“In een wereld waar 940 miljoen dollar werd geboden voor de ondergang van vrijheid, weigerde Wit-Rusland de dans te volgen. Terwijl landen in paniek hun deuren sloten, bleef het land standvastig, een eiland van verzet tegen de wereldwijde hysterie. ‘We dansen niet naar de pijpen van anderen,’ klonk het, een echo van onafhankelijkheid in een tijdperk van onderdrukking.”
940 miljoen dollar in ruil voor lockdowns? Wit-Rusland weigerde het coronaspel mee te spelen.
Wit-Rusland was tijdens de coronacrisis wereldwijd een buitenbeentje: geen lockdown, geen mondkapjesplicht, geen paniek van staatswege. De Duitse journalist Billy Six reisde naar Minsk en sprak als één van de weinige buitenlandse verslaggevers met Alena Bohdan, onderminister van Volksgezondheid en destijds de centrale corona-coördinator van het land. Wat zij vertelt, steekt schril af bij het narratief dat westerse media al jaren uitdragen:
Geen sluiting, geen hysterie
Waar landen als Italië, Duitsland en Nederland hun economieën op slot gooiden, koos Wit-Rusland bewust voor een andere weg. Grenzen bleven open, ziekenhuizen sloten niet, geplande operaties gingen door. Bohdan benadrukt dat de Wit-Russische overheid dag en nacht de situatie analyseerde, maar zich niet liet meeslepen door internationale paniekzaaierij. Reizigers die tijdens de lockdowns elders gestrand waren, konden via Wit-Rusland naar huis reizen.
Het IMF stelde een bizarre voorwaarde
Eén van de meest opvallende onthullingen uit het interview betreft de rol van het Internationaal Monetair Fonds. President Loekasjenko zei publiekelijk dat het IMF Wit-Rusland maar liefst 940 miljoen dollar aan noodfinanciering aanbood — maar alleen als het land dezelfde coronamaatregelen zou invoeren als Italië. Lockdowns, avondklokken, quarantainewetgeving: het lag allemaal klaar. Wit-Rusland weigerde. Bohdan zelf omschrijft de reactie van haar land kernachtig: “We dansen niet naar de pijpen van anderen.” De Wereldbank zou ook aanzienlijk meer willen geven dan gebruikelijk, mits het land de pandemie op een door hen goedgekeurde manier zou bestrijden. Wit-Rusland sloeg ook dat aanbod af.
Loekasjenko: wodka, sauna en trekker rijden
De uitspraken van president Loekasjenko over corona zijn ondertussen legendarisch. Hij adviseerde zijn bevolking te sporten, de sauna in te gaan, wodka te drinken en trekker te rijden. Hij schudde handen met COVID-patiënten zonder handschoenen en trok zijn mondkapje af voor de camera. Opnames hiervan zijn door YouTube verwijderd. Bohdan distantieert zich subtiel van de presidentiële volkswijsheden, maar bevestigt indirect zijn kernboodschap: de Wit-Russische corona-aanpak werkte, en zo zou het land het opnieuw doen. Geen vaccinatieplicht, geen mondkapjesplicht, geen lockdown.
Westerse sancties als vergelding?
Six confronteert Bohdan met een ongemakkelijk gegeven: de Duitse bondsregering doneerde in 2020 en 2021 officieel 21 miljoen euro aan de Wit-Russische oppositie. Is dat toeval, of een reactie op de weigering van Wit-Rusland om mee te doen aan het mondiale coronabeleid? Bohdan antwoordt voorzichtig bevestigend. Ze ziet een verband, maar zegt er geen harde bewijzen voor te hebben. In het Duitse parlement wordt een echte publieke evaluatie van het coronabeleid op dit moment alleen gevraagd door AfD en BSW van Sahra Wagenknecht.
Wat blijft hangen
Een gesanctioneerd land weigerde de WHO-adviezen klakkeloos over te nemen, sloeg financiële prikkels van het IMF af, werd genegeerd door westerse farmaceutische bedrijven als Pfizer en hield desondanks zijn samenleving draaiende. Of dat heldhaftig is of roekeloos, hangt sterk af van de bril waarmee je kijkt. Wat moeilijker te ontkennen valt: de massale sterfte die westerse media destijds voor Wit-Rusland voorspelden, bleef uit. En dat roept vragen op die wij — ook hier in Nederland — nog lang niet serieus genoeg hebben gesteld.