“In een wereld waar de lijnen tussen overheid en internationale elites vervagen, vraagt men zich af: wie bepaalt de koers van ons beleid? Terwijl de minister van Financiën zich laat verleiden door de sirenes van het WEF, rijst de vraag of zijn benoeming tot Eurocommissaris voor Klimaat werkelijk een toevalligheid is of een zorgvuldig gepland spel. De schaduw van Davos hangt dreigend boven Den Haag, en de burgers blijven in het duister.”
Waarom onderhield een minister van Financiën contacten met WEF-klimaatgroepen? En hoe toevallig is zijn latere benoeming tot Eurocommissaris voor Klimaat?
E-mailwisselingen die via een Woo-verzoek boven water zijn gekomen, roepen serieuze vragen op over de verwevenheid van het Nederlandse staatsapparaat met het World Economic Forum — en over de opmerkelijke carrièresprong die voormalig minister van Financiën Wopke Hoekstra maakte.
Wat de vrijgegeven documenten laten zien
Onderzoeksjournalist Marc van der Vegt wist via de Wet Open Overheid een reeks e-mails boven water te krijgen die de relatie tussen het ministerie van Financiën en het WEF blootleggen. Tweede Kamerlid Pepijn van Houwelingen (Forum voor Democratie) deelde de documenten op sociale media en trok stevige conclusies. Wat direct opvalt: een ambtenaar omschrijft zijn eigen functie als ‘point of contact at the ministry of Finance for the WEF RAG on Europe’ — een regionale werkgroep van het WEF.
Minister die het niet interessant vindt, gaat toch
In 2020, midden in het eerste coronajaar, krijgt Hoekstra uitnodigingen voor digitale WEF-sessies. Hij moest een sessie in juni aan zich voorbij laten gaan. Zijn eigen ambtenaren adviseerden hem intern om een sessie in september niet bij te wonen. De sessies gaan over duurzaamheid, energietransitie en groene industrie — onderwerpen die simpelweg niet onder de portefeuille van een minister van Financiën vallen, maar eerder bij Economische Zaken en Klimaat thuishoren. De ambtenaren noemen het advies letterlijk ‘neutraal/negatief’ en merken op dat Hoekstra toch al een volle agenda heeft.
Eén ambtenaar voegt daar nog aan toe dat Hoekstra de vorige bijeenkomsten van deze WEF-groep zichtbaar ‘niet mega-interessant vond’. Maar dan volgt de opmerkelijke draai: ondanks al deze bezwaren laat de minister weten dat hij er op 7 september tóch bij wil zijn. De ambtenaren formuleren het voorzichtig maar veelzeggend: hij kan ook niet te vaak worden afgemeld.
CEO’s van grote bedrijven schuiven aan
Uit de uitnodiging van juni blijkt de aard van dit soort WEF-bijeenkomsten. Het WEF nodigt Hoekstra uit voor de zogeheten CEO Action Group for the European Green Deal, een coalitie van circa dertig topbestuurders van grote bedrijven zoals IKEA, Unilever, DSM, Heathrow Airport, Schiphol en Schneider Electric. Deze club werd in mei 2020 gelanceerd met als doel de Europese Green Deal van vlees te voorzien. Een minister van Financiën heeft in dat gezelschap formeel geen portefeuilletaak — toch wordt hij persoonlijk uitgenodigd als ‘special guest’.
Van financiën naar klimaatcommissaris: toeval?
De tijdlijn is op zijn zachtst gezegd opvallend. Tussen 2020 en 2021 neemt Hoekstra regelmatig deel aan WEF-werkgroepen over klimaat en duurzaamheid, terwijl zijn eigen ambtenaren dat eigenlijk niet logisch vinden gezien zijn portefeuille. Op 23 augustus 2023 draagt de Nederlandse regering hem voor als Eurocommissaris voor Klimaatactie — een benoeming die destijds velen verraste, juist omdat Hoekstra geen uitgesproken ‘groen profiel’ had opgebouwd in de Nederlandse politiek. Wie netjes aansluit bij de WEF-agenda, krijgt kennelijk mooie baantjes toegeschoven.
Een staatsapparaat dat meerdere meesters dient
Wat de Woo-documenten blootleggen, is iets wat critici al langer beweren: het Nederlandse staatsapparaat opereert niet louter in dienst van de Nederlandse bevolking, maar is stevig ingebed in een netwerk van internationale organisaties — WEF, EU, NAVO, Bilderberg. Ambtenaren die zichzelf omschrijven als ‘point of contact’ voor een WEF-werkgroep illustreren dat dit geen losse contacten zijn, maar gestructureerde, institutionele relaties. De vraag wie hier uiteindelijk de agenda bepaalt — Den Haag of Davos — is daarmee volledig legitiem.
Geen transparantie zonder druk
Het feit dat deze informatie alleen via een Woo-verzoek beschikbaar is gekomen, zegt op zichzelf al genoeg. Zonder de inspanningen van journalisten als Marc van der Vegt en politici als Van Houwelingen zouden deze documenten keurig in een la blijven liggen. De overheid communiceert niet uit zichzelf over haar banden met het WEF. Dat terwijl beslissingen die in deze ‘regionale actiegroepen’ worden besproken, uiteindelijk wél doorwerken in het beleid dat gewone burgers in hun portemonnee voelen: energieprijzen, klimaatmaatregelen, industriepolitiek.
Wat blijft hangen
Een minister die vergaderingen bijwoont die hem niet interesseren, over onderwerpen die niet tot zijn taakgebied horen, op aanraden van ambtenaren die hem niet te vaak willen afmelden bij een internationale lobbyclub — en die vervolgens Eurocommissaris voor precies díe onderwerpen wordt. Je hoeft geen complotdenker te zijn om daar vraagtekens bij te plaatsen. Je hoeft alleen maar goed te lezen.
