Partijleiders Rob Jetten (D66), Dilan Yeşilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) hebben hun coalitieakkoord “Aan de slag” gepresenteerd. Volgens de drie partijen is het akkoord gebaseerd op de overtuiging dat Nederland weer vooruit kan komen als politici het debat “op een normale manier” met elkaar voeren en dat samenwerken meer oplevert dan polarisatie. Inhoudelijk roept het akkoord veel weerstand op.
Eén van de meest in het oog springende plannen is de forse verhoging van de defensie-uitgaven. Om te voldoen aan de nieuwe NAVO-norm wil de coalitie miljarden extra investeren in defensie. De krijgsmacht moet groeien naar minimaal 122.000 mensen, waarbij zelfs een herinvoering van de opkomstplicht niet wordt uitgesloten. Om deze uitgaven te financieren, wil het kabinet burgers via de inkomstenbelasting een zogenoemde “vrijheidsbijdrage” laten betalen.
—Lees verder na dit advertentieblokje—
Daarnaast blijft de spreidingswet voorlopig van kracht om statushouders “eerlijker over gemeenten te verdelen”. Ook op het gebied van stikstof wil de coalitie ingrijpende stappen zetten. Gedwongen uitkoop van boeren en gedwongen krimp van de veestapel worden daarbij niet uitgesloten.
Om de extra uitgaven te dekken, kiest de coalitie voor bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid. Het eigen risico in de zorg stijgt naar 460 euro, de WW-uitkering wordt verkort tot één jaar en vanaf 2033 gaat de AOW-leeftijd sneller omhoog. Juist deze maatregelen raken volgens critici grote groepen burgers direct in hun portemonnee.
De reacties op het akkoord zijn dan ook ongekend scherp. ON!-directeur Peter Vlemmix spreekt van “miljarden en miljarden naar klimaat, nóg meer asielzoekers en uitbreiding van geheime diensten”, waarbij burgers als sluitpost dienen. Volgens hem wordt een nieuwe “oorlogsbelasting” verkocht onder de verhullende term “vrijheidsbijdrage” en trekt een minderheidskabinet de meerderheid van Nederland verder leeg.
Journalist Vala van den Boomen noemt de presentatie vooral een staaltje marketing: een gelikt verkooppraatje met veel positiviteit en gezelligheid, maar zonder beleid waar mensen echt iets aan hebben. “Beeldvorming stond opnieuw boven inhoud, terwijl de rekening uiteindelijk bij de burger terechtkomt.”
Rechtsfilosoof Raisa Blommestijn uit felle kritiek op de prioriteiten van het kabinet. Zij stelt dat Nederlanders steeds meer moeten betalen, terwijl geld wegvloeit naar Oekraïne, Afrika en “niet-bestaande klimaat- en stikstofproblemen”. In haar ogen zet het kabinet Nederland op de allerlaatste plaats, met verdere migratie en uitbreiding van asielzoekerscentra als gevolg.
Ook oud-Eerste Kamerlid René Dercksen is hard in zijn oordeel. Spottend stelt hij voor de titel van het regeerakkoord te wijzigen in: “Graaien waar je graaien kan.”
Oud-Tweede Kamerlid Wybren van Haga spreekt ten slotte van “Orwelliaanse waanzin”. Hij hekelt de invoering van een vrijheidsbelasting voor oorlogsinspanningen, het uitgeven van miljarden aan het stikstofbeleid en noemt het behoud van de hypotheekrenteaftrek een “sigaar uit eigen doos”.
Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack voor exclusieve content.
…
One liner: “Graaien waar je graaien kan.” – René Dercksen
.