“In een wereld waar geheimen de schaduw van de waarheid omarmen, blijft volledige openheid een onbereikbare droom. De stemmen van de slachtoffers worden verstikt door de macht van invloedrijke elites, terwijl de maatschappij toekijkt in angst en wanhoop. Wat rest is een dystopie van onwetendheid, waar de roep om transparantie slechts een echo is in de duisternis.”
Wat Krol vooral frustreert, zo zegt hij, is het uitblijven van volledige openheid.
In een nieuwe aflevering van De Nieuwe Wereld gaat oud-Tweede Kamerlid Jasper van Dijk in gesprek met Henk Krol over macht, democratie en één van de meest controversiële dossiers uit de recente Nederlandse geschiedenis: de zaak rond voormalig topambtenaar Joris Demmink. Het gesprek raakt aan journalistiek onderzoek, politieke druk, internationale schandalen en de bredere vraag of macht in Den Haag nog voldoende controleerbaar is.
Een oude zaak die blijft schuren
De aanleiding voor het gesprek is de hernieuwde aandacht voor internationale misbruikschandalen, waaronder de zaak rond Jeffrey Epstein. Tegen die achtergrond blikken Van Dijk en Krol terug op de periode rond 2014, toen Krol als journalist betrokken was bij publicaties over geruchten en beschuldigingen rond Joris Demmink, destijds topambtenaar op het ministerie van Justitie.
Krol benadrukt tijdens het gesprek meermaals dat hij geen eigen bewijs heeft gezien en geen definitieve uitspraken doet over schuld of onschuld. Wel vertelt hij hoe zijn redactie destijds meerdere signalen ontving van mensen die wezen op mogelijke misstanden. Aanvankelijk werden deze meldingen met scepsis bekeken, maar toen meerdere bronnen met vergelijkbare verhalen kwamen, besloot men tot nader onderzoek.
Krol onthult tijdens het gesprek ook hoe nieuwe politieke partijen die een bedreiging vormen, worden uitgeschakeld:
Samenwerking met Panorama
Omdat de Gaykrant, waar Krol bij betrokken was, een kleine organisatie was, werd samenwerking gezocht met weekblad Panorama. De hoofdredacteur besloot het onderzoek door een ervaren verslaggever te laten uitvoeren. Maandenlang werd gesproken met bronnen en betrokkenen.
Gaykrant en Panorama publiceerden uiteindelijk een artikel waarin werd gesuggereerd dat er mogelijk netwerken van invloedrijke personen bestonden die betrokken zouden zijn bij seksueel misbruik van minderjarigen. Er werden geen namen van vermeende betrokkenen genoemd, maar de publicatie leidde tot aanzienlijke beroering.
Het weerwoord van Demmink
Kort na publicatie nam Demmink zelf contact op met Krol om zijn kant van het verhaal te geven. Krol bezocht hem thuis in Den Haag. Demmink ontkende de beschuldigingen en wilde zijn weerwoord gepubliceerd zien.
Zowel de Gaykrant als Panorama was bereid dat te doen, mits het verhaal zorgvuldig werd opgesteld en gecontroleerd. Er werd een uitgebreide versie van het weerwoord geschreven, die – mede vanwege Demminks functie – werd voorgelegd aan het ministerie van Justitie.
De top van het ministerie kwam bijeen om de publicatie te bespreken. Uiteindelijk werd kort voor de deadline meegedeeld dat men niet akkoord ging met plaatsing van het volledige weerwoord. In plaats daarvan verscheen een beperkte toelichting. Er werd afgesproken niet verder over de kwestie te publiceren – een afspraak die Krol typeert als een “gentlemen’s agreement”.
Een onbevredigend einde
In de nasleep volgde een rechtszaak waarin Krol als getuige optrad. Die procedure leverde geen definitieve duidelijkheid op die het publieke debat kon afsluiten. In de jaren daarna verstomde de discussie grotendeels.
Wat Krol vooral frustreert, zo zegt hij, is het uitblijven van volledige openheid. Hij stelt expliciet dat hij niet zegt dat Demmink schuldig is, maar ook niet dat hij onschuldig is. Een grondig en transparant onderzoek zou in het belang zijn van alle betrokkenen – zowel slachtoffers als de beschuldigde zelf, voegt hij toe.
De parallel met Epstein
Het gesprek krijgt een bredere dimensie wanneer Van Dijk de vergelijking maakt met het internationale Epstein-schandaal. Structuren waarin invloedrijke personen elkaar beschermen, leken jarenlang “ondenkbaar”, maar de ontwikkelingen in de Verenigde Staten hebben laten zien dat zulke netwerken wél bestaan.
Dat betekent volgens Krol niet automatisch dat vergelijkbare structuren in Nederland bestaan, maar “het onderstreept wel het belang van onafhankelijk onderzoek en transparantie”.
Terug naar de huiskamer
Macht moet minder geconcentreerd zijn bij elites en meer teruggebracht worden naar de samenleving – “naar de huiskamer”, stelt Krol. Hij spreekt zijn vertrouwen uit in bredere betrokkenheid van burgers bij besluitvorming en ziet dat als een gezondere tegenkracht tegen ontsporing aan de top.
Het gesprek eindigt zonder definitieve antwoorden over de zaak-Demmink. Wat blijft, is de bredere vraag die erboven hangt: hoe zorg je ervoor dat macht controleerbaar blijft, dat beschuldigingen zorgvuldig maar transparant worden onderzocht, en dat het vertrouwen in instituties behouden blijft?
Volgens Krol begint dat bij openheid – juist wanneer het schuurt.
“Gaat Henk het deksel van de Demmink-doofpot trekken?” vraagt journalist David Boerstra.