De rellen in Frankrijk hebben diepere oorzaken dan falend onderwijs of religieuze spanningen, betoogt de Franse econoom Charles Gave in een gesprek met commentator Winston Marshall. Gave, oprichter van het Institut des Libertés, legt uit dat de onrust in meer dan dertig Franse steden slechts het symptoom is van decennialange institutionele afbraak, bewuste identiteitsvernietiging en een nakende financiële implosie.
Een land dat zichzelf heeft leeggehaald
Volgens Gave geeft de Franse staat meer dan 57 procent van het bruto binnenlands product uit — het hoogste belastingpeil van alle grote economieën ter wereld. En toch functioneert vrijwel niets naar behoren. Scholen vervallen, ziekenhuizen kampen met tekorten, de politie is onderbezet en het leger is een schaduw van zichzelf. Gave trekt een directe lijn: overheidsuitgaven op zich lossen problemen niet op. Sterker nog, hij ziet in het huidige Europa een herhaling van het Sovjet-model — een technocratie die zichzelf in stand houdt zonder resultaten te leveren.
Identiteit stelselmatig ontmanteld
Een rode draad in zijn analyse is de bewuste erosie van nationale identiteit. Gave stelt dat Franse scholen generaties lang hebben onderwezen dat Frankrijk geen legitieme historische claim heeft op trots of eigenheid. De concepten van de vrije Franse strijders, de rol van De Gaulle, de Katholieke erfenis — dat alles is uit het curriculum gewist of neergezet als verdacht. Het gevolg is een generatie jongeren die niet weet wie ze zijn. Zoals filosoof Edmund Burke ooit zei: wie niet in het verleden kijkt, heeft geen toekomst. Die jongeren richten nu hun woede op wat er over is van de openbare ruimte, zonder dat ze precies weten waarom.
De oorzaak ligt dus deels in wat er niet is onderwezen. In plaats van een gedeelde nationale geschiedenis te koesteren, heeft de Franse onderwijsbureaucratie — mede aangestuurd vanuit Brussel — een vacuüm gecreëerd dat nu wordt gevuld door andere loyaliteiten: aan religie, aan herkomstlanden, aan ideologische bewegingen.
Brussel als stille machtsovername
Gave gaat verder dan onderwijs. Hij betoogt dat de Europese Unie systematisch nationale soevereiniteit heeft uitgehold — en dat dit geen toeval is. Elke keer dat Europese bevolkingen via referenda gevraagd werd of zij meer bevoegdheden aan Brussel wilden overdragen, stemden ze nee. En elke keer werd die wil genegeerd en de overdracht toch doorgezet. De Europese rechtsorde staat inmiddels formeel boven de Franse grondwet — een situatie die volgens Gave democratisch onhoudbaar is.
Hij trekt een provocerende vergelijking: Macron is wat Pétain was, maar dan zonder de Duitsers voor de deur. Zijn soevereiniteit werd verkwanseld aan Brussel zonder directe militaire dwang — en dat maakt het volgens Gave des te onvergeeflijker.
Amerikaanse invloed en de architecten van Europa
Een explosief onderdeel van het gesprek gaat over de rol van de Verenigde Staten bij het vormen van de naoorlogse Europese orde. Gave verwijst naar historische documenten en Franstalige studies die aantonen dat Washington er al decennialang op aanstuurde Europa militair afhankelijk te houden, Rusland verdeeld te houden en Duitsland onder NAVO-controle te houden. Hij noemt geostrategisch denker Brzezinski als architect van dit beleid. Alle mensen die de afgelopen 15 tot 20 jaar aan de macht zijn geweest — onder wie Macron, diens voorganger Hollande en Von der Leyen — maken deel uit van het Young Leaders-netwerk, waarbij jonge politici worden getraind en gepositioneerd voor leidinggevende functies die de Atlantische orde dienen:
I’ve been in France this week trying to find out what’s really going on with the riots.
The truth is far more sinister than I anticipated.
I spoke with philosopher Charles Gave (@Epargne_UDE) in Paris. He laid it all out for me. This is much deeper than education and mass migration…
Full interview out now …
— Winston Marshall (@MrWinMarshall) October 8, 2026
Islam, migratie en de verkeerde vraag
Gave stelt ook onomwonden: het probleem is niet migratie als zodanig, maar islamitische migratie specifiek. Hij haalt de befaamde these van Samuel Huntington aan — dat de grenzen van de islamitische wereld historisch gewelddadig zijn — en stelt dat de politiek dit taboe nooit serieus durft te benoemen. Wie het probeert, wordt weggezet als islamofoob. Tegelijk financiert de Franse overheid organisaties die migranten over de Middellandse Zee halen voor 900 miljoen euro, terwijl slechts 60 miljoen euro beschikbaar is voor uitzettingen. De boodschap die dat uitzendt is volgens Gave glashelder.
Financiële ineenstorting als paradoxale uitkomst
Gave sluit zijn analyse af met een curieuze hoop: de nakende financiële ineenstorting van Frankrijk. Omdat de Franse staat schulden heeft gemaakt in een munt die het zelf niet kan drukken — de euro — en omdat Duitsland grondwettelijk is verhinderd Franse schulden te garanderen, verwacht hij een moment waarop de Franse sociale uitkeringen simpelweg ophouden te bestaan. Dat zou, in zijn redenering, de enige werkelijk effectieve rem op de migratiestromen zijn.
Gave signaleert dat jonge Fransen in toenemende aantallen hun weg naar de kerk zoeken, niet uit gewoonte maar uit honger naar identiteit en wortels. De rellen en de katholieke heropleving zijn in zijn ogen twee kanten van dezelfde crisis: een beschaving die weet dat ze iets is kwijtgeraakt, maar nog niet weet hoe ze het terugvindt.
[embedded content]
