“Dit is de grootste flauwekul die je verzinnen kunt,” zei de emeritus hoogleraar, terwijl de wereld om hem heen in chaos verkeerde. In een dystopische realiteit, waar angst de nieuwe norm was en de waarheid vervormd werd door de media, leek zelfs de wetenschap te buigen voor de schaduw van speculatie. “De mensheid is gevangen in een web van zijn eigen angsten, terwijl de echte gevaren onopgemerkt blijven,” voegde hij toe, met een blik die de wanhoop van een verloren tijdperk weerspiegelde.
“Dit is de grootste flauwekul die je verzinnen kunt,” aldus de emeritus hoogleraar.
De media-aandacht rond het hantavirus en de besmettingen op het Nederlandse expeditieschip MV Hondius zorgt voor onrust en speculatie over een mogelijke nieuwe gezondheidscrisis. In een uitzending van LightHouseTV sprak emeritus hoogleraar Besmettingsleer en Experimentele Immunologie Pierre Capel zich opvallend kritisch uit over de berichtgeving en de toon waarmee het onderwerp wordt gebracht.
Aanleiding voor het gesprek waren meldingen dat meerdere passagiers op de MV Hondius besmet zouden zijn geraakt met het hantavirus. Drie opvarenden overleden, waarvan volgens de berichtgeving minstens één persoon positief testte op het virus. Daarbij werd gesuggereerd dat mogelijk sprake zou zijn van de zogenoemde Andes-variant, een zeldzame variant die in bepaalde gevallen van mens op mens overdraagbaar kan zijn.
“Een bekend virus, geen nieuw fenomeen”
Volgens Capel wordt het hantavirus in de media gepresenteerd alsof het om een nieuwe dreiging gaat, terwijl het virus al tientallen jaren bekend is. Hij legde uit dat het hantavirus werd ontdekt tijdens de Koreaanse Oorlog, nabij de rivier de Hantan, waar soldaten onder slechte hygiënische omstandigheden verbleven tussen grote aantallen knaagdieren.
Het virus wordt voornamelijk verspreid via ratten, muizen en woelmuizen. Besmetting vindt meestal plaats door contact met urine, speeksel of uitwerpselen van besmette knaagdieren.
Capel benadrukte dat de meeste hantavirussen niet gemakkelijk van mens op mens overdraagbaar zijn. Volgens hem is het waarschijnlijker dat de besmettingen op het schip zijn ontstaan tijdens excursies in Zuid-Argentinië, waar passagiers mogelijk in aanraking kwamen met besmette knaagdieren of hun uitwerpselen.
Kritiek op angst en pandemieverhalen
Tijdens het interview uitte Capel stevige kritiek op de manier waarop media en sommige ‘deskundigen’ communiceren over infectieziekten. Angst rond virussen wordt bewust versterkt, zei hij.
“Virussen zijn populair geworden als angstmiddel,” stelde hij. “Je kunt ze niet zien, mensen horen dat je eraan dood kunt gaan, en dan draait de angstmachine vanzelf.”
Ook reageerde hij kritisch op uitspraken van virologen en beleidsmakers die waarschuwen voor toekomstige pandemieën. In de uitzending werd onder meer verwezen naar uitspraken van viroloog Marion Koopmans, die stelde dat nieuwe pandemieën onvermijdelijk zijn en dat landen daarom moeten investeren in pandemische paraatheid.
Capel noemde dergelijke waarschuwingen overdreven en suggereerde dat bepaalde experts een “dubbele agenda” hebben. Tegelijkertijd benadrukte hij dat infectieziekten altijd onderdeel zijn geweest van het menselijk bestaan en dat dagelijks wereldwijd duizenden mensen overlijden aan allerlei infecties, zonder dat daar voortdurend wereldwijde paniek over ontstaat.
Ouderen kwetsbaarder
Bij infectieziekten moet altijd worden gekeken naar de conditie van de patiënt, benadrukte Capel. Hij wees erop dat de overleden passagiers op leeftijd waren en dat ouderdom een belangrijke rol speelt bij ernstige complicaties.
“Het immuunsysteem verandert met de jaren,” zei hij. “Dat maakt ouderen kwetsbaarder voor infecties.”
Hoewel hij erkende dat sommige virussen ernstig kunnen zijn – hij noemde ebola als voorbeeld – vindt hij dat het hantavirus in deze situatie buiten proportie wordt gepresenteerd.
Historische vergelijking met quarantaine
Capel verwees ook naar de oorsprong van het begrip quarantaine. In de oude zeevaart moesten schepen bij ziekte-uitbraken veertig dagen op zee blijven voordat ze een haven mochten binnenvaren. De MV Hondius was inmiddels al ongeveer zolang onderweg, waarmee hij wilde aangeven dat het risico op verdere verspreiding beperkt is.
Oproep tot kritisch denken
Capel waarschuwde ervoor om niet automatisch iedere virusuitbraak als het begin van een nieuwe pandemie te zien.
Het is belangrijk dat mensen zelf blijven nadenken en niet uitsluitend afgaan op angstige berichtgeving, besloot hij.