Nieuwe e-mails tonen aan dat medewerkers van zowel de FDA als de CDC bewust strategieën toepasten om informatieverzoeken van burgers te omzeilen. Senator Ron Johnson (R-Wisconsin) heeft deze documenten boven water gekregen en trekt nu hard aan de bel.
Wat is FOIA en waarom is het zo belangrijk?
De Freedom of Information Act – kortweg FOIA – is de Amerikaanse wet die burgers, journalisten en onderzoekers het recht geeft om overheidsdocumenten op te vragen. In theorie is het één van de belangrijkste instrumenten voor transparantie en publieke controle op de macht. In de praktijk blijkt het voor veel federale instanties eerder een hindernis die omzeild moet worden dan een verplichting die serieus genomen wordt.
De wet is duidelijk: ambtenaren zijn verplicht gevraagde documenten te bewaren én te verstrekken, tenzij er specifieke wettelijke uitzonderingen gelden. Wat uit het onderzoek van senator Johnson naar voren komt, is dat medewerkers van twee van de machtigste gezondheidsinstanties ter wereld – de FDA en de CDC – die regels naar eigen inzicht hebben geïnterpreteerd. Of eerder: volledig hebben genegeerd.
In one missive, an FDA official said that “we should meet internally – many considerations not suited to email…” pic.twitter.com/Wrmj1Ru0dO
— Zachary Stieber (@ZackStieber) April 30, 2026
E-mails onthullen bewuste sabotage van informatierechten
Het team van senator Johnson heeft een reeks interne e-mails weten te bemachtigen waaruit blijkt dat medewerkers van de Food and Drug Administration (FDA) en de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) op de hoogte waren van lopende FOIA-verzoeken. In plaats van aan hun wettelijke plicht te voldoen, zochten zij actief naar manieren om die verzoeken te omzeilen.
Dit is geen administratieve slordigheid. Dit is geen vergeetachtigheid van overwerkte ambtenaren. De e-mails suggereren een bewust en gecoördineerd patroon van ontwijking – wat in feite neerkomt op het actief ondermijnen van de democratische transparantie die FOIA juist moet waarborgen.
Voor mensen die al langer kritisch zijn op het functioneren van instanties als de FDA en de CDC – instanties die tijdens de coronapandemie enorme macht kregen en nauwelijks verantwoording aflegden – is dit geen verrassing. Het bevestigt wat velen al vermoedden: de overheid beschermt zichzelf, niet de burger.
Ex-ambtenaar aangeklaagd voor vernietiging van overheidsdocumenten
De bevindingen van senator Johnson komen bovenop een andere verontrustende zaak: een voormalige overheidsfunctionaris is strafrechtelijk aangeklaagd voor het plannen en uitvoeren van de vernietiging van officiële overheidsdocumenten. Het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft deze zaak in behandeling genomen.
De combinatie van deze twee zaken – bewuste FOIA-ontwijking door actieve ambtenaren én een aanklacht wegens documentvernietiging door een ex-functionaris – schetst een verontrustend beeld van een systeem dat zichzelf stelselmatig probeert te beschermen tegen buitenstaanders. Of dat nu journalisten zijn, onafhankelijke onderzoekers, of gewoon burgers die willen weten wat er met hun belastinggeld en volksgezondheidsbeleid gebeurt.
Ron Johnson: een stem die weigert te zwijgen
Senator Ron Johnson is niet de meest geliefde politicus in het establishment in Washington. Hij heeft zich tijdens en na de pandemie herhaaldelijk uitgesproken over zaken die zijn collega’s liever onder het tapijt veegden. Zijn onderzoek naar FOIA-ontwijking door federale instanties past in een langer patroon van kritisch toezicht op de uitvoerende macht en de grote gezondheidsautoriteiten.
Zijn bevindingen roepen vragen op: als ambtenaren bij de FDA en de CDC zo gemakkelijk en blijkbaar straffeloos informatiewetten kunnen omzeilen, wie controleert hen dan? En wat verbergen ze precies dat ze zoveel moeite doen om het buiten het publieke zicht te houden?
Een structureel probleem, geen incident
Wat hier speelt, gaat verder dan een paar malafide ambtenaren. Dit lijkt onderdeel te zijn van een bredere cultuur van geheimhouding binnen de Amerikaanse federale bureaucratie. Instanties die miljarden belastingdollars beheren en beslissingen nemen die het leven van honderden miljoenen mensen beïnvloeden, gedragen zich alsof publieke verantwoording optioneel is.
Dit zou in een functionerende democratie tot massale verontwaardiging moeten leiden. Het feit dat het slechts als een randbericht wordt behandeld in de reguliere media, zegt misschien evenveel over de staat van de journalistiek als over de staat van de overheid.
Burgers en journalisten die willen weten hoe FOIA werkt of zelf een verzoek willen indienen bij de FDA of de CDC, kunnen dit doen via de officiële FOIA-portalen van deze instanties. Maar zoals de recente onthullingen laten zien: reken er maar niet op dat je altijd het volledige antwoord krijgt. Kritisch blijven, doorvragen, en alternatieve bronnen raadplegen is meer noodzaak dan ooit.
.
