Virusvaria-lezers zijn geen notoire X-bezoekers, is mijn indruk. Ik zie een enkeling wel eens wat reposten maar over het algemeen lijkt het een ander publiek. Laat ik jullie daarom kort meenemen in mijn X-avontuur van deze week.
Het begon met deze post van Wilfred, die een veelbelovend staafdiagrammetje achter zijn naam draagt.
Hij ontkent hier de recente oversterfte onder relatief jonge mensen en toont een dalende lijngrafiek.
Maar rechtsonderin, in de laatste jaren, vertoont de grafiek een duidelijke sprong met de top in 2021 met daarna een verhoogd niveau.
1 april, dacht ik nog.
Maar de dag daarna post hij hij een screenshot van diezelfde eigen tweet, aangevuld met de tekst “Toch geweldig dit?” en ‘bewijs’ van Grok, die wat overheidsstatements samenvat:
“Volgens de CBS-data in de grafiek daalt het sterftecijfer onder 0-65- jarigen al decennia en ligt het nu ruim onder het 2015-2019-gemiddelde (rond 155 per 100.000). Geen extra sterfgevallen bij relatief jonge mensen de laatste jaren. Totale oversterfte (2022-2025) zit vooral bij 65+ door corona-nasleep, uitgestelde zorg en vergrijzing. Bron: CBS StatLine en opendata.”
En als AI dat samenvat, dan is dat geweldig!
Grok kijkt voor het gemak even over de jump in 2021 heen.
Wat te doen. Toch maar even een screenshot gemaakt van die rechteronderhoek, optisch een hulplijntje getrokken… Toch geweldig dit..?
Daar was de kous wel mee af – dacht ik. Niet dus.
Wat had hij nou gedaan? Hij had mijn hulplijntje doorgetrokken. Dat kun je niet zomaar doen natuurlijk. Hij deed het trouwens nog verkeerd ook want zijn lijn daalde in een steilere hoek dan mijn hulplijntje. (Ga met je muis over het grafiekje)
Zelfs dat was dus mis. Waarom zo iemand een staafgrafiekje achter zijn naam zet, geen idee. Zoiets als een stoere tattoo op de schouder van een outcast, maar dan als virtuele marker van intellect voor mensen die graag erbij willen horen.
Omdat hij eerder aan het oordeel van Grok hechtte, vroeg ik Grok om naar het hulplijntje te kijken, of hij daar een trendbreuk zag.
Grok bevestigde: “Kortom: ja, er is een duidelijke trendbreuk rond 2020-2022. De blauwe lijn gedraagt zich daarna structureel anders dan de langetermijn dalende lijn.”
Dan zou je toch verwachten dat iemand dan aan het denken wordt gezet. Maar nee.
En hier wordt het interessant. Terwijl werd betoogt dat er niets aan de hand was, dat er géén oversterfte was in de vorm van meer dan verwachte sterfgevallen, verschuift er iets.
OK – dat was dan stap 1. Er was dus wél een trendbreuk in de sterfte.
Inmiddels was hem al een trollenmilitie te hulp geschoten. Geniet maar even mee hoe ze mij het doortrekken van het hulplijntje verweten. Dit is de reden waarom veel van jullie geen lol meer hebben in X, denk ik.
Allemaal onbeduidende tekstjes zonder een spoor van inhoudelijke interesse. Ik was wel verbaasd om Maarten Keulemans hier mee te zien trollen maar nu ik erover nadenk is dat dit misschien wel een plek waar hij zich goed thuisvoelt.
Je hebt toch zelden zulke zinloze tekstjes bij elkaar gezien. Ik weet dat we in een democratie leven en dat iedereen erbij hoort, maar toch…
Ook Rene Smit (geen trol, hij heeft veel analyses gemaakt, vooral gericht op zorgfactoren) leek te benadrukken dat die hulplijn fout was. Hij postte een link naar een blog-artikel uit 2024 waarin hij uitlegt dat je met een kwadratische trendlijn (de gele kromme) heel andere uitkomsten krijgt dan met een lineaire (de groene). Deze grafiek (die komt later nog terug):
Wat doe je dan, laten zitten? Een artikel over schrijven? Dat werd dus in eerste instantie een X-draadje. Zie hieronder.
Het antwoord
In 2020 deed Corona zijn intrede. In de jaren daarna waren we beschermd door vaccinaties, de Covid-sterfte zakte in 2022 al te ver weg om nog apart te blijven rapporteren in 2023. Maar in totaal toch ruim 6.500 doden teveel van mensen onder de 65 jaar(!), gerekend vanaf 2021 t/m 2025.
@mkeulemans met je ‘ontdekking van pandemiejaren’ 😂 Misschien dat het voor jou nieuw was; voor mij niet hoor.
Leuk spelletje: dek de legenda af en noem de kleuren in chronologische volgorde. (Toelichting voor wie 6.500 voortijdige begrafenissen klein bier lijkt: dat is dus wel degelijk erg. Dat hoort niet in die leeftijdsgroep.) 1/6
Als we die aantallen van hierboven delen op de grootte van de leeftijdsgroep in datzelfde jaar, kunnen we trends signaleren, bijvoorbeeld een trend afgeleid van 2000-2019 en een trend van 2010-2019. Het is wat grof maar goed genoeg voor deze groep (alleen onder de 65) en voor dit doel. Beide trouwens exponentiële trends, @rcsmit en @WWesterveld1 – voordat je weer lijntjes door gaat trekken. 2/6
Nou groeit de bevolking en dat kan de boel wat vertekenen. Het valt wel mee want het beeld blijft hetzelfde maar pietlutten beginnen daar anders over. Dus we passen die gevonden percentages toe op een vaste bevolkingsgrootte, bijvoorbeeld die van 2025. Dan krijgen we er een beter gevoel voor de getallen bij. We kiezen voor de trend die de meeste sterfte verwacht en dus de minste oversterfte oplevert. 3/6
2020 zou ten opzichte van die trend niet eens zo schrikbarend hoog zijn – als het een eenmalige uitschieter was. Een gemeen virus en dan ook nog eens geen vaccins in 2020 – wat een rotpandemie. Maar het bleef niet bij een pandemische uitschieter: het ontpopte zich tot een trendbreuk. Met het hoogtepunt in het jaar dat we allemaal zowat tegelijk beschermd werden, 2021.
Het niveau bleef ook daarna verhoogd, zelfs toen de ziekte verdween. Snap je het verschil tussen een tijdelijke verhoging en een trendbreuk, @mkeulemans? Ik zie Grok vaak aangehaald dus misschien heb je daar wat aan. Hij is behoorlijk vaxofiel en consensus-biased maar hij haalde wel de cijfers van CBS op, crunchte ze door de Chow-test en… kwam er niet onderuit.
Een overduidelijke, significante trendbreuk. 4/6
En nou niet weer de post-WO1 Spaanse Griep aandragen please. Na eerdere perioden met hoge sterfte, zoals bij de Spaanse griep [..] was de levensverwachting weer snel terug op het oude niveau. Vervolgens zette de trend van vóór de periode met hoge sterfte door. (bron: CBS http://t.ly/U29Gz)
Ze vertellen het niet altijd zoals het is maar dit was niet politiek geladen en trouwens overal te bevestigen. Behalve bij virologen waarschijnlijk.
Trouwens, ook de actuarissen zijn het erover eens: “In 2024 was de oversterfte lager (2,4%) dan in 2025 (3,4%). Hierdoor is er in 2025 sprake van een verdere toename van de oversterfte.” Niet gelezen? (https://virusvaria.nl/actuarissen-over-de-sterfte-in-2025/) 5/6
En @WWesterveld1 lijntjes doortrekken vind jij grappig toch? Moet je hier kijken, en nou moet je tegen @rcsmit zeggen dat dat ZIJN lijntje is 😇
En aan de andere @droeftoeters die niet verder komen dan gnuiven en gifjes plaatsen: jullie toonden je geïnteresseerd in sterfte onder de ‘jongere’ groepen. Het gaat echt niet goed met ze, al valt hun aantal sterfgevallen makkelijk weg in de totaalcijfers. En met de vrouwen tussen 30 en 50 jaar al helemaal niet. Lees er eens wat over, met preciezere berekeningen van sommige 10jaars-cohorten en uitgebreide toelichtingen over baselines (die heb ik in een aparte PDF laten zitten, hoef je niet per se te lezen hoor). https://virusvaria.nl/sterfte-per-leeftijd-en-geslacht-2025/
Have fun. 6/6
