• vr. jan 30th, 2026

In de serie “De Wonderlijke 19e eeuw”, het aanstootgevende verhaal van de Grote Paardenmestcrisis van 1894. Een werkelijk gigantisch probleem waar geen oplossing voor kon worden gevonden. Naast het ontbreken van de riolering in de steden, hoopte de berg stront zich op de straten op tot levensbedreigende proporties. Men zat met de handen in het haar.

Tegen het einde van de 19e eeuw werden de grote steden over de hele wereld “bedolven onder paardenmest”. Om deze steden te laten functioneren, waren ze afhankelijk van duizenden paarden voor het vervoer van zowel mensen als goederen.

In 1900 waren er alleen al in de straten van Londen meer dan 11.000 naar de ontwerper Joseph Hansom genoemde “Hansom-taxi’s”, stadskoetsjes door paarden getrokken. Er waren ook enkele duizenden door paarden getrokken stadsbussen, die elk 12 paarden per dag nodig hadden, wat neerkomt op een duizelingwekkend totaal van meer dan 50.000 paarden die elke dag mensen door de stad vervoeren.

Daar kwam nog bij dat er nog meer paardenkarren en wagens waren die goederen afleverden in wat toen de grootste stad ter wereld was.

Dit enorme aantal paarden zorgde voor grote problemen. De grootste zorg was de grote hoeveelheid mest die op straat achterbleef. Gemiddeld produceert een paard tussen de 10 en 20 kilo mest per dag, dus je kunt je de enorme omvang van het probleem voorstellen. De mest in de straten van Londen trok natuurlijk ook enorme aantallen vliegen aan die vervolgens tyfus en andere dodelijk en besmettelijke ziekten verspreidden.

Londen Hansom Cab

Elk paard produceerde ook ongeveer 2 liter urine per dag en tot overmaat van ramp was de gemiddelde levensverwachting voor een werkpaard slechts ongeveer 3 jaar. Paardenkarkassen maakten daarom ook een belangrijk deel van het straatbeeld, omdat ze niet werden weggehaald. De kadavers werden vaak achtergelaten om te rotten, zodat de lijken gemakkelijker in stukken konden worden gezaagd om te kunnen worden afgevoerd.

De straten van Londen begonnen de mensen te vergiftigen.

Maar dit was niet alleen een Britse crisis: New York had een populatie van 100.000 paarden die ongeveer 1.500 ton mest per dag produceerden.

Dit probleem kwam tot een hoogtepunt toen in 1894 de krant The Times voorspelde… “Over 50 jaar zal elke straat in Londen bedolven zijn onder twee meter mest.”

Dit werd bekend als de ‘Grote Paardenmestcrisis van 1894’.

De vreselijke situatie werd in 1898 besproken op ’s werelds eerste internationale stedenbouwkundige conferentie in New York, maar er kon geen oplossing worden gevonden. Het leek erop dat de stedelijke beschaving gedoemd was te mislukken.

Noodzaak is echter de moeder van de uitvinding, en de uitvinding was in dit geval die van het gemotoriseerd vervoer. Henry Ford bedacht een proces om auto’s te bouwen tegen betaalbare prijzen. Elektrische trams en motorbussen verschenen op straat, ter vervanging van de door paarden getrokken bussen.

Tegen 1912 was dit schijnbaar onoverkomelijke probleem opgelost; In steden over de hele wereld waren paarden vervangen en nu waren gemotoriseerde voertuigen de belangrijkste bron van transport en vervoer.

Zelfs vandaag de dag, in het licht van een probleem zonder duidelijke oplossing, citeren mensen vaak ‘The Great Horse Manure Crisis of 1894’, waarbij mensen worden aangespoord niet te wanhopen, er zal iets opduiken wat ons zal redden…..


Dit verhaal krijgt een eigenaardige draai. Het wordt meer als metafoor gebruikt, waarin het probleem niet zo groot kan worden dat het niet is op te lossen. In het geval van deze mestcrisis kwam de oplossing uit onverwachte hoek: de ijzer- en oliemagnaten sloegen de handen ineen en met een jaar of tien was het hele probleem er niet meer. Henry Ford, de Rockefellers, Carnegie, Daimler en Benz waren de gevierde “ondernemers” van die tijd.

Wij begrijpen natuurlijk ook wel, dat het probleem onzichtbaar werd gemaakt. In plaats dat de strontvliegen de ziekten verspreidden, ademen we de gifgassen nu gewoon in en belanden wij op onverklaarbare wijze standaard in de lappenmand.

Was die Grote Mestcrisis er eigenlijk wel?

Ik heb eigenlijk nog nooit foto’s zoals die hierboven staat gevonden. En alle documentaires over die crisis eindigen met hetzelfde refrein: ook al is het probleem nog zo groot, er komt altijd een oplossing.

Je vraagt je namelijk een paar dingen simultaan af.

Waarom werd de ziekmakende rotzooi eigenlijk niet opgeruimd? Er zullen vast wel heldere geesten zijn geweest die met het idee van een winstgevende strontophaaldienst rondliepen. Paardenkadavers met duizenden op straat laten liggen om weg te rotten? Geloof je het zelf. Kolossale bouwwerken en een schitterende infrastructuur die de steden kenmerkten, werden opeens volgestampt met poep, pies en kadavers. Want ja, ’t is niet mijn probleem, deze gevolgen van de “Industriéle Revolutie” en de vooruitgang. Als klap op de vuurpijl komen “stedebouwkundigen” er na jaren gedimdam ook niet uit, ze waren veel te druk met het bouwen van kathedralen en stations. En opeens: daar is de oplossing. De T-Ford met zijn broertjes en zusjes. De paardenmest verdween uit het straatbeeld, geen last meer van paardenkadavers waar je over struikelde, nu werd je doodgereden door automobielen. Want zoals altijd: eerst het probleem, dan de oplossing. Eerst het verkeer, daarna de regels.

Wat.een.lul.verhaal!

Wat waren dat voor wereldvreemde mensen die wel een ravage aan kunnen richten zonder de consequenties te overzien. Alsof ze uit holen en spelonken in de stden werden gedumpt en zoek het maar uit. Waar kwamen al die paarden vandaan, als ze gemiddeld ook nog eens niet langer dienst deden dan 3 jaar, voordat ze dood op straat neerdonderden?

Hoe kregen die holbewoners het voor elkaar de meest fantastische steden te bouwen en er vervolgens zo’n puinhoop van maakten? Wilt u een eerlijk antwoord van mij?

Zie hierboven. Een ongelooflijk lulverhaal in het kwadraat. Het apparaat verzint ze waar je bij staat, nu zitten we in een klimaatcrisis en de oplossing komt er gegarandeerd aan: meer belasting betalen en op naar de volgende crisis. Dus die paardenmestcrisis was er ook nooit, de oplossing natuurlijk wel: nog meer vervuiling, maar dan anders.

Het enige echte probleem is dat de mensen het geloven en dat het daarom een probleem wordt. Wij waren er niet bij, het hele fabeltje zal er later wel bij zijn bedacht. Alles wordt geënsceneerd en daarom is alles mogelijk. Iets in scène zetten om een agenda te realiseren. Oplossingen bedenken voor problemen die er niet zijn, alleen op papier en in de hoofden van het volk.

Ik noem het een “aanstootgevend verhaal” omdat onze resterende intelligentie zo zwaar op de proef wordt gesteld, dat je bijna begint te geloven dat het zo is. Zó hard liegen, dat hou je toch niet vol?

Ik vrees van wel, een machine draait op brandstof, wij leveren het. Gratis en voor niets.


Source: https://herstelderepubliek.wordpress.com/2025/07/16/de-grote-paardenmestcrisis-van-1894/

.


Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *