“In een wereld waar de waarheid onder de druk van politieke belangen wordt begraven, is de schaduw van doofpotterij een constante dreiging. De stemmen van de onderdrukten worden verstomd, terwijl de machthebbers hun spelletjes spelen, onverschillig voor de gevolgen. Wat ooit een democratische discussie had moeten zijn, is nu een toneelstuk van leugens en angst, waar de echte slachtoffers in de duisternis blijven.”
Wat hier speelt, ruikt naar politieke doofpotterij van de bovenste plank.
De dreigende onteigening van boerenfamilie Van der Veen uit Lucaswolde had woensdag eindelijk centraal moeten staan in de Groninger Statenzaal — maar het debat werd op het allerlaatste moment van de agenda geveegd, nota bene nadat een meerderheid van de Staten eerder zelf voor agendering had gestemd. Wat hier speelt, ruikt naar politieke doofpotterij van de bovenste plank.
Op het laatste moment teruggefloten
Vorige week lukte het de BBB nog om een nipte meerderheid in de Groninger Staten achter zich te krijgen voor een spoeddebat. De bedoeling was helder: een allerlaatste poging om de familie Van der Veen, die een melkveebedrijf heeft, te behoeden voor gedwongen onteigening. Maar woensdagochtend, vlak voor aanvang van de vergadering, besloot het zogenoemde presidium — de gezamenlijke fractievoorzitters — het onderwerp alsnog te schrappen. Commissaris van de Koning René Paas (CDA) maakte dit bij de opening van de vergadering bekend, en de meerderheid van de Staten schaarde zich zonder blikken of blozen achter dit besluit. Alleen BBB, PVV, Groninger Belang en Forum voor Democratie protesteerden.
De smoesjes van Paas
Paas omkleedde zijn beslissing met een reeks formele argumenten. De provincie zou inmiddels een juridische procedure zijn gestart, en over zaken die ‘onder de rechter’ zijn, wordt simpelweg niet gedebatteerd. Bovendien gaat het om een individuele zaak, en ook dát zou een openbaar debat onmogelijk maken. Tot slot verweet Paas de BBB dat de fractie geen feitelijke onderbouwing had aangeleverd, waardoor andere fracties zich naar eigen zeggen niet konden voorbereiden.
Mooi verhaal, maar wie iets dieper nadenkt, ziet hier een klassiek patroon: een overheid die een onwelgevallig debat de kop indrukt zodra het te dichtbij komt. Want hoe toevallig is het dat de juridische procedure net op het moment dat het debat dreigde, plots als schild wordt gebruikt?
Familie Van der Veen: ‘Dit is een heel harde klap’
De familie zelf was woensdagochtend naar het provinciehuis gekomen om in te spreken, vol hoop dat er na jarenlang gesleep eindelijk schot in de zaak zou komen. Die hoop werd bruut de kop ingedrukt — letterlijk in de hal, voordat ze de zaal in konden. Commissaris Paas onderschepte de familie om het slechte nieuws te brengen. De familie is woest.
Dochter en woordvoerder Dina van der Veen laat op sociale media van zich horen: “Nog nooit eerder gebeurd. Nooit. Waar zijn ze zo bang voor? Dat de beerput opengaat? Dat de vuile waarheid naar boven komt?” Ze beschuldigt ambtenaren er openlijk van achter de schermen de boel te beïnvloeden. “En dat is ronduit schandalig.” Harde woorden — maar gezien hoe dit debat is afgewikkeld, zijn ze niet uit de lucht gegrepen. De familie neemt de BBB ook kwalijk dat de fractie de situatie zo heeft laten escaleren. “Het enige wat jullie nu nog kunnen doen, is opstappen,” appt Dina aan de BBB-fractie.
BBB klem tussen beloftes en bestuurspraktijk
Voor de BBB is de onteigening een bijzonder gevoelig dossier, en niet zonder reden. Landelijk profileert de partij zich als de grote verdediger van de boer tegen gedwongen onteigening. Maar in de praktijk stemde de eigen BBB-gedeputeerde Leo Wenneger in met het provinciaal bestuur dat groen licht gaf voor de onteigeningsprocedure. Dat kwam de partij op felle kritiek te staan vanuit boerenkringen, en Farmers Defence Force beloofde ronduit ‘oorlog’ als de onteigening niet van tafel verdwijnt.
Nu probeert BBB zijn gezicht te redden door te wijzen op een mogelijke grondruil. Volgens de fractie ligt er een perceel beschikbaar met de bestemming ‘natuuragrarisch’ — niet ‘natuur’, zoals het provinciebestuur beweert — en dat stuk grond zou wél als ruilobject kunnen dienen. Maar concrete details deelt de fractie vooralsnog niet, wat haar positie in het debat aanzienlijk verzwakt.
Wat staat er werkelijk op het spel?
De provincie Groningen wil 31 hectare grond van het melkveebedrijf in het natuurgebied Dwarsdiep omvormen tot waterbergingsgebied. Voor de familie Van der Veen betekent dat het definitieve einde van hun bedrijf. Jarenlange onderhandelingen over volledige of gedeeltelijke bedrijfsverplaatsing zijn op niets uitgelopen. Als er voor het einde van dit jaar geen akkoord komt, staat onteigening vrijwel zeker op de agenda.
Het is inmiddels een bekende mal: een overheid die met de mantel van ‘natuurdoeleinden’ en ‘waterberging’ boerengrond opeist, terwijl de betrokken familie tussen de juridische molenstenen wordt vermalen. De rechtsstaat belooft rechtsbescherming, maar als het debat zelf al wordt geblokkeerd voordat het begint, is die bescherming een wassen neus.
BBB-woordvoerder Klaas-Willem de Jong kondigde na een lange schorsing aan dat zijn fractie een nieuw agenderingsverzoek indient voor de Statenvergadering van 23 september — desnoods achter gesloten deuren. De vraag is of dat gebaar genoeg is voor een familie die al jaren aan het lijntje wordt gehouden. De tijd dringt, de politiek treuzelt, en intussen tikt de klok voor boerenfamilie Van der Veen onverbiddelijk door.