In Polen zijn zondagochtend de stembureaus geopend voor de tweede ronde van de presidentsverkiezingen. Het resultaat kan een grote impact hebben op de rol die het land gaat spelen in Europa.
Rafal Trzaskowski en Karol Nawrocki, respectievelijk de kandidaten van de regeringscoalitie en de oppositie, staan tegenover elkaar in de beslissende run-off. Het is erop of eronder voor premier Donald Tusk, die zijn geplande hervormingen in het water ziet vallen met opnieuw een president van de oppositie.
Tijdens de eerste ronde, op 18 mei, haalde geen enkele van de dertien kandidaten – zoals verwacht – een meerderheid. De beslissende ronde, tussen de twee kandidaten met de meeste stemmen, volgt daarom op zondag.
De 52-jarige Trzaskowski, burgemeester van Warschau en kandidaat voor Tusks Burgercoalitie (KO), haalde tijdens de eerste ronde 31,4 procent van de stemmen binnen. Nawrocki, die als onafhankelijke opkomt maar de steun geniet van de conservatief-nationalistische partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS), wist de kloof met Trzaskowski uit eerdere voorspellingen bijna dicht te fietsen en haalde 29,5 procent. Op de derde plaats volgde Slawomir Mentzen, de vertegenwoordiger van de uiterst rechtse Confederatie, met 14,8 procent.
“Trzaskowski is niet zonder kleerscheuren uit de eerste ronde gekomen”, zegt Kris Van Heuckelom, professor Poolse Studies en Culturele Studies aan de KU Leuven. “Bovendien haalden de drie kandidaten van de huidige regeringscoalitie nog geen 41 procent van alle stemmen, terwijl de drie kandidaten die zich als rechts-nationalistisch en anti-regering profileren (Nawrocki, Mentzen en Gregorz Braun, red.), samen zowat de helft van de uitgebrachte stemmen vertegenwoordigen.”
Trzaskowski en Nawrocki probeerden de afgelopen twee weken dan ook stemmen te ronselen bij het kiespubliek van de afgevallen kandidaten. Er wordt dan vooral gekeken naar ‘kingmaker’ Mentzen. “Wie in de tweede ronde het merendeel van de Confederatie-stemmers weet binnen te rijven, heeft het presidentschap hoogstwaarschijnlijk voor het grijpen”, aldus Van Heuckelom. Trzaskowski ging afgelopen week in gesprek met Mentzen, vooral populair bij jonge kiezers, op diens YouTube-kanaal.
Zondag volgde een ‘grote mars van de patriotten’ in Trzaskowski’s thuisstad Warschau. “Hij wist heel wat meer mensen op de been te brengen dan Nawrocki, die op dezelfde dag, slechts enkele straten verder, een eigen ‘grote mars voor Polen’ organiseerde. Het lijkt er dus op dat Trzaskowski’s kandidatuur de laatste dagen in een nieuwe golf van enthousiasme baadt”, zegt Van Heuckelom.
Toch is het allesbehalve zeker of het rechtse publiek opnieuw zal gaan stemmen. “Een deel zal wellicht thuisblijven, omdat nogal wat Confederatie-kiezers heel erg gekant zijn tegen het ‘duopolie’ dat Tusks Burgercoalitie en Jaroslaw Kaczyński’s PiS sinds jaar en dag in stand houden”, klinkt het. “Mentzens partij is economisch zeer liberaal (zo weinig mogelijk belastingen), maar ethisch zeer conservatief (anti-abortus). Wie toch gaat stemmen, zal dus een keuze moeten maken tussen het economisch liberalisme dat Trzaskowski voorstaat en het ethisch conservatisme waarmee het kamp van Nawrocki geassocieerd wordt.”
Ook aan linkerzijde is het koffiedik kijken hoeveel kiezers Trzaskowski kan mobiliseren.
Source: https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20250601_92186241
.
