Sommige diplomatieke blunders zijn zo pijnlijk dat je ze nauwelijks kunt verzinnen. De Nederlandse ambassadeur in Washington gaf de Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado toestemming om via Curaçao naar Venezuela te reizen. Een dag later werd die toestemming weer ingetrokken – terwijl Machado al in de lucht zat.
Haar vliegtuig moest terugkeren naar de Verenigde Staten.
En wat zegt het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken over deze bizarre gang van zaken? Helemaal niets. Den Haag verschuilt zich achter de inmiddels vertrouwde woorden: geen commentaar.
Volgens berichtgeving van de NOS, die zich baseert op Axios, kreeg Machado op 24 juni toestemming van ambassadeur Birgitta Tazelaar om naar Curaçao te vliegen. Vanuit het Nederlandse Caribische eiland wilde zij doorreizen naar Venezuela, dat kort daarvoor door zware aardbevingen was getroffen.
Machado had geen geldig paspoort en was daarom afhankelijk van Nederlandse medewerking. Dat maakt de verantwoordelijkheid van de ambassade des te groter. Als je iemand in zo’n positie toestemming geeft om te vertrekken, moet die toezegging staan. Je kunt niet halverwege de vlucht ontdekken dat je de Amerikaanse boodschap misschien verkeerd hebt begrepen.
Maar precies dat lijkt te zijn gebeurd.
Tegenstrijdige instructies uit Washington
Tazelaar zou van de Amerikaanse onderminister Chris Landau hebben begrepen dat buitenlandminister Marco Rubio instemde met de reis. Een dag later kreeg zij vanuit een ander deel van het Amerikaanse ministerie een tegengestelde boodschap. Amerikaanse functionarissen wilden kennelijk niet dat Machado in Venezuela een prominente rol zou spelen bij de hulpverlening na de aardbevingen.
De Nederlandse ambassadeur raakte volgens een bron totaal in verwarring. Daarna werd de eerder verleende toestemming ingetrokken en moest het vliegtuig terug naar Virginia.
Dit is geen teken van een zelfbewust en professioneel opererend land. Dit is het beeld van een Nederlandse diplomatie die niet zelfstandig weet wat zij wil en eerst toestemming zoekt bij Washington voordat Curaçao kan worden gebruikt voor een politieke reis in de eigen regio.
DDS accepteert niet dat Nederland wordt gereduceerd tot een volgzame buitenpost van buitenlandse machtsblokken. Steun onze onafhankelijke berichtgeving via BackMe of via NL95 RABO 0159 0983 27 t.n.v. Liberty Media. Zet uw e-mailadres in de omschrijving voor onze exclusieve columns.
We hoeven Machado niet tot een heilige te verklaren om te zien hoe beschamend dit is. Je kunt kritiek hebben op haar politieke koers, op haar warme woorden voor Trump of op de Amerikaanse machtsstrijd rond Venezuela. Dat verandert niets aan de kern: Nederland verleende toestemming, trok die midden in de uitvoering in en weigert achteraf transparantie te bieden.
Nederland als uitvoerder van Amerikaans beleid
De bredere achtergrond maakt de affaire nog onthullender. De Verenigde Staten hadden Nicolás Maduro uit Venezuela weggevoerd en gingen vervolgens pragmatisch samenwerken met diens voormalige vicepresident Delcy Rodriguez. Machado, jarenlang opgevoerd als het democratische alternatief, werd ineens als mogelijke stoorzender beschouwd.
Dat is klassieke grootmachtpolitiek. Washington steunt buitenlandse oppositiebewegingen zolang die bruikbaar zijn. Zodra een andere machtsconstructie praktischer wordt, kunnen oude bondgenoten aan de kant worden geschoven.
Nederland hoeft die Amerikaanse koers echter niet blindelings uit te voeren.
Curaçao is geen Amerikaans vliegdekschip en de Nederlandse ambassadeur is geen medewerker van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Als Nederland zelf geen medewerking wilde verlenen, had het dat vooraf duidelijk moeten zeggen. Als Nederland wel wilde meewerken, had het zich niet door tegenstrijdige Amerikaanse telefoontjes moeten laten meeslepen.
Wat nu is ontstaan, is het slechtste van beide werelden. Nederland wekte verwachtingen bij Machado, maakte zichzelf afhankelijk van intern Amerikaans gekrakeel en kwam uiteindelijk over als een land zonder eigen lijn.
Waarom weigert Buitenlandse Zaken uitleg?
De weigering van het ministerie om vragen te beantwoorden, is onaanvaardbaar. Dit gaat niet om een privégesprek tijdens een receptie. Een Nederlandse ambassadeur nam een besluit waardoor een vliegtuig in de lucht moest omkeren. Curaçao speelde een centrale rol en een internationaal bekende oppositieleider was erbij betrokken.
De Tweede Kamer moet daarom volledige openheid eisen. Wie gaf Tazelaar aanvankelijk groen licht? Welke afspraken golden voor het gebruik van Curaçao? Welke Amerikaanse functionarissen oefenden druk uit? Waarom werd de toestemming ingetrokken voordat de Nederlandse regering zelfstandig alle feiten had vastgesteld? En wie besloot vervolgens dat het publiek geen uitleg verdient?
Buitenlandse Zaken zal waarschijnlijk schermen met vertrouwelijkheid en diplomatieke gevoeligheden. Dat argument wordt in Den Haag steeds vaker gebruikt als dekmantel voor bestuurlijke verlegenheid. Natuurlijk hoeft niet ieder geheim overleg openbaar te worden gemaakt. Maar de hoofdlijn van de Nederlandse besluitvorming hoort gewoon controleerbaar te zijn.
Een land dat zijn eigen beslissingen niet kan uitleggen, heeft blijkbaar zijn eigen beslissingen niet werkelijk genomen.
Dat is de harde les van deze affaire. Machado zat in het vliegtuig, maar de Nederlandse soevereiniteit bleef op de grond achter.
Wij blijven de Nederlandse onderdanigheid aan internationale machtspolitiek blootleggen. Help DDS dat werk voort te zetten via BackMe of Rabobank: NL95 RABO 0159 0983 27 t.n.v. Liberty Media. Vermeld uw e-mailadres voor onze exclusieve columns.
.
