Vrachtwagenchauffeur Muhammad Muridzoda staakt al bijna een maand langs de A1 bij Deurningen. Hij weigert verder te rijden totdat hij het loon krijgt waar hij naar eigen zeggen recht op heeft. Vandaag moet hij zich melden bij de rechtbank, omdat zijn werkgever de vrachtwagen en de lading terug eist. Zijn situatie staat volgens vakbond FNV echter niet op zichzelf. Achter zijn staking gaat een groter probleem schuil binnen de internationale transportsector.
Waar gaat de rechtszaak over?
De 6 februari besluit Muhammad zijn vrachtwagen stil te zetten bij een tankstation langs de A1 in Deurningen. De chauffeur uit Tadzjikistan zegt dat hij al maandenlang werkt zonder het loon te ontvangen dat hem is beloofd. Sinds juli rijdt hij door Europa en slaapt hij in zijn vrachtwagencabine. Volgens Europese regels is het niet toegestaan om langdurig in de cabine te overnachten, maar volgens Muhammad heeft hij weinig andere opties.
Omdat hij naar eigen zeggen niet wordt betaald, weigert hij verder te rijden totdat hij zijn salaris ontvangt. Vakbond FNV noemt zijn situatie een voorbeeld van arbeidsuitbuiting en zelfs moderne slavernij.
Zijn werkgever, een transportbedrijf uit Litouwen, heeft inmiddels een rechtszaak aangespannen. Het bedrijf wil dat de vrachtwagen en de lading worden teruggegeven. Muhammad beroept zich echter op het zogenoemde retentierecht. Dat recht houdt in dat iemand goederen mag vasthouden totdat een openstaande betaling is voldaan. In de rechtbank zal duidelijk moeten worden wie juridisch in zijn recht staat.
Komt dit vaker voor?
Volgens FNV gebeurt dit soort situaties regelmatig. Vakbondsbestuurder Lex Lecomte zegt dat chauffeurs van buiten de Europese Unie vaak onder valse beloftes naar Europa worden gehaald.
Zij worden volgens hem met aantrekkelijke verhalen naar landen als Litouwen gelokt om daar op papier in dienst te gaan bij een transportbedrijf. In de eerste weken lijkt alles volgens afspraak te verlopen en krijgen chauffeurs hun loon uitbetaald. Daarna verandert de situatie vaak.
Werkgevers maken vervolgens steeds minder geld over en stellen dat het resterende salaris later zal worden uitbetaald wanneer de chauffeur terugkeert naar Litouwen. In de praktijk blijven sommige chauffeurs echter maanden of zelfs jaren onderweg zonder hun volledige loon te ontvangen.
Volgens de vakbond raken chauffeurs hierdoor volledig klem. Ze bevinden zich ver van huis, hebben vaak schulden gemaakt om naar Europa te komen en zijn afhankelijk van hun werkgever voor werk en inkomen. In sommige gevallen leidt die situatie tot extreme wanhoop.
Hoe werkt deze constructie?
Het probleem heeft volgens FNV meerdere oorzaken. Een belangrijke rol speelt de manier waarop transportbedrijven in sommige Europese landen personeel registreren.
In Litouwen kunnen documenten relatief eenvoudig worden geregeld waardoor chauffeurs van buiten de EU officieel voor een Europees bedrijf kunnen werken. Daardoor mogen zij door heel Europa rijden. Tegelijkertijd vindt een groot deel van het werk plaats in landen zoals Nederland.
Volgens de vakbond wordt er in Nederland bovendien relatief weinig gecontroleerd op dit soort constructies. De Inspectie Leefomgeving en Transport zou minder streng handhaven dan bijvoorbeeld in Duitsland of België. Daardoor is Nederland aantrekkelijk voor transportbedrijven die de regels willen omzeilen.
Welke bedrijven zijn betrokken bij deze vracht?
Bij het transport waar Muhammad mee stilstaat, zijn meerdere bedrijven betrokken. De lading in zijn vrachtwagen is afkomstig van het Duitse bedrijf Nabaltec en was onderweg naar Schmits Chemical Solutions in Almelo.
Nabaltec gaf de transportopdracht aan het grote logistieke bedrijf LKW Walter. Dat bedrijf schakelde vervolgens een Litouwse onderaannemer in: Marvel Solar Energy. Dit is het bedrijf waar Muhammad officieel in dienst is.
Bij Schmits Chemical Solutions in Almelo zeggen ze geschrokken te zijn van het verhaal van de chauffeur. Volgens manager Bram de Vries was het bedrijf niet op de hoogte van de omstandigheden. Ook het Duitse Nabaltec laat weten dat het de situatie betreurt en dat het bedrijf LKW Walter om uitleg heeft gevraagd.
LKW Walter, dat verantwoordelijk is voor het transport, heeft vooralsnog niet gereageerd op vragen over de zaak. De Litouwse werkgever van Muhammad spreekt via een jurist van een verschil van interpretatie van de arbeidsovereenkomst.
Waarom helpt FNV een chauffeur die geen lid is?
Hoewel Muhammad geen lid is van de vakbond, heeft FNV besloten hem toch te ondersteunen. Volgens de vakbond is dat niet alleen uit solidariteit, maar ook om de hele sector te beschermen.
Als dit soort praktijken worden toegestaan, ontstaat er volgens FNV oneerlijke concurrentie. Transportbedrijven die zich wel aan de regels houden, moeten concurreren met bedrijven die chauffeurs onderbetalen en arbeidsregels overtreden. Uiteindelijk kan dat ook gevolgen hebben voor Nederlandse chauffeurs en werkgevers.
Hoe gaat het nu verder?
Muhammad wil vooral terug naar zijn familie in Tadzjikistan. Ondertussen krijgt hij steun van verschillende mensen en organisaties. Via een inzamelingsactie is al ongeveer zevenduizend euro opgehaald om hem te helpen.
Dankzij hulp van betrokkenen staat zijn vrachtwagen inmiddels op een beveiligde parkeerplaats bij Frans op den Bult. Daar heeft hij in elk geval toegang tot basisvoorzieningen zoals douches.
De uitkomst van de rechtszaak zal bepalen wat er verder gebeurt. FNV hoopt dat transportbedrijf LKW Walter als eindverantwoordelijke voor het transport zijn verantwoordelijkheid neemt en de openstaande betaling regelt. Daarna zou het bedrijf die kosten kunnen verhalen op de onderaannemer.
Voor Muhammad betekent dat hopelijk het einde van een maandenlange strijd om zijn loon.