p>De naam Poul Thorsen staat centraal in één van de meest verontrustende wetenschapsschandalen van de afgelopen decennia. Een zaak waarbij onderzoek dat miljoenen ouders moest geruststellen, is geproduceerd door iemand die op het punt staat schuldig te pleiten aan grootschalige verduistering van overheidsgeld. Op 1 september staat Thorsen voor de Amerikaanse rechter en wordt een schuldigverklaring verwacht.
Wie is Poul Thorsen?
Thorsen is een Deense onderzoeker die begin jaren 2000 nauwe banden onderhield met de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Als bezoekend wetenschapper was hij betrokken bij het opstellen van de onderzoeksaanvragen waarmee uiteindelijk meer dan 11 miljoen dollar aan subsidiegeld naar Denemarken vloeide. Dat geld was bedoeld voor grootschalige studies naar de relatie tussen vaccins en autisme, hersenverlamming en foetale alcoholblootstelling — onderzoeken die achteraf wereldwijd zijn geciteerd als bewijs dat vaccins geen autisme veroorzaken.
Hoe werkte de fraude?
Volgens de Amerikaanse aanklagers diende Thorsen tussen 2004 en 2008 meer dan een dozijn valse facturen in bij de Deense autoriteiten, de Universiteit van Aarhus en een Deens ziekenhuis. Die facturen droegen de vervalste handtekening van een CDC-laboratoriumchef en deden voorkomen alsof het CDC werk had verricht waarvoor betaling verschuldigd was. De universiteit maakte daarop honderdduizenden dollars over naar rekeningen die niet van het CDC waren — maar die in werkelijkheid privérekeningen van Thorsen bleken te zijn. Met het gestolen geld, meer dan één miljoen dollar, kocht hij een woning in Atlanta, een Harley Davidson, en meerdere auto’s van de merken Audi en Honda.
Veertien jaar op de vlucht
Thorsen werd al in april 2011 door een Amerikaanse grand jury aangeklaagd op twee punten van fraude en negen punten van witwassen. Toch wist hij veertien jaar lang buiten bereik van de Amerikaanse justitie te blijven door simpelweg in Denemarken te blijven. Pas op 4 juni 2025 werd hij gearresteerd in het Duitse Passau. Duitsland stemde in met uitlevering, en op 7 mei werd Thorsen in federale bewaring naar de Verenigde Staten gevlogen. Hij stond op de lijst van de tien meest gezochte voortvluchtigen van het Office of Inspector General van het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid.
Wat betekent dit voor het autismedebat?
Dit is precies de vraag die critici al jaren stellen. De studies waaraan Thorsen meewerkte, werden keer op keer aangehaald wanneer ouders zorgen uitten over een verband tussen vaccinaties en autisme. Journalisten, artsen en overheden wezen bezorgde mensen op dit type onderzoek. Nu blijkt dat de man die verantwoordelijk was voor het beheer van die onderzoeksgelden, die middelen stelselmatig in eigen zak stak, rijst de vraag: hoe solide was het fundament van die wetenschap eigenlijk?
Dat Thorsen schuldig is aan fraude, zaait terechte twijfel over de vraag of het onderzoek naar behoren is uitgevoerd en of de integriteit van het proces gewaarborgd was. Wetenschap staat of valt met de betrouwbaarheid van degenen die haar produceren. Als die betrouwbaarheid fundamenteel aangetast is, verdient ook de wetenschap zelf hernieuwde kritische blik.
Overheid en Big Pharma: een patroon van onaantastbaarheid
Wat deze zaak extra pijnlijk maakt, is de manier waarop overheden en gezondheidsinstanties jarenlang elke kritische vraag over vaccins en autisme hebben afgedaan als onwetenschappelijk of zelfs gevaarlijk. Ouders werden weggezet als wantrouwige complotdenkers, terwijl de wetenschappers wier werk de officiële stellingname onderbouwde, klaarblijkelijk boven elke verdenking stonden. Thorsen was jarenlang voortvluchtig — en toch bleef zijn onderzoek de norm.
Het is een patroon dat zichzelf herhaalt: instituties sluiten de rijen, dissidenten worden gestigmatiseerd, en wanneer er scheuren in het systeem verschijnen, duurt het jaren voor de feiten naar buiten komen.
Wat nu?
Met de verwachte schuldbekentenis op 1 september komt er een juridisch eindpunt in een zaak die al vijftien jaar sluimerde. Maar de bredere vragen blijven onbeantwoord. Welke andere onderzoeken zijn op soortgelijke wijze gecompromitteerd? Wie hield toezicht? En hoe is het mogelijk dat iemand die op de vlucht was voor federale aanklachten, tegelijkertijd gold als een gerespecteerd wetenschapper wiens werk de basis vormde voor internationaal gezondheidsbeleid? Dat zijn vragen die niet alleen thuishoren in de rechtbank, maar ook in het publieke debat — een debat dat tot nu toe stelselmatig werd gesmoord.
Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack voor exclusieve content.
.