Het aantal zelfstandigen zonder personeel blijft in hoog tempo dalen. Nederland telde in het tweede kwartaal van 2026 maar liefst 131.000 minder zzp’ers dan eind 2024.
De afname duurt inmiddels zes kwartalen achter elkaar. Alleen al tussen het eerste en tweede kwartaal van dit jaar verdwenen nog eens 13.000 mensen met een hoofdbaan als zelfstandige uit de statistieken.
Volgens de nieuwste arbeidsmarktcijfers van het CBS kwam de volledige daling voor rekening van zzp’ers. Het aantal zelfstandigen met personeel werd in deze vergelijking niet als oorzaak van de terugval genoemd.
Bijna 1,5 miljoen zelfstandigen over
In het tweede kwartaal hadden bijna 1,5 miljoen mensen hun hoofdbaan als zelfstandige.
Dat blijft een grote groep, maar de richting is onmiskenbaar: sinds het vierde kwartaal van 2024 neemt het aantal zzp’ers onafgebroken af.
Het totale aantal mensen met betaald werk kwam uit op 9,8 miljoen. Dat waren er 8.000 minder dan in het voorgaande kwartaal. De daling werd veroorzaakt door het teruglopende aantal zelfstandigen.
Tegelijkertijd steeg het aantal werknemers met een vast contract met 4.000 tot ruim 5,6 miljoen. Het aantal flexwerkers bleef met ruim 2,7 miljoen ongeveer gelijk.
Ook minder zelfstandigenbanen
Niet alleen het aantal mensen met een hoofdbaan als zelfstandige daalde. Ook het totale aantal banen van zelfstandigen nam af.
In het tweede kwartaal verdwenen 7.000 zelfstandigenbanen. Het aantal door zelfstandigen gewerkte uren daalde met 0,3 procent.
Werknemers werkten eveneens minder uren: daar bedroeg de afname 0,4 procent. In totaal werkten werknemers en zelfstandigen samen ruim 3,7 miljard uur, gecorrigeerd voor seizoensinvloeden.
CBS noemt geen directe oorzaak
De cijfers laten duidelijk zien dát het aantal zzp’ers afneemt, maar geven geen sluitend antwoord op de vraag waarom.
In het politieke debat wordt vaak gewezen op strengere handhaving rond schijnzelfstandigheid, onzekerheid over nieuwe regels en opdrachtgevers die voorzichtiger worden met het inhuren van zelfstandigen.
Uit deze publicatie van het CBS kan echter niet worden afgeleid welk deel van de daling door beleid, economische omstandigheden, pensionering of een overstap naar loondienst wordt veroorzaakt.
Het zou dus te gemakkelijk zijn om alle 131.000 verdwenen zzp’ers aan één maatregel toe te schrijven.
Overstap naar loondienst kan een rol spelen
Een daling van het aantal zzp’ers betekent niet automatisch dat 131.000 mensen zonder werk zijn komen te zitten.
Een deel kan in loondienst zijn gegaan, gestopt zijn met werken of een onderneming met personeel zijn begonnen. Andere zelfstandigen kunnen hun bedrijf hebben beëindigd zonder direct een andere baan te vinden.
De CBS-cijfers laten wel zien dat het aantal vaste werknemers licht stijgt terwijl het aantal zzp’ers afneemt. Dat past bij een beweging waarbij een deel van de zelfstandigen naar een dienstverband overstapt, maar de publicatie volgt individuele personen niet op die manier.
Gevolgen voor opdrachtgevers
De afname kan ook merkbaar worden voor bedrijven en organisaties die afhankelijk zijn van zelfstandige vakmensen.
Minder zzp’ers kan in bepaalde sectoren leiden tot:
- a]:text-primary dark:[&>a]:text-white [&>a]:underline md:text-lg text-base”>
minder flexibel beschikbare capaciteit; - a]:text-primary dark:[&>a]:text-white [&>a]:underline md:text-lg text-base”>
hogere tarieven voor schaarse specialisten; - a]:text-primary dark:[&>a]:text-white [&>a]:underline md:text-lg text-base”>
meer vacatures in loondienst; - a]:text-primary dark:[&>a]:text-white [&>a]:underline md:text-lg text-base”>
langere wachttijden voor opdrachten; - a]:text-primary dark:[&>a]:text-white [&>a]:underline md:text-lg text-base”>
bedrijven die werkzaamheden weer intern organiseren.
Het effect verschilt sterk per sector. Een zelfstandige tekstschrijver, pakketbezorger, verpleegkundige of bouwvakker opereert in een heel andere markt.
Niet iedere zelfstandige is hetzelfde
De term zzp’er omvat een bijzonder diverse groep. Sommigen werken vrijwel voltijds voor één opdrachtgever. Anderen hebben tientallen klanten, een eigen werkplaats, grote investeringen of personeel dat tijdelijk wordt ingehuurd.
Daarom zegt een algemene daling van 131.000 nog weinig over de kwaliteit van het ondernemerschap dat overblijft.
Het kan zijn dat vooral mensen verdwijnen die slechts beperkt zelfstandig werk deden. Het kan ook zijn dat ervaren ondernemers stoppen omdat opdrachtgevers risico’s willen vermijden. Voor een duidelijk antwoord zijn aanvullende cijfers nodig over sector, inkomen, uren en de reden van beëindiging.
Zes kwartalen is meer dan een korte schommeling
Eén slecht kwartaal kan toeval zijn. Een afname gedurende zes opeenvolgende kwartalen wijst op een structurelere ontwikkeling.
Voor mensen die overwegen voor zichzelf te beginnen, betekent dat niet dat ondernemerschap onmogelijk is geworden. Het maakt een goede voorbereiding wel belangrijker.
Denk aan meerdere opdrachtgevers, duidelijke overeenkomsten, eigen ondernemersrisico, correcte belastingreserves en een tarief waarin ook verzekeringen, pensioen en niet-declarabele uren zijn verwerkt.
Nederland telt nog altijd bijna 1,5 miljoen mensen met een hoofdbaan als zelfstandige. Maar de periode waarin het aantal zzp’ers vrijwel vanzelf bleef groeien, lijkt voorlopig voorbij.
Source: https://www.dagelijksestandaard.nl/economie/aantal-zzpers-daalt-131000-minder-tweede-kwartaal-2026
.
