“En zo stond Hugo de Jonge op de troon van zijn eigen illusie, waar hij zich als God waande in een wereld die hem blind volgde. In de schaduw van zijn zelfoverschatting werden kritische stemmen verstomd, en de waarheid werd gemanipuleerd tot een wapen van controle. De dystopie die ontstond, was niet enkel het resultaat van een crisis, maar het product van een machtsstructuur die zich boven de wet plaatste.”
En Hugo de Jonge dacht dat hij God was.
De coronaschandalen die tijdens de pandemie zijn opgestapeld, komen steeds meer aan het licht — en wat naar boven komt, is ronduit verontrustend. Journalist en auteur Thijs Broer deed uitgebreid onderzoek naar de politieke besluitvorming achter het Nederlandse coronabeleid en schreef zijn bevindingen neer in het boek Code Rood. Zijn conclusie is hard: wat er is gebeurd, grenst aan regelrecht machtsmisbruik.
Een minister die zichzelf vergeleek met God
Wie Broers bevindingen leest, schrikt zich een ongeluk. Toenmalig minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge gedroeg zich tijdens de coronacrisis alsof hij onaantastbaar was — met een zelfoverschatting die zijn medewerkers en politieke omgeving met stomheid sloeg. Broer beschrijft hoe De Jonge zich positioneerde als de centrale beslisser, terwijl tegenstemmen systematisch werden genegeerd of weggewerkt. De vergelijking met God is daarbij geen grap, maar een weerspiegeling van de bestuurscultuur die binnen het ministerie heerste.
Jaap van Dissel en de aangepaste OMT-notulen
Misschien nog explosievers is wat Broer onthult over Jaap van Dissel, oud-directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding bij het RIVM. De notulen van het Outbreak Management Team — het wetenschappelijke adviescollege dat de overheid stuurde tijdens de pandemie — zijn achteraf aangepast. Broer is er duidelijk over: dit is geen administratieve slordigheid, maar een schending van fundamentele beginselen van transparantie en democratische verantwoording. “Wat mij betreft had Jaap van Dissel meteen in de bak gemogen toen dat bekend werd,” stelt Broer onomwonden. Een uitspraak die in een eerlijker medialandschap allang voor een parlementair schandaal had gezorgd.
Het ontslag van Mona Keijzer: weggewerkt omdat ze durfde te twijfelen
Eén van de meest in het oog springende episodes die Broer bespreekt, is het ontslag van staatssecretaris Mona Keijzer. Zij werd de laan uitgestuurd nadat ze publiekelijk vraagtekens plaatste bij de invoering van de coronapas. Waar critici zagen dat zij slechts hardop uitsprak wat velen dachten, werd ze door het kabinet behandeld als een dissonant element dat moest worden uitgeschakeld.
Big Pharma, overheidsbeleid en wie er werkelijk aan het stuur zat
Een kritische lezer van Code Rood kan niet om de vraag heen: wie bepaalde eigenlijk het beleid? Broers onderzoek legt bloot hoe de besluitvorming rondom vaccins, lockdowns en coronapassen verliep in een omgeving waar wetenschappelijk advies, politieke belangen en commerciële druk door elkaar liepen. De coronaschandalen zijn dan ook niet los te zien van de invloed van farmaceutische giganten en de gebrekkige controle die parlement en pers daarop uitoefenden. Kritische stemmen werden weggezet als complotdenkers, terwijl de werkelijke beslisprocessen angstvallig werden afgeschermd van publiek toezicht.
Parlementaire enquête: vijf jaar te laat
Nederland heeft inmiddels een parlementaire enquête naar het coronabeleid lopen, maar Broer is er weinig enthousiast over. Zijn kritiek is simpel en vernietigend: deze enquête had vijf jaar eerder moeten plaatsvinden. Terwijl burgers werden beboet voor het overtreden van avondklokregels en ondernemers failliet gingen door overheidsbesluiten, konden bestuurders jaren lang zonder verantwoording opereren. De enquête dreigt daardoor meer een ritueel te worden dan een echte afrekening.
Wat Code Rood werkelijk blootlegt
Broers boek is meer dan een reconstructie van politieke fouten. Het is een aanklacht tegen een systeem waarin bestuurders zichzelf boven de wet stelden, wetenschappelijk advies werd gemanipuleerd en kritische geluiden — van journalisten tot politici — werden gesmoord. De coronaschandalen zijn niet het gevolg van domme beslissingen in een crisissituatie. Ze zijn het gevolg van een elite die geloofde dat zij het recht had om te bepalen wat goed was voor de rest van het land, zonder democratische controle en zonder eerlijke verantwoording.
Of de parlementaire enquête uiteindelijk tot echte consequenties leidt, valt te bezien. Maar dankzij werk zoals dat van Thijs Broer is het in ieder geval steeds moeilijker om de waarheid te blijven begraven.