Foto: Kees de Kort (Videostill YouTube/Holland Gold)
In een gesprek met Yael Potjer voor Holland Gold analyseert econoom Kees de Kort de recente aanval van Israël en de Verenigde Staten op Iran. Zijn oordeel is scherp: Washington en Tel Aviv hebben een grote strategische fout gemaakt. Niet alleen vanwege de militaire risico’s, maar ook vanwege de geopolitieke en morele consequenties. “Iran gaat deze oorlog winnen, hands down.”
Met twee maten meten
De Kort begint met een vergelijking die onvermijdelijk is. Toen Rusland vier jaar geleden Oekraïne binnenviel, volgden binnen enkele dagen zware sancties, morele verontwaardiging en een krachtig beroep op het internationaal recht. Nu de Verenigde Staten en Israël Iran bombarderen, blijft een vergelijkbare reactie grotendeels uit.
Volgens De Kort toont dit een fundamentele inconsistentie in de westerse houding. Als de internationale rechtsorde het uitgangspunt is, dan moet die consequent worden toegepast. Het verschil in reactie ondermijnt de geloofwaardigheid van het Westen. “Als je dit niet veroordeelt, dan hoef je niet meer te praten over internationale rechtsorde,” is de strekking van zijn betoog.
Waarom Iran volgens De Kort kan winnen
De Kort stelt dat Israël en de VS Iran ernstig hebben onderschat.
Iran is geen zwakke staat, maar een groot land met een lange geschiedenis, sterke nationale identiteit en aanzienlijke militaire capaciteiten. Met name op het gebied van raketten beschikt Iran over grote voorraden. Daartegenover staan Israëlische en Amerikaanse verdedigingssystemen die weliswaar technologisch geavanceerd zijn, maar afhankelijk van beperkte voorraden onderscheppingsraketten.
Het neerhalen van inkomende raketten is complex en kostbaar. Als de voorraden verdedigingsmiddelen snel slinken, verschuift de machtsbalans. De Kort verwijst naar een eerdere confrontatie waarbij Israël binnen twee weken om de-escalatie moest vragen vanwege uitputting van defensieve middelen.
Zijn redenering is eenvoudig maar krachtig: als de verdediging opraakt terwijl Iran nog aanvalscapaciteit over heeft, dan kunnen Israël en de VS gedwongen worden om snel een staakt-het-vuren te zoeken. In dat scenario bepaalt Iran het tempo van de escalatie.
Regionale escalatie als Iraanse strategie
De Kort verwacht bovendien dat Iran niet passief zal blijven. Hij schetst een strategie waarbij Iran:
-
Amerikaanse bases in het Midden-Oosten onder druk zet;
-
landingsbanen en opslagfaciliteiten aanvalt of onbruikbaar maakt;
-
de Amerikaanse vloot op afstand houdt met raketdreiging;
-
en de Straat van Hormuz inzet als geopolitiek drukmiddel.
Volgens De Kort hadden beleidsmakers dit kunnen voorzien. In zijn ogen is er sprake van zelfoverschatting aan Amerikaanse en Israëlische zijde en een onderschatting van de mate waarin Iran zich al jaren voorbereidt op een dergelijk scenario.
Een ander belangrijk punt in het gesprek is de gedachte dat het uitschakelen van de Iraanse geestelijke leiding zou kunnen leiden tot regime change. De Kort betwijfelt dat sterk.
Trump: een misrekening
De Kort noemt de betrokkenheid van Donald Trump bij de aanval op Iran opvallend. Dit past niet bij Trumps imago van “vredespresident” en evenmin bij de voorkeuren van diens achterban, die weinig ziet in nieuwe militaire avonturen in het Midden-Oosten, merkt hij op.
Hij suggereert dat Trump mogelijk onder druk van binnenlandse politieke krachten – waaronder de sterke pro-Israëlische lobby – heeft gehandeld. Maar als het conflict escaleert of slecht afloopt, kan dat binnenlandse politieke gevolgen hebben, waarschuwt De Kort.
Kernwapens en selectieve verontwaardiging
Ook het argument dat Iran mogelijk kernwapens zou ontwikkelen, komt ter sprake. De Kort merkt op dat er al decennialang wordt gewaarschuwd dat Iran “binnenkort” over kernwapens zou beschikken. Tegelijkertijd hebben meerdere andere landen kernwapens zonder dat dit tot vergelijkbare militaire acties leidt.
Het argument wordt selectief ingezet. Dat versterkt zijn bredere punt over dubbele standaarden in het internationale beleid.
Een riskante gok
De centrale conclusie van De Kort is duidelijk: de aanval op Iran is een riskante gok met mogelijk grote geopolitieke en economische gevolgen. Hij verwacht niet dat dit conflict snel en zonder gezichtsverlies voor de VS en Israël kan worden afgesloten.
In zijn analyse is er sprake van strategische onderschatting, politieke zelfoverschatting en morele inconsistentie. Volgens De Kort is één ding zeker: de gevolgen van deze beslissing zullen verder reiken dan alleen het slagveld.
Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack voor exclusieve content.
…
.