AMSTERDAM (ANP) – Door de nazi’s geroofde kunstobjecten van Nederlandse Joden die na de Tweede Wereldoorlog nooit zijn geclaimd, moeten teruggaan naar de Joodse gemeenschap. De manier waarop dat het beste zou kunnen, staat in een advies van een commissie onder aanvoering van Lodewijk Asscher. Hij heeft het opgesteld op verzoek van de vorige minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Eppo Bruins.
De commissie-Asscher stelt voor dat de voorwerpen worden ondergebracht in een onafhankelijke stichting bij het Joods Museum. Deze zou jaarlijks 400.000 euro subsidie moeten krijgen om de collectie te onderhouden en tentoon te stellen, en om het onderzoek naar de herkomst voort te zetten.
Als verweesde Joodse roofkunst gelden spullen waarvan de oorspronkelijke eigenaar of erfgenaam nooit is gevonden, ondanks jarenlang onderzoek. Ze worden bewaard in de collectie van Nederlands Kunstbezit (NK). Onder de duizenden objecten zijn schilderijen, servies, meubels, muziekinstrumenten, tapijten en andere persoonlijke bezittingen. Ze “vestigen de aandacht op de vele onbekende slachtoffers van het naziregime: mensen van wie de naam en het verhaal in de vergetelheid zijn geraakt, maar van wie de eigendommen er nog zijn als getuigen van uitgewiste levens”, aldus Asscher.
‘Zeer erkentelijk’
Volgens de commissie, die werd samengesteld door het Centraal Joods Overleg, is Nederland het eerste land ter wereld dat een beslissing neemt over de toekomst van verweesde Joodse roofkunst.
Cultuurminister Rianne Letschert (D66) is de commissie en het CJO “zeer erkentelijk” voor het advies. “In de collectie verweesde Joodse roofkunst zit een schilderij dat boven iemands bank hing, een servies dat op vrijdagavond op tafel stond, of een huwelijkscadeau. Het zijn de laatste zichtbare sporen van levens die zijn vernietigd”, aldus de bewindsvrouw. Die objecten verdienen volgens haar een bestemming “die recht doet aan die geschiedenis en aan de Joodse gemeenschap”.
Kamerbrief
“Het immense onrecht dat de Nederlandse Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog is aangedaan, kunnen we niet herstellen. Maar we kunnen wel een stap zetten naar een waardige bestemming voor wat van hen was. Ook als we de oorspronkelijke eigenaren of hun erven niet meer kunnen vinden”, aldus Letschert. Volgens Asscher komt de minister voor de zomer met een Kamerbrief, waarin ze op het advies ingaat.
“Het is aan ons om de objecten een stem te geven en hun nagedachtenis levend te houden”, zei CJO-voorzitter Chanan Hertzberger.
.