-Frits Bosch- Ayn Rand.

Deze stelregel staat centraal in Ayn
Rand’s filosofie ‘objectivisme’. Objectivisme is een manier van leven en een
wijze van handelen. Het draait om het nastreven van eigen geluk, zonder te
treden in de rechten van anderen. Daarvoor is vrijheid nodig, zodat het
individu kan floreren. Vrijheid betekent volgens Rand in economisch opzicht
laissez faire kapitalisme, dat een vrije markt zonder overheidsbemoeienis
inhoudt.

Er zijn diverse theoretische
verhandelingen geschreven over objectivisme en vele recensies zijn verschenen
over Rand’s boeken The Fountainhead en Atlas Shrugged. Die weg ga ik niet op.
Ik wil in de eerst plaats objectivisme tegen het licht houden. Vervolgens bezie
ik hoe de maatschappij eruitziet als objectivisme wordt toegepast en ten slotte
beschouw ik of er landen zijn die objectivisme daadwerkelijk toepassen. Mijn
opzet is om rechtstreeks vanuit Rand’s teksten en interviews haar gedachtegoed
te omschrijven en de consequenties daarvan op onze maatschappij te projecteren.
Dit zonder me te laten beïnvloeden door filosofen die hun mening over
objectivisme ten beste geven. Ayn Rand’s filosofie is in de Verenigde Staten
populair. In Europa is ze
nauwelijks bekend. Ze wordt amper gelezen, maar intellectuelen kennen
natuurlijk wel vagelijk haar roeping. Dus herhaalt men altijd maar weer
misverstanden over haar gedachtegoed, zonder de draagwijdte ervan te
doorgronden. Objectivisme staat contrair aan onze moraliteit. Hopelijk kan dit boek recht doen aan
haar filosofie.

Dit
is het eerste boek, door een Europese auteur, dat ingaat op Rand’s filosofie en
daarbij een projectie pleegt op de praktijk van de Westerse samenleving, met
een accent op de verzorgingsstaat van Nederland. Het lijkt me niets te vroeg
dat we hier kennis maken met haar gedachtengoed.

Economen constateren en beschrijven
allerlei economische verschijnselen, die ze al dan niet goedkeuren, mede
afhankelijke van hun politieke richting. Dat is de reden dat economen het nooit
met elkaar eens zijn: er zit geen filosofie achter. Het gebrek bestaat volgens Rand uit hun
onvermogen of onwil om de strijd te voeren waar die moest worden gestreden: op
moreel filosofische gronden.

Objectivisme heeft een belangrijke
link naar de economie. Ik schenk aandacht aan de zogenaamde Oostenrijkse School
van economen. Dit is een stroming die aanpalend is aan objectivisme. Kunnen ze
elkaar versterken?

Objectivisme
moraalfilosofie voor mens en
maatschappij

Filosofie of wijsbegeerte is de
oudste theoretische discipline die het streven uitdrukt naar kennis en
wijsheid. De filosofie houdt zich bezig met fundamentele vragen over zaken als
het bestaan, de werkelijkheid, de ratio, de waarden, de taal en het
menselijke verstand. Oorspronkelijk betekende filosofie: liefde voor
wijsheid. Filosofie is een centraal element in de intellectuele
geschiedenis van een cultuur.

1. a]:text-primary dark:[&>a]:text-primaryDark [&>a]:underline”>Ratio
   is de enige richtsnoer waardoor
   de mens, als rationeel wezen, een zinvol leven kan leiden. De ethiek,
   normen en waarden, ontspruiten aan de rationaliteit en zijn als enig
   juiste instrument bruikbaar voor het individu.
2. a]:text-primary dark:[&>a]:text-primaryDark [&>a]:underline”>Centraal staat het belang van het
   individu, niet het belang of de belangen van collectiviteiten of
   minderheden. Rand: “de kleinste minderheid is het individu.” Als de
   ratio de enige richtsnoer is waardoor de mens, als rationeel wezen, een
   zinvol leven kan leiden, dan moet het belang van het individu centraal
   staan. Het probleem van de huidige tijd is volgens Rand dat ratio
   verworpen wordt als de standaard waarlangs de realiteit beoordeeld kan
   worden.
3. a]:text-primary dark:[&>a]:text-primaryDark [&>a]:underline”>Het doel van rationele
   moraliteit is dat het kan leiden tot ons persoonlijk geluk. Zonder
   rationele moraliteit lijkt persoonlijk geluk moeilijk haalbaar. Zonder
   rationaliteit resteert onzekerheid en twijfel.
4. a]:text-primary dark:[&>a]:text-primaryDark [&>a]:underline”>Persoonlijk geluk is te
   realiseren in een wereld zonder dwang. We zijn dus op zoek naar een
   politiek systeem dat streeft naar vrijheid zonder dwang.
5. a]:text-primary dark:[&>a]:text-primaryDark [&>a]:underline”>Kapitalisme is het beste systeem om zoveel
   mogelijk vrijheid te realiseren. Het kapitalisme laat de mens immers vrij
   om te produceren en met elkaar handelstransacties aan te gaan op een
   objectieve en rationele wijze, zonder te vervallen in emoties en
   altruïsme. Kapitalisme is ‘best in class’.

Lex Hoogduin, Emeritus hoogleraar economie aan de Rijksuniversiteit
Groningen en voorzitter van het Mises Instituut Nederland

Ayn Rand introduceerde haar filosofie van het objectivisme in de
vuistdikke klassieker Atlas Shrugged. Frits Bosch weet deze filosofie over hoe
een vol en gelukkig leven te leiden, gebaseerd op de rede en objectiviteit,
overtuigend toe te passen op actuele onderwerpen met dit duidelijke en
richtinggevende boek.

Onno de Lange, Instituut voor Pensioeneducatie

Source: https://www.dagelijksestandaard.nl/opinie/frits-bosch-ayn-rand

.