“In een wereld waar medicijnen als de sleutel tot gezondheid worden gepresenteerd, onthult een recente expert-review de schaduwzijde van langdurig gebruik: de pillen die ons zouden moeten beschermen, kunnen ons juist verzwakken. Terwijl miljoenen vertrouwen op statines om hun cholesterol te verlagen, dreigt de waarheid dat deze middelen ons hart kunnen verwoesten, verborgen te blijven in de schaduw van de farmaceutische industrie. De dystopie van onze tijd is niet alleen de ziekte zelf, maar de onwetendheid over de gevolgen van de oplossingen die ons worden aangeboden.”
Een recent besproken expert-review plaatst kritische kanttekeningen bij het langdurig gebruik van deze veel voorgeschreven medicijnen.
Statines gelden al decennialang als een hoeksteen in de preventie en behandeling van hart- en vaatziekten. Ze worden wereldwijd voorgeschreven om het cholesterolgehalte te verlagen. Eén miljoen Nederlanders slikken pillen tegen hoog cholesterol, meestal statines, en hun aantal groeit snel.
Een recent besproken expert-review plaatst echter kritische kanttekeningen bij het langdurig gebruik van deze veel voorgeschreven medicijnen. Volgens de auteurs kunnen statines onbedoelde effecten hebben die juist bijdragen aan hartproblemen.
Invloed op Co-enzym Q10 en energieproductie
Een belangrijk punt in de review betreft de invloed van statines op co-enzym Q10 (CoQ10). Dit is een stof die essentieel is voor de energieproductie in cellen. CoQ10 speelt een centrale rol bij de aanmaak van ATP (adenosinetrifosfaat), de primaire energiebron van het lichaam. Met name hartspiercellen, die continu energie nodig hebben, zijn afhankelijk van een goed functionerend mitochondriaal systeem waarin CoQ10 een sleutelrol vervult.
Volgens de auteurs remmen statines de natuurlijke aanmaak van CoQ10. Een tekort aan deze stof kan leiden tot verminderde ATP-productie en daarmee tot een energietekort in hart- en spiercellen. In de review wordt gesuggereerd dat langdurige onderdrukking van CoQ10 bijdraagt aan mitochondriale schade en op termijn aan hartspierproblemen.
Ter ondersteuning verwijst het artikel naar verschillende studies. Een publicatie uit 2022 in Biophysical Journal koppelde verlaagde ATP-niveaus aan hartfalen. Daarnaast wordt een studie uit 2008 in BioFactors aangehaald, waarin 50 patiënten die statines gebruikten werden gevolgd. Nadat zij stopten met statines en CoQ10-supplementen gingen gebruiken, verbeterde of stabiliseerde de hartfunctie bij de meerderheid van de deelnemers. De onderzoekers concludeerden dat bepaalde bijwerkingen vaker voorkomen dan eerder werd aangenomen en omkeerbaar zijn bij het staken van de medicatie in combinatie met supplementen.
Statines en vitamine K2: link met vaatverkalking
Naast CoQ10 bespreken de auteurs ook de invloed van statines op vitamine K, in het bijzonder vitamine K2. Deze vitamine speelt een belangrijke rol bij het reguleren van calcium in het lichaam en helpt voorkomen dat calcium zich ophoopt in bloedvaten.
Coronaire verkalking ontstaat wanneer calcium zich afzet in de wanden van de kransslagaders. Dit wordt beschouwd als een teken van atherosclerose, oftewel aderverkalking, en kan het risico op hartaanvallen vergroten. Volgens de review verminderen statines de beschikbaarheid van vitamine K, wat bijdraagt aan een verhoogde verkalking van bloedvaten.
Een studie uit 2021, gepubliceerd in het Kaohsiung Journal of Medical Sciences, vond een verband tussen statinegebruik, coronaire verkalking en een tekort aan vitamine K2. De onderzoekers merkten op dat hun bevindingen overeenkwamen met eerder bewijs dat een positieve associatie liet zien tussen statines en vaatverkalking. Een andere studie uit 2022 in Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology rapporteerde eveneens een toename van calcificatie bij statinegebruik.
Effect op selenium en selenoproteïnen
De review bespreekt daarnaast een invloed van statines op selenoproteïnen. Deze eiwitten transporteren selenium, een essentieel spoorelement dat betrokken is bij antioxidatieve bescherming en een rol speelt in de hartgezondheid. Verstoring van selenoproteïnen kan bijdragen aan cardiovasculaire complicaties.
Relatie met hartfalen
Op basis van de besproken mechanismen stellen de auteurs dat artsen onvoldoende rekening houden met statines als factor bij het ontstaan van hartfalen. In de praktijk wordt hartfalen bij statinegebruikers doorgaans toegeschreven aan bekende risicofactoren zoals leeftijd, hoge bloeddruk of bestaande hart- en vaatziekten.
De review benadrukt het belang van “informed consent”: patiënten moeten volledig geïnformeerd worden over mogelijke bijwerkingen en onzekerheden rondom langdurige behandeling. Gezien het hoge aantal ziekenhuisopnames voor hartfalen – in de Verenigde Staten bijvoorbeeld meer dan een miljoen per jaar – stellen de auteurs dat statines mogelijk een veel grotere rol spelen dan momenteel wordt erkend.