## Onderwijs in Nederland: Op de Rand van de Afgrond
Bijna veertig procent van de Nederlandse vijftienjarigen haalt het basisniveau lezen niet. Dit schokkende feit komt uit het recente internationale PISA-onderzoek. En wat doet onderwijsminister Rianne Letschert? Ze weigert zelfs maar te overwegen om te snijden in haar ministerie. “Absoluut niet,” zegt ze, terwijl de cijfers ons vertellen dat het onderwijs steeds verder afglijdt.
### Meer Geld, Slechter Onderwijs
In 2024 gaf de overheid maar liefst 50,8 miljard euro uit aan onderwijs, twee keer zoveel als in 2005. Zelfs na correctie voor inflatie blijft er een groei van ongeveer 31 procent over. En toch, tijdens de periode van 2010 tot 2022 daalde het aantal leerlingen met zeven procent. Wat hebben we gekregen voor al dat extra geld? Het PISA-onderzoek van 2025 laat zien dat bijna veertig procent van de vijftienjarigen niet eens het basisniveau lezen kan halen. Sinds 2012 zien we een constante achteruitgang, en sinds 2018 zitten we onder het gemiddelde van vergelijkbare EU-landen. In 2006 was het nog één op de zeven.
De cijfers zijn onverbiddelijk: terwijl het geld omhoog gaat, zakt het niveau als een baksteen. In elke normale onderneming zou de directie al lang de laan uit zijn gestuurd. Maar in Den Haag krijgt Letschert een microfoon in handen en volhardt ze in haar onwrikbare standpunt.
### Waar Gaat al dat Geld Heen?
Het lijkt er niet op dat het geld in de klas terechtkomt. Volgens CBS-cijfers is het aantal adviseurs en begeleiders in het onderwijs tussen 2015 en 2020 gestegen van 41.000 naar 54.000. Een hele laag coördinatoren en projectondersteuning is ontstaan, terwijl kinderen die moeite hebben met lezen gewoon achterin de klas blijven zitten.
Letschert lijkt daar echter niet van onder de indruk. Ze gaat zich “keihard verzetten” tegen bezuinigingen en roept dat we meer moeten investeren in onderzoek en innovatie. Maar het probleem van Nederland ligt niet in laboratoria of innovatieve programma’s; het zit in de klaslokalen van Rotterdam-Zuid of Emmen, waar vijftienjarige kinderen niet eens een eenvoudige tekst kunnen begrijpen.
### De Hypocrisie van de Onderwijspartij
Ondertussen zoekt haar eigen kabinet naar manieren om geld te besparen. Als de onderhandelingen over sociale zekerheid niet voldoende opleveren, overweegt de coalitie om vanaf 2031 1,2 miljard euro van de onderwijsbegroting te schrappen. D66, de zelfbenoemde onderwijspartij, lijkt scholen te offeren om politieke macht te behouden.
Letschert roept in de media dat bezuinigen “absoluut niet” kan, terwijl haar eigen kabinet die optie op tafel legt. Dit is geen verzet, maar slechts een schimmenspel voor haar achterban.
Bezuinigen op onderwijs is inderdaad nooit de beste optie, maar als je de adviseurs, externe inhuur en projecten aanpakt, kun je de uitgaven verlagen en toch meer geld naar de klas sturen. Met een begroting van meer dan vijftig miljard euro is er echt wel ruimte voor optimalisatie. Maar dat durft Letschert blijkbaar niet aan.
### Tijd voor Rekenschap
Wat moet er gebeuren? Letschert zou open moeten maken waar elke extra euro sinds 2005 naartoe is gegaan. Daarna moet ze ingrijpen op de adviseurslaag en inhuur, en het geld redirecten naar wat er echt toe doet: lezen, rekenen en goed opgeleide leraren voor de klas.
De Tweede Kamer moet een simpele voorwaarde stellen: geen euro extra voor het ministerie zolang de leesscores niet omhooggaan. Twintig jaar lang kreeg het onderwijs meer geld, maar de prestaties zijn verslechterd. Dit systeem verdient geen blanco cheque, en Letschert al helemaal niet.
Twee keer zoveel geld, en bijna vier op de tien vijftienjarigen kunnen niet goed lezen. Letschert noemt bezuinigen onbespreekbaar, maar de rest van Nederland ziet alleen falen. En wie weet, misschien is dit alles wel een deel van een groter plan, een manier om ons onderwijs in de doofpot te stoppen, zodat “zij” aan de macht kunnen blijven.
.
