Het ACIP (Adviescomité voor kindervaccinaties) adviseert de Amerikaanse CDC (Centers for Disease Control and Prevention). Deze commissie kwam op 18 en 19 september 2025 bijeen om de aanbevelingen voor kindervaccins in USA te herzien. Hieronder viel het gecombineerde levende virusvaccin tegen mazelen, bof, rode hond en waterpokken (MMRV), dat op de markt wordt gebracht onder de merknaam ProQuad®. In een opmerkelijke verschuiving stemde het panel om het MMRV-vaccin niet langer aan te bevelen voor kinderen jonger dan vier jaar, vanwege een hoger risico op aan koorts gerelateerde aanvallen bij peuters als gevolg van het vaccin. Volgens eerdere richtlijnen konden ouders ervoor kiezen om hun jonge kinderen het gecombineerde MMRV-vaccin te laten toedienen in plaats van de MMR (bof mazelen en rode hond)- en varicella zoster (waterpokken) vaccins afzonderlijk. Volgens de bijgewerkte richtlijnen blijft het gecombineerde MMRV-vaccin behouden voor de tweede dosis op de leeftijd van 4-6 jaar, wanneer het risico op aanvallen niet langer verhoogd is.1
Het ACIP, dat onlangs een reorganisatie heeft ondergaan met nieuwe leden benoemd door minister van Volksgezondheid en Human Services Robert F. Kennedy, Jr, heeft ook zijn standpunt herzien over de vraag of de MMRV-vaccinatie onder het federale Vaccines for Children (VFC)-programma moet blijven vallen. Het panel heeft uiteindelijk gestemd om deze te schrappen. Het VFC is een door de federale overheid gefinancierd verzekeringsprogramma dat in de jaren negentig door het Congres is opgezet en dat aanbevolen vaccins gratis verstrekt aan kinderen die in aanmerking komen en die niet of onvoldoende verzekerd zijn, en die zich anders misschien geen vaccinatie zouden kunnen veroorloven.
Hoewel de stemming van het ACIP de toegang tot het gecombineerde MMRV-vaccin voor onverzekerde of onvoldoende verzekerde gezinnen effectief beperkt, merkten de ACIP-leden op dat het VFC-programma is ontworpen om alleen gratis vaccins te verstrekken wanneer deze in overeenstemming zijn met de officiële aanbevelingen van het CDC voor het gebruik van vaccins. Voorstanders van de wijziging voerden aan dat deze afstemming belangrijk is om te voorkomen dat producten worden gefinancierd die niet langer als de veiligste optie voor jonge kinderen worden beschouwd.1 2
Zorgen over combinatievaccins versus gelijktijdige toediening van afzonderlijke vaccins
Het besluit van de ACIP over het MMRV-vaccin komt op een moment dat de FDA de al lang bestaande richtlijnen voor het gelijktijdig toedienen van meerdere vaccins aan kinderen heroverweegt. In een recente memo van de FDA zei het management van het Center for Biologics Evaluation and Research (CBER) dat het agentschap de veiligheid of effectiviteit van gelijktijdige toediening van vaccins niet kan bevestigen zonder nieuwe gerandomiseerde klinische studies, met name voor combinaties zoals COVID-19 en seizoensgriep, en kondigde aan dat aanvullend onderzoek nodig is voordat fabrikanten claims over veiligheid en effectiviteit kunnen blijven maken.3
Zowel combinatievaccins (enkele injecties die meerdere antigenen bevatten) als gelijktijdige toediening van afzonderlijke injecties blijken de kans op bijwerkingen te vergroten in vergelijking met het spreiden van doses over een langere periode. Combinatievaccins worden veel gebruikt in vaccinatieschema’s voor kinderen, waaronder DTaP (difterie, tetanus, acellulaire kinkhoest), DTaP-IPV/Hib (met toevoeging van polio en Haemophilus influenzae type b), MMR (mazelen, bof, rode hond) en MMRV (met toevoeging van varicella/waterpokken). Deze formuleringen verminderen het aantal injecties, maar veranderen ook het algehele reactogeniciteitsprofiel (kans op bijwerkingen).
Studies hebben hogere percentages gevallen van vermoeidheid, hoofdpijn en spierpijn aangetoond wanneer COVID-19- en griepvaccinaties samen worden toegediend, evenals verhoogde vroege koorts wanneer influenza (TIV) en pneumokokken (PCV13) vaccins samen worden toegediend aan jonge kinderen.4
Wat specifiek het MMRV-vaccin betreft, het onderwerp van de stemming van ACIP, tonen meerdere cohortanalyses (geboortejaar-analyses) en ACIP’s eigen beoordeling een hoger risico op koortsstuipen aan na de eerste MMRV-dosis op de leeftijd van 12-23 maanden, in vergelijking met het toedienen van MMR en varicella als twee afzonderlijke injecties tijdens hetzelfde bezoek. De ACIP zegt dat er geen verhoogd risico wordt gezien voor de tweede dosis op de leeftijd van vier tot zes jaar. Dit productspecifieke veiligheidssignaal – in plaats van de bredere bezorgdheid van de FDA over gelijktijdige toediening, waarbij vergelijkbare acute bijwerkingen zijn waargenomen – was de directe basis voor de nieuwe aanbeveling van de ACIP.1
Een afzonderlijke stemming over het al dan niet later toedienen van de routinematige hepatitis B-dosis bij de geboorte werd uitgesteld, waarbij de leden aangaven dat er meer informatie nodig was alvorens wijzigingen door te voeren.1
Deelnemers aan het MMRV-onderzoek werden slechts 42 dagen na vaccinatie gevolgd
In klinische onderzoeken vóór de goedkeuring van Merck’s ProQuad® (MMRV) werden de deelnemers slechts 42 dagen na vaccinatie gevolgd. De gezondheidsresultaten van degenen die MMRV kregen, werden vergeleken met kinderen die MMR en Varivax afzonderlijk kregen, in plaats van MMRV te vergelijken met degenen die een inerte placebo kregen. Dit maakte het vrijwel onmogelijk om de specifieke risico’s op ongewenste vaccinreacties van ProQuad te isoleren, aangezien beide groepen werden blootgesteld aan levende virusvaccins met overlappende bijwerkingenprofielen.5
In de bijsluiter van ProQuad® wordt erkend dat er een hoger percentage koortsstuipen voorkomt bij kinderen van 12 tot 23 maanden na de eerste dosis, en in rapporten na het in de handel brengen worden zeldzame maar ernstige voorvallen beschreven, zoals encefalitis, meningitis, anafylaxie, het syndroom van Guillain-Barré (GBS) en het syndroom van Stevens-Johnson. Omdat sommige aandoeningen, waaronder immuungemedieerde aandoeningen, pas weken of maanden later kunnen optreden, zijn bijwerkingen die zich na de observatieperiode van 42 dagen voordoen mogelijk niet opgenomen in de veiligheidsgegevens van vóór de goedkeuring.5
De bijsluiter van het MMRV-product waarschuwt ook dat het levende varicellavirus kan worden uitgescheiden door gevaccineerden die huiduitslag ontwikkelen, waardoor de infectie mogelijk wordt overgedragen op gevoelige personen in hun directe omgeving, waaronder immuungecompromitteerde personen. Dit weerlegt de wijdverbreide overtuiging dat vaccinatie garant staat voor de preventie van virale infectie en overdracht.5
Onderzoek uit 2010 toont aan dat het risico op epileptische aanvallen bijna verdubbeld is
Hoewel de uitgebreide berichtgeving in de media over de nieuwste richtlijnen van ACIP met betrekking tot het MMRV-vaccin het verhoogde risico op koortsstuipen in verband met het combinatievaccin heeft gebagatelliseerd of geminimaliseerd, bleek uit een groot onderzoek uit 2010, waarin gegevens van Vaccine Safety Datalink werden geanalyseerd, dat kinderen die MMRV kregen bijna twee keer zoveel kans hadden op koortsstuipen als kinderen die MMR en varicella afzonderlijk kregen (relatief risico: 1,98, wat betekent dat de kans op een stuipen bijna twee keer zo groot was in de MMRV-groep). De auteurs merkten op dat “vaccinatie met MMRV resulteert in één extra geval van koortsstuipen ”per 2300 toegediende doses” en benadrukten dat MMR-vaccins zelf – die als placebo worden gebruikt in klinische proeven met MMRV – al een risico op convulsies (epileptische aanval) met zich meebrengen, dat door het combinatievaccin wordt versterkt. Hoewel het individuele risico klein lijkt, wordt het significant wanneer het wordt geschaald naar miljoenen kinderen.6
De studie uit 2010 in Pediatrics, die een verdubbeling van het risico op een epileptische aanval bevestigde, was alleen bedoeld om koorts en epileptische aanvallen te evalueren, en niet andere bijwerkingen. Deze beperkte focus betekent dat andere aandoeningen die op de bijsluiter staan vermeld – zoals encefalitis, trombocytopenie of het syndroom van Stevens-Johnson – niet systematisch zijn geregistreerd, waardoor er vragen blijven bestaan over verhoogde risico’s op bijwerkingen die verder gaan dan een epileptische aanval. Zoals de auteurs zelf opmerkten: “We hebben geen andere zeldzame bijwerkingen beoordeeld.”6
Vijftien jaar tussen risicosignaal en beleidswijziging
Merck zei in een verklaring dat de discussie en stemming van het ACIP “plaatsvonden zonder nieuwe wetenschappelijke gegevens en in tegenstelling tot jarenlang bewijs dat het huidige immunisatieschema bevestigt”. De geneesmiddelenfabrikant bekritiseerde de stemming van het panel en voerde aan dat “het resulterende besluit een aanzienlijk risico voor de volksgezondheid met zich meebrengt – van het ondermijnen van het vertrouwen van het publiek in vaccinatieprogramma’s tot een mogelijke toename van de last van door vaccinatie te voorkomen ziekten in onze gemeenschappen”.7
Opvallend is dat ACIP al in 2008 voor het eerst werd geattendeerd op voorlopig bewijs van een verdubbeling van het risico op stuipen, maar destijds zijn aanbevelingen niet heeft herzien. Merck, de enige fabrikant van MMRV (ProQuad®), bleef het vaccin op de markt brengen, en in de studie uit 2010 waarin het risico werd onthuld, werd ook vermeld dat twee hoofdonderzoekers onderzoeksfinanciering hadden ontvangen van vaccinfabrikanten, waaronder Merck. Het duurde meer dan 15 jaar nadat het risico voor het eerst was vastgesteld voordat het ACIP zijn aanbevelingen formeel herzag.6
Bronnen:
1 Moniuszko S. CDC’s vaccine advisory panel, with new members picked by RFK Jr., votes on measles shot. CBS News Sept. 18, 2025.
2 U.S. Centers for Disease Control and Prevention. Vaccines for Children (VFC) program. U.S. Department of Health & Human Services Apr. 25, 2024.
3 U.S. Food and Drug Administration. Center Director Decisional Memo. Aug. 26, 2025.
4 Poehling KA, Edwards K M, Weinberg GA, Szilagyi PG, Staat MA, Iwane MK, Griffin MR. (2014). Increased risk of fever and seizures following coadministration of influenza and pneumococcal vaccines in young children. JAMA Pediatrics 168(3): 211–219.
5 Merck & Co. ProQuad® (measles, mumps, rubella, and varicella virus vaccine live, frozen). U.S. Food and Drug Administration March 2025.
6 Klein NP, Fireman B, Yih WK, Lewis E, Kulldorff M, Ray P, Lieu TA. Measles-mumps-rubella-varicella combination vaccine and the risk of febrile seizures. Pediatrics 2010;126(1): e1–e8.
7 Gardner S et al. RFK Jr.’s vaccine panel makes a controversial change to the childhood vaccine schedule. Politico Sept. 18, 2025.
Bron artikel: The Vaccine Reaction
.