Na een valse start bij een eerdere zitting op 5 maart jl. wegens een verschoning van een van de rechters in verband met mogelijke belangenverstrengeling, kon op 7 april dan eindelijk de inhoudelijke zaak gevoerd worden van rechtbankverslaggevers Djamila le Pair, Rico Brouwer en daarnaast de Vereniging Vrije Journalisten (VVJ) vertegenwoordigd door voorzitter Sander Compagner, voor het gemak met z’n allen even VVJ+ genoemd vanaf hier. VVJ+ daagde de Staat der Nederlanden vanwege de beperkende eisen in de vernieuwde persrichtlijn die op 1 juni 2025 is ingegaan. Hierin stelt de Raad voor de Rechtspraak dat voortaan slechts journalisten met een perskaart van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) of met een Politieperskaart, ook uitgegeven door de NVJ, toegang hebben tot de journalistieke faciliteiten in de rechtszaal.
Om zo’n perskaart te krijgen moet een journalist lid zijn van de NVJ en dat wordt je alleen als je een zeker deel van je inkomen verkrijgt uit journalistieke werkzaamheden. Voor een politieperskaart hoef je niet lid te zijn, maar geldt ook een inkomenseis. Er zijn nog wat internationale wegen te bewandelen voor een perskaart, maar het komt erop neer dat rechtbankverslaggevers zoals Lepair, Brouwer en niet NVJ leden, zoals de meeste VVJ-leden in praktijk geen toegang meer hebben tot de rechtbank anders dan als gewone bezoeker. Je kan dan niet je laptop gebruiken aan een bureau of een aanvraag doen om te mogen filmen.
VVJ+ werd vertegenwoordigd door advocate Meike Terhorst en advocaat Willem de Boer. Daarnaast kregen Lepair, Brouwer en Compagner ook de gelegenheid hun zegje te doen. De Raad voor de rechtspraak, als onderdeel van De Staat der Nederlanden werd vertegenwoordigd door advocatenkantoor Pels Rijcken, met name in de persoon van Reimer Veldhuis, en werd aangevuld door medeopstellers en of procesbegeleiders van de persrichtlijn. De meervoudige rechtbank werd voorgezeten door mevrouw Bordes net als de vorige keer, maar nu zonder mevrouw Knijff. De zitting duurde de hele ochtend.
Inhoudelijk klonk het betoog van VVJ+ sterk. De voorzitter leek bijna geïrriteerd door de machtige hoeveelheid huiswerk die Terhorst bleek te hebben gedaan, waaruit bleek dat de nieuwe perslijn onrechtmatig was en discriminerend. Het een en ander werd ondersteund met veel jurisprudentie
De Nieuwe persrichtlijn (2025) is niet conform de wet en ook niet conform diverse artikelen van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), zo betoogde Terhorst. Daarnaast zijn de eisen voor een benodigde perskaart discriminerend. Hij is opgesteld door wat de wederpartij ‘dé beroepsgroep’ noemt. Compagner maakte bezwaar tegen deze vernauwing van de werkelijkheid. De NVJ is dan wel groot, maar niet zo pluriform.
De wederpartij betoogde namens de staat, dat er nu eenmaal een vernieuwende persrichtlijn moest komen na die van 2013 omdat er veel is veranderd rond de techniek van verslaglegging en de privacy van de rechtspartijen ook in acht genomen moet worden. Aan het einde kreeg advocaat Veldhuis het soms wat lastig, mede door vragen van de rechter, maar dan was er altijd nog het argument dat een rechter zelf de gang van zaken bepaalt gedurende de rechtszitting.
De rechter bepaald? Of is dat de persvoorlichter!
VVJ+ toonden nu juist aan dat dat laatste in de praktijk niet waar blijkt te zijn met allerlei straffe voorbeelden. De persvoorlichters houden aanvragen tegen en geven soms zelfs verbods-aanwijzingen tegen de toestemming van de rechter in. In een zaak tegen Pepijn van Houwelingen bleek onlangs dat hij het prima vond om gefilmd te worden, evenals de rechter, maar van de persvoorlichter mocht het niet en gebeurde het dus ook niet meer, nadat de persvoorlichter de woorden van de rechter direct tegensprak. Advocaat de Boer suggereerde nog dat we met elkaar nog even naar het filmpje hierover zouden kijken, maar dat is uiteindelijk niet gebeurd.De heer Veldhuis betoogde verder dat er allerlei nieuwe feiten ter zitting naar voren kwamen waar hij zich niet op had kunnen voorbereiden en hij verzocht de rechter dan ook deze nieuwe feiten buiten beschouwing te laten. Ik vermoed dat meneer Veldhuis er de van oorzaak was dat advocaat de Boer van VVJ+ een steeds geïrriteerdere indruk maakte. Tijdens de schorsing lichtte de Boer het VVJ+-publiek al toe dat het slechts ging om verduidelijking van het bestaande betoog, volstrekt legitiem in de procesvoering.
Vooral de idee van Veldhuis dat zonder de persrichtlijn Jan en alleman maar filmpjes kon maken in de rechtszaal die mogelijk voor altijd de online ruimte zouden kunnen vervuilen, voelde oneigenlijk. Immers, de recht bepaalt zelf wat er gebeurt, zoals hijzelf eerder had betoogd. Advocaat Willem de Boer moest hem dat later helpen herinneren. En bij navraag van de voorzitter, had hij ook weinig voorbeelden van deze misstanden. Daarnaast is VVJ+ niet gekant tegen de persrichtlijn die sinds 2013 geldig was.
De rechter liep zelf een beetje het moeras in met de vraag aan beide partijen wat de persrichtlijn nu precies is. Het werd er rommelig van. Veldhuis nam de gelegenheid te baat om te stellen dat het juist zorgvuldig is dat de persrichtlijn door dé beroepsgroep is ontwikkeld en niet door de raad voor de rechtspraak zelf omdat er dan min of meer onafhankelijk van de Raad voor de Rechtsspraak kon worden vastgesteld wat een journalist is, het is immers een vrij beroep. En de NVJ is met 8.000+ leden veruit de grootste groep voor journalisten, zo betoogde Veldhuis.
Aan ons, de onafhankelijke journalisten, is niets gevraagd. De reactie van Compagner was: “We wisten lange tijd niet dat dit gaande was.”
In de NVJ zit voornamelijk een vertegenwoordiging van slechts twee grote nieuwsconcerns die in Nederland opereren. Die hebben juist weerwoord nodig, stelde Terhorst van mensen die meer met waarheidsvinding bezig zijn, dan met inkomenscriteria. “Deze waakhond wordt nu gemuilkorfd”.
“Bovendien,” vulde Lepair aan, “zijn er zaken die van groot belang zijn in mijn ogen, waar de MSM überhaupt niet geïnteresseerd in is. Ik ben vaak de enige verslaggever. Ook vandaag is er niemand van de conventionele media.”
Uit de hele ochtend krijg je de indruk dat er op allerlei manieren is getracht de vrije journalisten buiten de club te houden:
- Geen input door VVJ+ in de volgens Veldhuis ‘brede journalisten-enquête’ over de nieuwe persrichtlijn
- Geen toegang tot een kennelijk exclusieve club rechtbankverslaggevers voor Lepair en Brouwer
- Geen lidmaatschap van de NVJ voor hen, mede vanwege de bijbehorend inkomenseis.
- Ook geen NVJ-politieperskaart waarvoor geen NVJ-lidmaatschap is vereist, maar wel weer een inkomenseis.
Compagner sloot af met een pleidooi voor pluriforme verslaggeving:
“Vrije journalisten die toegang hebben tot de rechtbank mét bijbehorende faciliteiten garanderen pluriformiteit. Richtlijnen zijn daarbij prima, maar als wij daarbuiten vallen voelt dat ondemocratisch.”
Veldhuis herhaalt zwak standpunt:
Advocaat Veldhuis bracht in zijn slotwoord geen nieuwe zaken naar voren. Individuen mogen altijd de rechtbank in, vrije journalisten worden heus niet beoordeeld op de inhoud, feedback op de persrichtlijnen zijn heus breed uitgevraagd.
De rechter voldeed aan de formaliteit om nog even te vragen of partijen er samen uit zonden kunnen komen, dus zonder vonnis. Binnen twee minuten was duidelijk dat de stemming daar niet naar was. Dus toen de voorzitter zag dat dit een gepasseerd station was, stapte ze snel over op de planning. Schriftelijk vonnis op 13 mei.
Markus Kamphuis, geheel geaccrediteerd heeft mogen filmen. Naar verwachting zullen we de publicatie daarvan snel kunne verwachten op zijn Youtubekanaal https://www.youtube.com/@mkfotografie-nl
Bronnen:
Na afloop op 5 maart 2026 vond het onderstaande korte interview plaats: https://www.youtube.com/watch?v=4y6ntfeT7W8
https://pinchofsoot.nl/rechtszaak-tegen-omstreden-persrichtlijn-wordt-op-7-april-hervat/
https://www.youtube.com/watch?v=4y6ntfeT7W8
https://vvj.nu/art/news/persbericht-rechtszaak-tegen-persrichtlijn-2025-2026-03-03
https://vvj.nu/art/news/vrije-journalisten-sommeren-raad-voor-de-rechtspraak-om-discriminerende-persrichtlijn-in-te-trekken-2025-09-03
https://vvj.nu/art/news/onafhankelijke-pers-geweerd-uit-rechtbanken-2025-05-30
.