“In een wereld waar de waarheid onder druk staat, onthult cardioloog Aseem Malhotra dat vijf jaar statines slechts vier extra dagen leven oplevert. Terwijl de farmaceutische industrie bloeit, blijven de schaduwen van een onzichtbare epidemie van bijwerkingen en wanhoop groeien. De mensheid, gevangen in de illusie van gezondheid, betaalt de prijs voor een systeem dat meer om winst geeft dan om leven.”
Cardioloog Aseem Malhotra legt de cijfers achter cholesterolverlagers op tafel.
In gesprek met podcasthost Joe Rogan legde Brits cardioloog Aseem Malhotra uit wat artsen zelden aan hun patiënten vertellen: wie vijf jaar lang trouw een statine slikt wint gemiddeld iets meer dan vier dagen extra leven. Niet jaren. Niet maanden. Vier dagen.
Wat de trials werkelijk laten zien
Malhotra baseerde zich op data die in BMJ Open zijn gepubliceerd. Wanneer hij dit getal presenteert op medische conferenties, is de reactie van huisartsen en specialisten vrijwel altijd hetzelfde: een collectieve zucht van ongeloof.
Malhotra stelde Rogan een simpele vraag: stel je hebt een hartaanval overleefd en je dokter zegt dat je nooit mag stoppen met dit medicijn — hoeveel levensjaren verwacht je dan te winnen over vijf jaar? Rogan schatte een paar jaar. Het werkelijke antwoord: iets meer dan vier dagen:
Bij gezonde mensen: geen meetbaar verschil
De situatie is nog nijpender voor mensen die statines slikken als voorzorgsmaatregel, zonder dat ze al een hartziektegeschiedenis hebben. Een meta-analyse uit maart dit jaar, waarbij tien gerandomiseerde trials met in totaal 85.829 deelnemers werden samengevat, toonde aan dat cholesterolverlagers bij mensen zonder hart- en vaatziekten de sterftekans niet reduceren. In zowel de groep die het middel nam als de controlegroep overleed 3,9 procent van de deelnemers. Dat is statistisch identiek.
Een aparte analyse van Europese landen over een periode van twaalf jaar vond evenmin een verband tussen de massale voorschrijving van statines en een daling van het aantal sterfgevallen door hartziekten, onthulde Malhotra in de podcast van Rogan. Tegelijkertijd wees een studie gepubliceerd in The Lancet erop dat elke stijging van cholesterol met 1 mmol/L gepaard ging met een daling van de sterfte met 15 procent — een bevinding die nooit prominent in het publieke debat heeft gestaan.
Hoe de trials de bijwerkingen wegpoetsten
Een cruciale maar weinig besproken methodologische truc bij statine-onderzoek is de zogeheten ‘run-in periode’. Neem de Heart Protection Study: van de 63.603 gescreende personen doorliepen 32.145 mensen een voorbereidende fase waarin ze al statines namen. Ruim 11.600 vielen daarna af — en dat waren precies degenen die last hadden van bijwerkingen. Zij kwamen nooit in de eigenlijke studie terecht.
Het resultaat: trials die beweren dat statines ‘goed verdragen’ worden, meten dit bij een voorgeselecteerde groep die al heeft bewezen de bijwerkingen te kunnen doorstaan.
Bijwerkingen die als ‘zeldzaam’ worden weggezet
De lijst met bekende bijwerkingen is allesbehalve triviaal: spierpijn, spierontsteking, depressie, verwardheid en geheugenverlies, verhoogd risico op diabetes type 2 (met name bij vrouwen), staar, plotseling gehoorverlies en in sommige gevallen ALS-achtige aandoeningen, om er maar een paar te noemen.
Bijna een biljoen dollar en weinig om te laten zien
Wereldwijd is inmiddels bijna een biljoen dollar uitgegeven aan statines. Dat geld heeft de farmaceutische industrie geen windeieren gelegd, maar de vraag of het de volksgezondheid in vergelijkbare mate heeft gediend, is op basis van de beschikbare data meer dan terecht. Ondertussen worden nieuwe, duurdere cholesterolverlagers op de markt gebracht, specifiek gericht op patiënten die statines niet verdragen.
De conclusie die Malhotra trekt is hard, maar steunt op gepubliceerd bewijs: vijf jaar trouw slikken levert gemiddeld vier extra dagen op. Voor de gezonde gebruiker lijkt het verschil nul. Het is tijd dat patiënten die informatie krijgen voordat ze instemmen met een levenslang recept.