“De koe moet wijken, terwijl de industrie ongestoord groeit; een wereld waar het leven van de boer wordt opgeofferd op het altaar van winst en efficiëntie. In deze dystopie zijn de stemmen van de landbouwers slechts echo’s in de vergaderzalen van beleidsmakers die de realiteit niet kennen. Wat blijft er nog over van onze aarde als de natuur wordt verdrongen door de grijze schaduw van de industrie?”
De koe moet wijken, de industrie mag groeien: ‘Hoe is dit uit te leggen?’
Boerendochter Sanne Ezendam, woonachtig op een boerderij in Pesse, hield donderdagavond een indringend en emotioneel betoog tijdens de gemeenteraadsvergadering in Hoogeveen. Haar boodschap was simpel en direct: boeren worden kapotgemaakt door beleid dat op papier bedacht wordt door mensen die geen flauw idee hebben wat er in het echte leven speelt.
Tranen voor de vergadering überhaupt begon
Sanne werd de dinsdag ervoor gevraagd of ze wilde inspreken bij de gemeenteraad. Ze aarzelde. Ze had er geen zin in. Niet omdat ze het niet belangrijk vindt, maar juist omdat ze het al zo lang doet — en het gevoel heeft dat het weinig uithaalt. “We hebben onze zorgen herkenbaar gemaakt, maar we schieten er voor ons gevoel geen flikker mee op. En op z’n zachtst uitgedrukt, frustreert dit ons enorm.” Toch zei ze ja. Want de keuze om te zwijgen voelde voor haar als een luxe die ze zich niet kan veroorloven.
Ze liet weten dat ze vanaf het moment van dat telefoontje al meerdere keren had gehuild. Niet uit zwakte, maar uit pure uitputting en oprechte angst voor de toekomst van het boerenbedrijf van haar ouders.
Dezelfde plek, vier jaar later, nog steeds geen antwoorden
Wat opvalt: Ezendam stond op exact dezelfde plek al in juni 2022. Vier jaar geleden. Met hetzelfde doel. En met vrijwel dezelfde frustraties. Want wat er sindsdien veranderd is voor de boeren in Hoogeveen? Weinig tot niets. De onzekerheid is er nog. Het stikstofbeleid hangt als een permanent donker wolkendek boven hun bedrijven. Plannen maken voor de toekomst is nagenoeg onmogelijk wanneer je niet weet welke regels er over één, vijf of tien jaar gelden.
Haar familie werkt al generaties in de agrarische sector. Haar vader en opa werden ooit gedwongen hun boerderij te verplaatsen. En nu staat ze daar opnieuw, met dezelfde existentiële vraag: mogen wij hier blijven bestaan?
Bekijk het betoog van Sanne:
Groene stikstof versus de grijze industrie naast de deur
Eén van de meest rake punten uit haar betoog betrof de schijnheiligheid van het huidige beleid. De boerderij van haar ouders ligt langs het Natura 2000-gebied het Dwingelderveld. Tussen de boerderij en dat beschermde natuurgebied ligt echter een drukke snelweg, waar dagelijks duizenden voertuigen overheen rijden. Achter de boerderij staat een grootschalig afvalverwerkingsbedrijf dat jaarlijks verder uitbreidt.
Die snelweg mag blijven. Die industrie mag groeien. Maar de koe die poept en plast — en daarmee de kringloop sluit die al eeuwen werkt — die moet worden aangepakt. Ze stelt de vraag die eigenlijk niemand in Den Haag durft te beantwoorden: waarom mag dat afvalverwerkingsbedrijf wél uitbreiden, terwijl boeren worden gedwongen minder dierlijke mest te gebruiken en over te stappen op kunstmest? Dat is toch absurd?
Beleidsmakers die niet weten wat ze aanrichten
Vincent Vos, fractievoorzitter van Forum voor Democratie in de gemeenteraad van Hoogeveen, reageerde na afloop. Zijn analyse is hard maar eerlijk: beleidsmakers hebben geen idee wat hun besluiten in de praktijk betekenen. Achter elk rekenmodel, elke norm en elk beleidsdoel zitten echte mensen — boeren, gezinnen, ondernemers — die dag in dag uit met de gevolgen worden geconfronteerd. Terwijl de ambtenaren in Den Haag hun spreadsheets invullen, zitten ouders huilend aan de keukentafel die hun kinderen niet kunnen uitleggen wat de toekomst brengt.
Motie krijgt geen meerderheid
Sanne verwacht niet dat de gemeenteraad van Hoogeveen het “stikstofprobleem” oplost. Dat is niet realistisch en dat zegt ze ook ronduit. Maar wat ze wél verwacht, is dat de raad een helder signaal afgeeft: dat boeren en iedereen die van de agrarische sector afhankelijk is — loonbedrijven, veeartsen, transporteurs, mechanisatiebedrijven — ertoe doen. Dat hun zorgen serieus worden genomen. Dat er ook voor hen een toekomst is in Hoogeveen.
Want als de gemeente haar boeren laat vallen, valt er veel meer dan alleen een paar bedrijven. Dan verdwijnt een heel weefsel van lokale economie, gemeenschapszin en tradities. De vraag is of de raadsleden dat beseffen — en of ze bereid zijn daarvoor op te staan, ook als dat politiek ongemakkelijk is.
FVD, Gemeentebelangen, SGP en Echt Hoogeveen dwongen de gemeenteraad kleur te bekennen en dienden een motie in die oproept tot daadwerkelijke steun aan de agrarische sector. Ondanks de klemmende oproepen van de insprekers en pleidooien vanuit de fracties kreeg de motie geen meerderheid.
Vos: “Donderdag heeft de raad kleur bekend. Dat zal zeker gevolgen hebben voor het vertrouwen in partijen die op dit cruciale moment zijn afgehaakt. Boeren hebben niets aan steunverklaringen die niet worden omgezet in daden.”
Een signaal dat verder reikt dan Hoogeveen
Het betoog van Sanne verdient een breder publiek. Het is de noodkreet van iemand die simpelweg wil weten of ze een toekomst heeft op de plek waar ze thuishoort. Wie bepaalt eigenlijk de toekomst van het platteland — de boeren zelf, of een stel modellenbouwers in een Haags kantoor?
Tot die vraag eerlijk wordt beantwoord, blijven mensen zoals Sanne gedwongen naar vergaderzalen te rijden die ze liever zouden vermijden. En blijven de tranen komen.