Deel deze belangrijke informatie met iedereen die je kent op social media!
Er is helaas geen gesproken versie van dit artikel beschikbaar
Met het aantreden van het nieuwe kabinet-Jetten I lijkt Nederland een duidelijke koerswijziging in te slaan op het gebied van defensie en buitenlands beleid. Waar het land traditioneel bekendstaat om zijn nadruk op diplomatie, internationale rechtsorde en handel, kiest de nieuwe regering voor een veel sterkere focus op militaire slagkracht en paraatheid, schrijft diplomaat Julie Jojo Nielen.
Het kabinet – bestaande uit D66, VVD en CDA – trad eind februari aan en presenteerde onder de titel “Aan de slag” een ambitieus regeerakkoord. Opvallend is dat deze coalitie geen parlementaire meerderheid heeft en dus afhankelijk is van steun van oppositiepartijen. Toch schuwt het kabinet ingrijpende plannen niet, met name op defensiegebied.
—Lees verder na dit advertentieblokje—
Sterkere militaire koers
De benoemingen binnen het kabinet onderstrepen de nadruk op defensie. Zo is VVD-leider Dilan Yeşilgöz minister van Defensie geworden en kreeg CDA’er Tom Berendsen, bekend om zijn nadruk op de Europese defensie-industrie, de post Buitenlandse Zaken. Samen met D66’er Sjoerd Sjoerdsma op Buitenlandse Handel vormt dit een team dat een uitgesproken geopolitieke koers vaart.
Die lijn sluit aan bij eerdere Nederlandse steun voor internationale militaire operaties, vaak in samenwerking met de Verenigde Staten. Ook in recente conflicten spreekt het kabinet begrip uit voor Amerikaanse en Israëlische acties, waarbij het belang van “veiligheid” soms boven het internationale recht lijkt te worden geplaatst – een opmerkelijk standpunt voor een land dat gastheer is van het Internationaal Strafhof en het Internationaal Gerechtshof.
Fors hogere defensie-uitgaven
Het meest in het oog springende onderdeel van het regeerakkoord is de forse verhoging van het defensiebudget. Het kabinet wil de uitgaven bijna verdubbelen, met een stijging van circa 22,5 miljard dollar. Daarmee moet Nederland zo snel mogelijk voldoen aan de nieuwe NAVO-norm van 3,5 procent van het bruto binnenlands product.
Daarnaast wordt overwogen om deze norm wettelijk vast te leggen – een unicum binnen de NAVO. Critici vrezen voor een langdurige verplichting tot hoge militaire uitgaven, mogelijk ten koste van andere publieke voorzieningen.
Economische impact op burgers
De geplande defensie-uitgaven gaan gepaard met bezuinigingen en belastingverhogingen. Volgens berekeningen van het Centraal Planbureau zal de koopkracht dalen, vooral voor lagere inkomens. Het kabinet voorziet in miljardenbezuinigingen op zorg en sociale voorzieningen, gecombineerd met hogere belastingen, waaronder een nieuwe zogeheten “vrijheidsbijdrage”.
Daar komt bij dat de pensioenleeftijd verder wordt verhoogd door deze te koppelen aan de levensverwachting. Voor jongere generaties kan dit neerkomen op werken tot ongeveer 71 jaar, terwijl de gezonde levensverwachting aanzienlijk lager ligt.
Diplomatie onder druk
Opvallend is dat deze versterking van defensie samengaat met bezuinigingen op diplomatie. Eerder werden al ambassades gesloten en het budget voor buitenlandse dienst teruggeschroefd. Critici zien hierin een verschuiving weg van de traditionele Nederlandse inzet op internationale samenwerking en conflictpreventie via diplomatie.
Uitbreiding van het leger
Het kabinet wil het aantal militairen fors uitbreiden naar circa 122.000, een stijging van ongeveer 50 procent. Dit blijkt echter een uitdaging, aangezien de bereidheid onder de bevolking om in militaire dienst te treden beperkt is.
Om dit te ondervangen zet de overheid in op verschillende wervingsstrategieën. Zo worden jongeren actief benaderd via programma’s als het ‘dienjaar’, en richt de werving zich nadrukkelijk ook op vrouwen. Daarnaast wordt gekeken naar werkloze jongeren als potentiële instroom.
Discussie over dienstplicht
Een gevoelig punt is de mogelijke herinvoering van de dienstplicht. Hoewel deze formeel nog bestaat maar sinds jaren niet actief is, sluit het kabinet niet uit dat deze opnieuw wordt ingevoerd als vrijwillige werving onvoldoende oplevert. Nieuwe maatregelen, zoals een verplichte vragenlijst voor jongeren over hun bereidheid tot dienst, worden al voorbereid.
Veranderend maatschappelijk klimaat
Parallel aan deze ontwikkelingen zet de overheid in op bewustwordingscampagnes over veiligheid en crisisvoorbereiding. Zo ontvingen huishoudens recent informatie over hoe te handelen in noodsituaties. Ook symbolische initiatieven, zoals de deelname van prinses Amalia en koning
.