“In een wereld waar de belofte van veiligheid zich ontpopt tot een nachtmerrie, werden tienduizenden dieren het slachtoffer van een vaccin dat hen zou moeten beschermen. De stallen, ooit vol leven, staan nu leeg, getuigen van gebroken dromen en verloren hoop. Terwijl de waarheid jarenlang werd verzwegen, blijft de schaduw van de industrie hangen als een onzichtbare keten die de toekomst van de veehouderij verdoemt.”
Tienduizenden dieren werden ziek na de enting – sommige zo ernstig dat veehouders gedwongen hun complete stal lieten ruimen.
Jan Cees Vogelaar, (oud-)melkveehouder en boerenbestuurder, was zaterdag in Groningen bij de presentatie van het boek ‘Geen grip’ van Carin Vijfhuizen, over ‘een ingrijpende trieste gebeurtenis’ in de melkveehouderij met een vervuild koeiengriepvaccin.
Vaccinmaker Bayer heeft vanaf de zieke koeien in Nederland altijd ontkend dat het IBR-vaccin tegen griep koeien ziek maakte, merkt Vogelaar op. “Toen was het juridisch niet hard te maken, maar bewijzen stapelen zich nu op dat Bayer het wel wist en Ab Osterhaus het ook wel wist, maar ze hielden de kaken stijf op elkaar.”
Vogelaar, de broer van oud-minister Ella Vogelaar, spreekt van ‘een zwarte periode ook voor mij als bestuurder’. “Het causale verband toen niet hard kunnen maken. Met de 15 jaar achtergehouden kennis die nu openbaar is, was dat wellicht anders gelopen,” zegt hij.
Informatie werd dus 15 jaar achtergehouden. Laat dat even bezinken.
Op de achterflap van het boek lezen we het volgende:
Eind jaren negentig moest Nederland koeiengriepvrij worden. Een verplichte, grootschalige vaccinatiecampagne tegen IBR zou de sector redden. Wat een triomf had moeten worden, ontaardde in een nachtmerrie.
Tienduizenden dieren werden ziek na de enting – sommige zo ernstig dat veehouders gedwongen hun complete stal lieten ruimen. Duizenden bedrijven meldden problemen, nog veel meer zwegen uit angst of wanhoop. Slechts een handvol boeren kreeg iets vergoed. De rest bleef met lege handen en gebroken levens achter.
Jarenlang vochten een paar doorzetters, hun advocaten en een bevlogen onderzoeker voor gerechtigheid. Tot in 2020 een geheim rapport boven water kwam dat alles op zijn kop zette en nieuw licht wierp op wat er werkelijk misging.
Dit boek reconstrueert de dramatische IBR-ramp van 1998 tot 2025: de traumatische verhalen van de gedupeerden, de slopende rechtszaken, de zoektocht naar de waarheid – én het geeft de inzichten die deze lange reis heeft opgeleverd.
Carin Vijfhuizen is agrarisch & ontwikkelingssocioloog (PhD). Ze molk vroeger koeien bij één van de gedupeerde veehouders in dit verhaal. Carin werkt als onderzoeker en case-en projectmanager in Nederland, Afrika en het Midden-Oosten.
Begin 1998 vielen zo’n 45.000 veehouderijen onder de verplichting van de IBR- of koeiengriep-entcampagne. Na de entingen hadden rundveehouders in heel Nederland te maken met doodzieke koeien, met veel traumatische ervaringen tot gevolg.
Het doel van het verhaal van Vijfhuizen is om erkenning van de problemen te faciliteren, en mogelijk eerherstel te bewerkstelligen voor die rundveehouders die hun leven in een tragedie hebben zien veranderen.
Koeiengriep (officieel IBR of Infectieuze Bovine Rhinotracheïtis) is een besmettelijke ziekte die griepachtige verschijnselen veroorzaakt bij koeien. De ziekte verlaagt de melkproductie van een koe met ongeveer 150 liter per jaar. In de meeste gevallen herstellen de koeien zich goed en normaliseert de melkgift.
Veilig en effectief!