Energiecoöperaties, waarin inwoners samen lokale energieprojecten opzetten, gebruiken tegenwoordig de beloofde verlichting van netcongestie als verkoopargument voor hun windplannen. Daarmee krijgt een omstreden windturbine het etiket van een maatschappelijk noodzakelijke voorziening, juist nu bedrijven niet kunnen uitbreiden en woningbouw wacht op aansluitingen.
Maar ook nieuwe windprojecten kunnen zelf vastlopen op het volle stroomnet. Waar onvoldoende ruimte is om stroom in te voeden, kunnen aanvragen daarvoor op een wachtlijst belanden. Tegen die achtergrond laat een windturbine zich makkelijker presenteren als oplossing dan als extra belasting van het net.
In Steenwijk noemt energiecoöperatie Steenergie een geplande turbine zelfs noodzakelijk om netcongestie aan te pakken. Tegelijk zegt Hennie Luten van projectbureau Leis dat nog moet worden onderzocht of de stroom lokaal wordt gebruikt of aan het net wordt geleverd. De conclusie wordt dus alvast verkocht, terwijl de onderbouwing nog moet volgen.
Steenergie staat daarin niet alleen. Ook de energiecoöperaties Meerwind in Haarlemmermeer en Zuidenwind in Nederweert verbinden windenergie aan betere mogelijkheden voor bedrijven op een beperkt stroomnet. Meerwind spreekt over een mogelijke oplossing “voor de verstopping op het stroomnet” en grotere bedrijfsaansluitingen. Zuidenwind stelt dat toevoeging van wind aan een energiehub de aansluiting van meer bedrijven mogelijk maakt.
Lokale opwekking als oplossing?
De redenering van de coöperaties klinkt eenvoudig. Stroom die lokaal wordt opgewekt en gelijktijdig wordt verbruikt, hoeft niet vanuit hogere netdelen te worden aangevoerd. Dat kan de aanvoer verminderen. Maar minder aanvoer tijdens sommige uren betekent nog niet dat het net ook op de drukste momenten minder wordt belast. Juist die piekbelasting kan een nieuwe aansluiting of uitbreiding in de weg staan.
Bovendien verdwijnt de andere stroomrichting uit beeld. Wanneer de turbine meer produceert dan lokaal wordt verbruikt, moet het overschot elders worden afgenomen, opgeslagen of afgeregeld. Extra productie kan dan juist meer ruimte op het net vragen. Netbeheerders onderscheiden niet voor niets congestie bij afname van congestie bij invoeding. Het etiket ‘lokaal’ klinkt daarbij geruststellend, maar bewijst niet dat er ook maar één extra aansluiting mogelijk wordt.
De jaarcirkel met uurgegevens van het Nationaal Energie Dashboard (NED) laat zien hoe grillig de productie van wind op land in 2025 is. Op het hoogste punt leveren alle Nederlandse windturbines op land samen ongeveer 6,67 gigawatt aan vermogen – bijna veertien keer het vermogen van de kerncentrale in Borssele. Een eigen berekening op basis van deze uurgegevens laat zien dat tijdens bijna 28 procent van het jaar de gezamenlijke productie echter onder de 0,5 gigawatt blijft – ongeveer één keer Borssele.
Gedurende bijna 2 procent van het jaar (160 uur) registreert de NED-dataset zelfs helemaal geen productie van wind op land. Hoewel dit landelijke cijfers zijn en geen cijfers voor een afzonderlijke windturbine, maken ze wel zichtbaar hoeveel verschil er tussen productie-uren bestaat en waarom een jaaropbrengst weinig zegt over de productie op een specifiek moment.
Vermogen van wind op land in 2025, per uur weergegeven:
Source: https://clintel.nl/windturbines-netcongestie-bewijs-ontbreekt/
.