Bram van de Kerk (FVD) heeft deze week een politieke blokkade meegemaakt die velen zal verbazen: zijn beëdiging als commissielid van de Provinciale Staten Utrecht werd woensdag abrupt van de agenda gehaald, niet op basis van bewezen wangedrag, maar op verzoek van een politica die liever veiligheidsdienstrapporten als wapen inzet dan het democratische proces te respecteren.
Tijdens de vergadering van de Provinciale Staten in Utrecht vroeg Olivia Butterman van de Partij voor de Dieren aan commissaris van de Koning Hans Oosters om de benoeming van twee commissieleden van de agenda te halen. Haar argument? Bram van de Kerk heeft banden met de Groot-Nederlandse Studentenvereniging (GNSV), een organisatie die door de AIVD in één adem wordt genoemd met rechtsextremisme. Oosters gaf gehoor aan het verzoek en beloofde fractievoorzitters bijeen te roepen om de benoemingsprocedure te heroverwegen.
Resultaat: een democratisch verkozen vertegenwoordiger van FVD wordt de toegang tot zijn functie ontzegd, niet door een rechtbank, niet door een tuchtcommissie, maar door een politiek gemotiveerd procedureel trucje.
Butterman formuleerde haar bezwaar in termen van nationale veiligheid en het ‘normaliseren van extreemrechts gedachtegoed’. Maar laten we eerlijk zijn: dit soort taal is inmiddels een beproefd middel om politieke tegenstanders uit te schakelen zonder de inhoud te hoeven bediscussiëren. De AIVD-rapporten waarop zij zich baseert zijn notoir vaag, niet falsifieerbaar en bieden nauwelijks juridische houvast. Wie ze bekritiseert, wordt al snel weggezet als staatsgevaarlijk. Wie zwijgt, geeft schijnbaar toe.
FVD-fractievoorzitter Frank van Breukelen liet weten dat het verzoek van de PvdD puur politiek van aard was en misbruik maakt van het reglement van orde. Daarin heeft hij een punt. De procedure werd niet gebruikt om een democratisch probleem op te lossen, maar om een onwelgevallige kandidaat buitenspel te zetten.
Van Breukelen is boos over het tegenhouden van de benoeming. Dat de AIVD en NCTV de studentenvereniging extreemrechts vinden, noemt hij “je reinste onzin”. Lidmaatschap hiervan vindt Van Breukelen dan ook “geen enkel probleem”.
Van de Kerk is jurist en actief bestuurder binnen de GNSV. Hij bevestigt dat hij in het verleden lid is geweest van Voorpost, een organisatie die doorgaans als rechtsextremistisch wordt aangeduid. Maar hij stelt nu geen lid meer te zijn. De GNSV zelf omschrijft hij als een vereniging voor rechtse studenten, met activiteiten als borrels en lezingen — niet bepaald wat de gemiddelde persoon zich voorstelt bij een extremistische organisatie.
Het is niet de eerste keer dat veiligheidsdienstrapporten worden ingezet om politieke partijen of individuen te marginaliseren. De AIVD heeft de afgelopen jaren een steeds prominentere rol gekregen in het publieke debat — niet als neutrale waakhond, maar steeds vaker als instrument dat bepaalde politieke stromingen structureel verdacht maakt. Rapporten over ‘rechtsextremisme’ zijn zelden concreet genoeg om voor een rechter stand te houden, maar zijn politiek gezien vernietigend genoeg om iemand mee te beschadigen.
Het patroon dat hier zichtbaar wordt, is verontrustend. Burgers stemmen op een partij, die partij draagt een kandidaat voor, maar vervolgens wordt die kandidaat via procedurele omwegen tegengehouden door politieke concurrenten die hun eigen morele kompas boven het kiezersmandaat stellen. Dat is geen democratie meer — dat is een systeem waarin de gevestigde orde zichzelf beschermt tegen ongewenste deelname.
Van de Kerk verwijst in zijn statement naar Jesaja 5:20: “Wee hun die het kwade goed noemen en het goede kwaad.” Of je het met zijn politieke visie eens bent of niet — de manier waarop hij behandeld wordt, verdient een kritisch tegengeluid. Want als we het normaal gaan vinden dat commissieleden worden geblokkeerd op basis van vage veiligheidsdienstrapporten en politieke druk, dan is de rechtsstaat verder weg dan we denken.
.