De New York Times berichtte op 28 mei 2026 dat Iraanse autoriteiten in onderhandeling zijn met de Amerikaanse regering en twee diplomaten, om tot een vredesplan te komen. De geruchten dat Trump goedkeuring zou geven aan een herstelfonds van 300 miljard dollar om Iran op te bouwen, leidt tot forse kritiek. Maar het vestigt eveneens de aandacht op de miljarden in cash die president Obama naar Iran stuurde. Critici op Obama’s vrijgevigheid stellen dat dit geld is gebruikt om Hamas en Hezbollah te steunen.
Onderhandelingen over een vredesdeal met Iran
Volgens de New York Times is er bij de onderhandelingen voor een vredesplan tussen de Amerikaanse en Iraanse autoriteiten sprake van een herstelfonds om de schade door de Amerikaanse bombardementen in Teheran te herstellen, die de Iraanse autoriteiten schatten op 300 miljard tot 1 biljoen dollar. Het vredesoverleg moet een einde maken aan het militaire conflict en de blokkade van het scheepsvaartverkeer in de Straat van Hormuz. De Amerikanen willen tevens een einde aan de gevechten in Libanon en een militair offensief tegen Hezbollah, een groep die steun krijgt vanuit Iran.
Trump woedend vanwege Israëlische bombardementen op Libanon
Dat was op 28 mei 2026. Inmiddels heeft Iran de vredesonderhandelingen met de VS opgeschort uit protest tegen Israëlische aanvallen in Libanon. Trump noemde Israëlische premier Benjamin Netanyahu tijdens een verhit telefoongesprek op 1 juni 2026 “ondankbaar” — verwijzend naar zijn openlijke steun tijdens het corruptieproces tegen de Israëlische premier — en zou druk op hem hebben uitgeoefend om de geplande aanvallen op Beiroet af te laten blazen om het mislukken van de onderhandelingen tussen de VS en Iran te voorkomen.
Trump is van mening dat de escalatie van Israël in Libanon buitenproportioneel was en bredere diplomatieke inspanningen in gevaar bracht. “Je bent helemaal gek. Zonder mij zou je in de gevangenis zitten. Ik heb je uit de brand geholpen. Iedereen haat je nu. Iedereen haat Israël hierdoor”, zou Trump volgens Axios tegen de Israëlisch leider hebben gezegd.
Herstel- en investeringsfonds voor Iran
De geruchten van de 300 miljard dollar aan herstel- of investeringsfondsen zijn afkomstig van Iraanse bronnen, blijkt uit het artikel in de New York Times. Ondanks dat de krant schrijft dat “president Trump nog niets heeft ondertekend” en de Amerikaanse president geen van de in het artikel genoemde onderhandelingspunten op zijn Truth Social-account of website van het Witte Huis heeft bevestigd, is er op social media een storm van kritiek losgebarsten, die Trump verwijt 11% van het Amerikaanse belastinggeld aan Iran te willen ‘schenken’.
De Republikeinse senator Rick Scott zegt tijdens een Fox Nieuwsuitzending over het onbevestigde plan: “Wil Iran een herstelfonds? Er zal nooit ook maar een cent aan Amerikaans geld worden uitgegeven aan herstelbetalingen aan Iran! Trouwens, gaat Iran dan Gaza weer opbouwen nadat ze het samen met Hamas hebben verwoest, of kunnen ze Libanon weer opbouwen nadat ze het samen met Hezbollah hebben verwoest, of Jemen weer opbouwen, dat ze aan het verwoesten zijn met de Houthi’s die ze steunen?”
Obama’s betalingen aan Iran steunde terrorisme in Midden-Oosten
Zowel voor- als tegenstanders van Trump hebben kritiek op het plan om miljarden naar Iran te sturen. Dit brengt de Iran nucleaire deal opnieuw onder de aandacht, waarbij de toenmalige president Obama in 2016 miljarden dollars in cash naar Iran stuurde. Het leidde destijds al tot veel kritiek, omdat Iran dit geld zou gebruiken om terroristische groeperingen zoals Hezbollah en Hamas te steunen, die een grote rol spelen in de ontwrichting van de regio.
Obama stuurde in 2016 in totaal 1,7 miljard dollar naar Iran. De controversiële betalingen waren onderdeel van het nucleaire akkoord dat de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Rusland, Frankrijk, China, Duitsland en de Europese Unie in juli 2015 met Iran sloten. Het akkoord, Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) genoemd, had tot doel te voorkomen dat Iran kernwapens zou verwerven, door strenge beperkingen op te leggen aan zijn nucleaire programma, in ruil voor de opheffing van internationale economische sancties.
Voorwaarde was het terugbrengen van de voorraad uranium, het ontmantelen van de centrifuges gebruikt bij kernsplitsing en blokkeren van alle wegen, die zouden kunnen leiden tot de productie van een nucleaire wapen. Iran ging destijds akkoord met toenemende wapeninspecties.
Iran was belangrijke afnemer in wapenhandel
De miljarden dollars die Obama aan Iran betaalde was het resultaat van een schikking na een langlopend juridisch geschil over een wapendeal uit de tijd vóór de Iraanse revolutie in 1979. In de jaren ’60 en ’70 was Iran namelijk de belangrijkste zakenpartner in het buitenlandse militaire wapenprogramma van de VS. Na de revolutie en installatie van de ayatollah Khomeini in 1979 en de gijzeling van 66 Amerikanen, onder wie diplomaten en ambassadepersoneel, heeft de VS dit geld bevroren en in een rentedragende rekening gestort. In het kader van de stopgezette wapenovereenkomst was de VS Iran nog 400 miljoen dollar verschuldigd, plus circa 1,3 miljard dollar rente. In totaal ging het om 1,7 miljard.
De eerste cash betaling aan Iran betrof 400 miljoen dollar. Obama stuurde in januari 2016 twee Boeing 757’s, zonder passagiersstoelen, die van het laaddek tot de nok helemaal vol zaten met contant geld. Later maakte het Amerikaanse ministerie van Financiën in totaal 1,3 miljard dollar over naar de Iraanse Centrale Bank. Vijf maanden later maakte de Iraanse Centrale Bank het geld dat zij van de Amerikanen had ontvangen, over aan de Islamitische Revolutionaire Garde (IRG), een ideologisch militair korps van Iran. Daarom was er veel kritiek op de betalingen aan Iran, ook omdat het regime terroristische groeperingen, zoals Hezbollah, Hamas en Moslim Broederschap, actief steunt.
Losgeld voor Amerikaanse gijzelaars?
Rond dezelfde periode dat de Verenigde Staten in 2016 geld aan Iran overmaakten, werden vier Amerikaanse gijzelaars vrijgelaten. Obama ontkende dat de betaling als losgeld diende, maar kreeg daarvoor stevige kritiek. Senatoren Deb Fischer en James Lankford dienden daarop een wetsvoorstel in dat het Congres meer inzicht moest geven in de bestemming van dergelijke betalingen.
Tijdens een hoorzitting van het Huis van Afgevaardigden in september 2016 uitte Michael Rubin van het American Enterprise Institute eveneens kritiek. Volgens hem zou de betaling andere staten en groeperingen kunnen doen geloven dat de Verenigde Staten gevoelig zijn voor chantage en bestaat het risico dat het geld wordt ingezet voor activiteiten van het Iraanse regime, waaronder het Islamitische Revolutionaire Garde-korps en daarnaast mogelijke steun aan terrorisme.
Judicial Watch spant rechtszaak aan
De toenmalige presidentskandidaat Donald Trump uitte destijds ook zijn twijfel over de Amerikaanse betaling aan Iran: “Ik vraag me trouwens af waar dat geld écht naartoe gaat”, zei hij in 2016. Tien jaar later zei President Trump begin maart 2026: “De deal die Obama sloot, waarbij hij hen alles gaf, inclusief twee vliegtuigen, Boeing 757’s, waren volgeladen met contant geld. Hij gaf hen miljarden dollars. Erger nog was dat hij hen het recht gaf om de weg naar een kernwapen in te slaan.”
Tom Fitton van Judicial Watch denkt dat het geld aan Iran een schimmige bestemming heeft gekregen. “Obama’s corrupte akkoord met Iran gaf het regime cash voor terrorisme en spionnen. De deepstate dekt de details af”, schreef Fitton op X. Hij spande ruim een jaar na Obama’s controversiële deal een rechtszaak aan tegen de Amerikaanse staat en het ministerie van Financiën.
Fitton hoopte daarmee de overheid te dwingen om hem toegang tot overheidsdocumenten te geven die betrekking hadden op de betaling aan Iran en de interne communicatie daarover. Hij had deze vergeefs opgevraagd via een Freedom of Information request (WOO-verzoek). Hij won de rechtszaak en de rechter dwong de federale instanties om de documenten te verzamelen en vrij te geven. Judicial Watch liet later weten: “In deze zaak hebben we maar weinig documenten in handen gekregen, en die waren allemaal volledig zwartgelakt.”
Toch zou de beerput rond Obama’s betalingen aan Iran wel eens veel dieper kunnen zijn.
De Saoedische premier en kroonprins Mohammed bin Salman stelt dat Obama maar liefst 150 miljard dollar aan Iran heeft gestuurd en dat de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) dat geld enkel heeft gebruikt om terrorisme te steunen. Daarnaast beweert Maria Zack, voorzitter van Nations in Action (NIA), dat Barack Obama dat geld deels heeft gebruikt voor de financiering en coördinatie van een plot om de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2020 te beïnvloeden. In 2020 en 2021 wordt Iran in rechtszaken door cyberexperts genoemd als een van de landen die bij deze verkiezingsmanipulatie betrokken was.
Lees binnenkort verder in deel 2
Ella Ster | ellaster.nl
Gerelateerd
Ontdek meer van Ellaster
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.