“De democratie stond op de agenda, maar werd met één handgebaar van de machtige in de schaduw weggemoffeld. Terwijl de tranen van een moeder weerklonken in de gesloten ruimte, werd de stem van het volk stilletjes de mond gesnoerd. In deze dystopie is de waarheid een luxe die alleen de heersers zich kunnen veroorloven.”
De democratie stond op de agenda. Totdat ze kennelijk ongelegen kwam.
De dreigende onteigening van een boerenfamilie uit Groningen heeft een nieuw en schokkend dieptepunt bereikt: een democratisch goedgekeurd debat werd op het allerlaatste moment van de agenda gehaald, waarna Commissaris van de Koning René Paas persoonlijk een huilende moeder tot de orde riep met de woorden “Ik ben hier aan het woord!”
Een goedgekeurd debat dat toch niet doorging
Op 2 september stemden de Provinciale Staten van Groningen in met een agenderingsverzoek van de BBB-fractie. Dat verzoek haalde de vereiste drempel: tien stemmen waren nodig, elf kwamen er binnen. Het doel was om op woensdag 9 september te debatteren over de dreigende gedwongen overname van 31 hectare landbouwgrond die al generaties lang in handen is van de familie Van der Veen uit Lucaswolde.
De familie maakte zich op voor de vergadering. Ze bereidden een inspraakbijdrage voor, regelden adviseurs en reisden als gezin van vijf personen af naar het provinciehuis. Vol spanning, maar ook vol hoop — eindelijk een kans om hun verhaal te doen voor de volksvertegenwoordiging.
Die hoop bleek volledig misplaatst.
Het kamertje naast de zaal
Bij aankomst werden de Van der Veens niet naar de publieke tribune geleid, maar naar een afzonderlijke ruimte naast de Statenzaal. Al snel stapten drie mannen naar binnen: René Paas als Commissaris van de Koning, Robert de Wit als CDA-voorzitter en een derde persoon. De deur ging dicht.
Paas deelde kortaf mee dat het agendapunt was geschrapt. Niet in een formele vergadersetting, niet via een officiële brief, maar in een gesloten kamertje — oog in oog met een familie die al maanden onder enorme druk staat. Dochter Dina van der Veen omschrijft de toon als “zeer denigrerend”. Toen haar moeder het nieuws niet meer kon verwerken en in tranen uitbarstte, was de reactie van Paas onthullend: met een priemende vinger en luide stem maande hij haar tot stilte.
“Wij waren compleet in shock. Boos, verdrietig, emotioneel, machteloos, alles tegelijk,” aldus Dina. “Dat moment vergeet ik nooit meer. Hoe wij daar behandeld zijn, hebben wij als mensonterend ervaren.”
De opgevoerde redenen: waterig en doorzichtig
De officiële verklaringen voor het schrappen van het agendapunt houden nauwelijks stand bij enig kritisch onderzoek. Reden één: in de Staten worden geen individuele kwesties besproken. Dat klopt simpelweg niet — het gebeurt regelmatig dat specifieke gevallen wél op de agenda belanden wanneer dat politiek uitkomt. Reden twee: de zaak ligt onder de rechter. Ook dit klopt niet in de gebruikelijke zin. Er is geen zittingsdatum vastgesteld en het gaat om een voortraject waarbij op 15 april expliciet werd aangegeven dat er nog zo’n tien maanden ruimte was voor een minnelijke schikking.
Dina: “Dit is toch te bizar voor woorden?!”
Met andere woorden: de officiële redenen zijn kant-en-klare excuses. Wat er werkelijk speelt, is dat informatie dreigde boven tafel te komen die voor de provincie onwelgevallig is. En dus werd alles uit de kast getrokken om dat te voorkomen — inclusief het ongedaan maken van een democratische stemming.
“Wij zijn maar één klein gezin tegenover een enorme overheid, tegenover mensen met macht, functies, invloed. Die macht word tegen ons gebruikt,” benadrukt Dina.
BBB: de “boerenpartij” die voor onteigening stemde
De BBB noemt het schrappen van het debat een “donderslag bij heldere hemel”. Maar de familie Van der Veen wijst terecht op de pijnlijke voorgeschiedenis: diezelfde BBB stemde eerder vóór de onteigening van hun grond. De partij die zich profileert als de stem van de boer liet deze boerenfamilie op een cruciaal moment in de steek. Dat een agenderingsverzoek achteraf wordt ingediend, verandert niets aan die fout.
Inmiddels heeft Groninger Belang op 11 september een nieuw agenderingsverzoek ingediend. Op 16 september buigt het presidium zich erover. Als er voldoende steun is, staat het onderwerp op 23 september opnieuw op de agenda. De familie reageert begrijpelijkerwijs voorzichtig: eerst zien, dan geloven.
Macht versus een gewone familie
Wat hier speelt, gaat allang niet meer alleen over 31 hectare grond in Lucaswolde. Dit is een illustratie van hoe de overheid haar macht inzet wanneer een kleine burger in de weg staat. Democratische besluiten worden teruggedraaid als ze ongelegen komen. Een moeder die huilt wordt het zwijgen opgelegd door de hoogste provinciale functionaris. En de betrokkenen worden met formele mist en juridisch geouwehoer van het kastje naar de muur gestuurd. “Het is misselijkmakend,” foetert Dina.
Intussen moet de gewone burger elk foutje verantwoorden, terwijl ambtenaren en bestuurders zich verschuilen achter procedures en vaagheden zonder dat iemand hen ter verantwoording roept. Dat patroon is niet uniek voor Groningen — maar het wordt hier wel bijzonder openlijk tentoongespreid.
De Van der Veens geven niet op. En terecht. Want wat hun overkomt, raakt niet alleen hun gezin — het raakt iedereen die ooit heeft gedacht dat wij in een land leven waar de overheid er ís voor de burger, en niet andersom.