Als mensen praten over UFO’s, bijna-doodervaringen of paranormale waarnemingen, gebeurt er vrijwel altijd hetzelfde. Het gesprek schuift razendsnel richting geloof, ongeloof, sensatie of angst. Maar zelden stellen we de meest eenvoudige vraag: wat als deze ervaringen niet zo verschillend zijn als we denken, maar wijzen op één en dezelfde beperking in onze waarneming?
Het probleem zit niet in de ervaring
UFO-waarnemingen worden vaak gezien als een extern object, een vorm van technologie of als iets dat van “buiten” komt.
Bijna-doodervaringen worden weggezet als hersenactiviteit, hallucinatie of chemische processen.
Paranormale ervaringen belanden al snel in de sfeer van verbeelding, zweverigheid en mystiek
Maar in al deze gevallen gebeurt hetzelfde: De ervaring is groter dan het interpretatiekader dat we ervoor hebben. We kunnen ‘er niet bij met ons verstand‘. En zodra dat gebeurt, noemen we de ervaring “vreemd”.
Drie ervaringen, één mechanisme
Laten we ze naast elkaar leggen.
1. UFO-waarnemingen
Iemand ziet iets dat niet past binnen het bekende beeld van lucht, ruimte en objecten.
De waarneming is echt, direct en helder, maar het brein heeft geen passend kader.
Met als resultaat dat het fenomeen een ding is.
2. Bijna-doodervaringen (BDE)
Iemand ervaart bewustzijn zonder het gebruikelijke lichaamsperspectief. Er is helderheid, rust, overzicht, soms contact.
Maar dit past niet binnen het lineaire mensbeeld. Hierdoor wordt de ervaring gemystificeerd of gereduceerd.
3. Paranormale waarnemingen
Iemand voelt, weet of ziet iets zonder directe zintuiglijke aanleiding. Er is informatie, maar geen tastbaar object. De reacties hierop is meestal dat de ervaring wordt verdacht gemaakt. Deze situaties hebben gemeen: dat de ervaring het probleem niet is, maar het kader waarin we haar proberen te plaatsen.
De menselijke bijziendheid waar het echt om gaat
De bijziendheid zit niet in “niet zien”. Integendeel — mensen zien juist méér. Het zit in de automatische reflex:
Als ik het niet kan plaatsen,
moet het óf niet echt zijn
óf iets uitzonderlijks.
Maar er is een derde optie: de waarneming is correct, maar ons model van de werkelijkheid is te smal.
We zijn gewend aan een wereldbeeld waarin bewustzijn een bijproduct is of ervaring ondergeschikt is aan verklaring en waarneming gelijkstaat aan zintuigen. Ook dat alles een object moet zijn Zodra ervaring daarbuiten valt, gaat het systeem piepen en kraken.
Wat deze ervaringen werkelijk laten zien
UFO’s, BDE’s en paranormale ervaringen tonen niet dat de werkelijkheid chaotisch of bedreigend is. Ze tonen iets anders namelijk dat bewustzijn niet gebonden is
aan één vorm van waarnemen. Ze wijzen allemaal naar momenten waarop het waarnemingsraam breder wordt, de gebruikelijke filters wegvallen, ervaring zich direct toont en interpretatie achterblijft. Dat voelt ontregelend, maar alleen zolang we vasthouden aan het oude kader.
Het is opvallend dat mensen vaak liever een verklaring hebben dan een open ervaring. Geloof, ongeloof en scepticisme hebben één ding gemeen: ze sluiten de ervaring af.
Echte waarneming doet dat niet. Die laat iets bestaan zonder het meteen te willen vastzetten. Dat vraagt geen moed, maar ruimte.
Een andere manier van kijken
In plaats van te vragen:
- “Bestaat dit echt?”
- “Wat was het precies?”
- “Hoe kan dit?”
Kan je iets anders proberen: Wat laat deze ervaring zien over hoe ik waarneem?
Die vraag verandert alles. Dan worden UFO’s geen objecten, bijna-doodervaringen geen mysterie
en paranormale waarnemingen geen uitzondering. Dan worden het spiegels die laten zien waar onze waarneming ophoudt en waar ze kan openen.
In het boek Ervaring is bewustzijn (dat in februari verschijnt) wordt precies deze verschuiving onderzocht. Niet door spectaculaire claims,
maar door zorgvuldig te kijken hoe ervaring voorafgaat aan elke verklaring en hoe veel van onze angst ontstaat nádat we geprobeerd hebben haar te begrijpen.
Als ervaring weer centraal mag staan, valt er verrassend veel op zijn plaats.
Tot slot
Misschien zijn UFO’s, bijna-doodervaringen en paranormale waarnemingen geen tekenen van een vreemde werkelijkheid.
Waarschijnlijk zijn het signalen dat onze manier van kijken toe is aan verruiming. Niet om méér te geloven, maar om meer te zien. En precies daar begint helderheid.
Rob Vellekoop, 5 januari 2025
Post Views: 24
.