De donkergroene lobby waar niemand over praat

We zien een aantal hele grote Amerikaanse fondsen zoals de Rockefellers Brothers Fund (totaal vermogen ongeveer 1,4 miljard dollar, jaarlijkse uitgaven in de orde van 80 miljoen dollar), de William and Flora Hewlett Foundation (vermogen $14,2 miljard, jaarlijks $625 miljoen besteed aan fondsen) en Bloomberg Philantropies van miljardair Michael Bloomberg (geschat vermogen ~$12,1 miljard, geschatte jaarlijkse donaties in de orde van $3,7 miljard dollar mondiaal). Maar we zien ook de Laudes en Porticus Foundations, beide eigendom van de Brenninkmeijer-familie (van de C&A-keten). En de Nationale Postcodeloterij niet te vergeten.

Desmog

De missie van de European Climate Foundation is heel duidelijk. Van hun eigen website:

“Mensen in de hele samenleving in staat stellen om een wereld te creëren die klimaatneutraal is. Wij zijn Europa’s grootste klimaatfonds. Samen met honderden partners katalyseren we klimaatactie en bouwen we aan een veilig, veerkrachtig en democratisch Europa.”

Hoe succesvol zijn ze? Volgens het artikel “Revealed: Ed Miliband and the shady funding of net zero” in de Britse krant The Spectator zeer succesvol: “Het heeft op verbluffende wijze succes geboekt in het beïnvloeden van beleid, het sturen van het debat en het via de rechter overrulen van democratisch gekozen regeringen. Het heeft olie- en gaswinning in de Noordzee geblokkeerd, energieprijzen hoog gehouden en ons steeds afhankelijker gemaakt van Chinese technologie.” ‘Het’ slaat in dit geval op meer dan alleen de European Climate Foundation, namelijk op een breder netwerk van soortgelijke foundations, die nauw met elkaar verweven zijn.

Om te zien hoe dit werkt, het volgende voorbeeld. De Engelse website Desmog is een ‘journalistiek’ platform dat vrijwel iedere klimaatscepticus in de wereld kritisch in de gaten houdt (beter gezegd: probeert te besmeuren). Als je nog niet besproken bent door Desmog, dan tel je echt niet mee als klimaatscepticus, zeg maar. Dus Clintel krijgt er aandacht en twee Nederlandse journalisten schreven een uitgebreid artikel over het Clintel-congres in Roelofarendsveen in 2024. Desmog wordt onder andere gefinancierd door de Joseph Rowntree Charitable Trust (een grote Britse stichting, meerdere grants van £400.000+ in recente jaren), de Polden Puckham Charitable Foundation, de Climate Emergency Collaboration Group en de Minor Foundation (Noorse filantropische stichting, steunt klimaatjournalistiek). Dus op het eerste gezicht geen financiering vanuit de European Climate Foundation. Maar wie zit er achter die Climate Emergency Collaboration Group (CECG)? Het CECG is zelf weer een samenwerkingsverband van grote klimaat-filantropische organisaties waaronder de IKEA Foundation, het Rockefeller Family Fund en het Rockefeller Brothers Fund en die financieren op hun beurt ook weer de European Climate Foundation (ECF). De ECF financiert ook het Britse journalistieke platform Carbon Brief dat uitgebreide stukken publiceert over klimaatwetenschap en klimaatbeleid. Ze schrijven: “Wij zijn dankbaar voor de steun van de European Climate Foundation en de Meliore Foundation, die ons filantropisch financieren. In het kader van transparantie maken wij vrijwillig bekend dat deze financiering in 2025 in totaal £1.892.421 bedroeg.”

Carbon Brief is daarmee een van de meer dan 700 organisaties die financiering van de ECF ontvangen en is ook in ieder geval een stuk transparanter dan de ECF zelf. Die geeft niet prijs hoeveel geld ze van welke donateur ontvangen en ook niet hoeveel geld er naar welk doel gaat.

Geheimzinnig

De geheimzinnigheid rond deze organisatie viel ook de Franse en in Brussel woonachtige journaliste Florence Autret op. Zij vroeg een interview aan met de ceo van de ECF, de Française Laurence Tubiana, die een geschat jaarsalaris ontvangt van 500.000 euro. Zij wordt wel omschreven als de architect van het Parijs klimaatakkoord dat in 2015 werd gesloten en dat de basis heeft gelegd voor het huidige Net Zero-beleid voor 2050. Na maanden proberen kreeg ze te horen dat een interview er niet in zat. Toch lukte het Autret een goed beeld van de ECF te schetsen in een serie lange artikelen op haar website (dus niet in een mainstream-krant!). De eveneens Belgische blog Firebreak vertaalde haar lange stuk in vijf grondige artikelen. Het eerste artikel begint met de volgende samenvatting: “In de afgelopen tien jaar heeft een mysterieuze organisatie, gecontroleerd door een handvol filantropische miljardairs, de Europese “civil society” overgenomen. Met andere woorden: ze hebben de Europese Unie overgenomen.” In haar stukken wijst Autret op de enorme lobbykracht van de ECF. Een grafiek uit een door de ECF gefinancierd rapport duikt binnen enkele weken één op één op in een rapport van de Europese commissie zelf, maar dan zonder bronvermelding.

Tot de belangrijkste ontvangers van ECF-subsidies behoort het European Environment Bureau (EEB), zelf weer een coalitie van ngo’s en een van de grootste lobbyorganisaties in Brussel. Het EEB heeft een jaarbudget van 5,6 miljoen euro en maar liefst 32 geaccrediteerde activisten in het Europees Parlement. Ter vergelijking: CEFIC, de belangenorganisatie van de gehele Europese chemische industrie, heeft er 39. Geaccrediteerd zijn betekent dat je vrij het Parlement kunt binnenlopen, alle openbare vergaderingen kunt bijwonen, door de gangen van de kantoren van Europarlementariërs en hun assistenten kunt lopen en gebruik kunt maken van de cafés en kantines. Het is ook een vereiste om een gesprek aan te vragen met een ambtenaar, een Eurocommissaris of een kabinetslid van de Europese Commissie.

Een andere belangrijke ontvanger van ECF-subsidies is CAN Europe, de Europese tak van het Climate Action Network. Deze koepelorganisatie is een belangrijke speler in de “civil society” tijdens de jaarlijkse klimaatconferenties van de Verenigde Naties (COP’s). CAN Europe beweert 1.500 ngo’s te bundelen en 47 miljoen burgers te vertegenwoordigen. De ECF is veruit de grootste financier: in 2021 droeg zij 2,5 miljoen euro bij aan een totaalbudget van 4,5 miljoen euro. Zowel CAN Europe als het EEB beschikken over twee van de grootste lobbybudgetten binnen de EU, vergelijkbaar met die van grote financiële en industriële verenigingen en Big Tech.

Shell

In Nederland zijn de traditionele media oorverdovend stil over de European Climate Foundation. Follow The Money noemde de ECF eind vorig jaar wel een keer in een kader bij een artikel getiteld “Amerikaanse bedrijven en miljardairs beïnvloeden EU-beleid via denktanks”.

Het artikel stelt: “‘De hoeveelheid geld die uit de VS komt, is schokkend. Het is in feite structurele buitenlandse inmenging, al tientallen jaren,’ zegt politicoloog Inderjeet Parmar, die uitgebreid onderzoek heeft gedaan naar denktanks.”

Het artikel beperkt zich tot de rol van denktanks en de verwijzingen naar de ECF zijn zo summier dat de omvang van de invloed van deze club de FTM-lezer ongetwijfeld zijn ontgaan. Verder moeten we het in Nederland hebben van de ‘alternatieve’ media. Wouter Roorda schreef twee lange stukken over de European Climate Foundation en CAN Europe voor Wynia’s Week. Financieel journalist Arno Wellens haalde een keer uit naar de ECF vanwege een door hen gefinancierd TNO-onderzoek waarin koken op gas vanwege de uitstoot van fijnstof als erg gevaarlijk werd bestempeld.

In het artikel over Clintel maakt Follow The Money er een heel ding van dat Guus Berkhout van 1965 tot 1971 voor Shell werkte (hij werkte daarna 40 jaar aan de TU Delft). Maar bij de European Climate Foundation lijkt Follow The Money dat helemaal niet te interesseren. De oprichter en eerste ceo van de ECF is namelijk Jules Kortenhorst. Hij werkt na zijn studie economie aan de Erasmus Universiteit eerst acht jaar bij Shell, zat daarna twee jaar in de Tweede Kamer namens het CDA en begon meteen daarna in 2008 de European Climate Foundation.

Een beginnend Clintel met amper budget was voor de Nederlandse media genoeg aanleiding om er meerdere journalisten op te zetten. Een al veel langer bestaand donkergroen lobbynetwerk dat beschikt over honderden miljoen euro’s per jaar, voornamelijk afkomstig uit de VS en dat van grote invloed is op het klimaat- en energiebeleid in Europa, en diezelfde media slaan totaal niet aan. Dit introducerende artikel maakt één ding duidelijk. De afwezigheid van de ECF in de Nederlandse media is een gemiste kans. Ik roep Follow The Money op om een team van journalisten op dit dossier te zetten. Ik ben de eerste die het boek waartoe dat kan leiden, zal kopen.