De afgelopen twintig jaar volgden de vaccinadviseurs van CDC een aanpak waarbij de doelgroep voor HPV-vaccinatie werd uitgebreid, en de acceptatie ervan werd gepromoot. Nu heeft het agentschap een nieuwe werkgroep bijeengeroepen om het vaccin opnieuw grondig te onderzoeken: de effectiviteit, dosering, veiligheid en langetermijneffecten op de bevolking.
Na bijna twee decennia op het immunisatieschema voor kinderen te hebben gestaan, wordt het humaan papillomavirus (HPV)-vaccin nu formeel opnieuw beoordeeld.
De Adviescommissie voor Vaccinatiepraktijken (ACIP) van de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) heeft een nieuwe werkgroep bijeengeroepen om het vaccin opnieuw grondig te onderzoeken – de effectiviteit, dosering, veiligheid en langetermijneffecten op de bevolking.
De werkgroep zal worden geleid door Retsef Levi, professor aan het Massachusetts Institute of Technology en huidig lid van de ACIP, die consequent heeft aangedrongen op langere veiligheidsfollow-up en meer transparantie over onzekerheden in de vaccinwetenschap.
Gedurende het grootste deel van de afgelopen twintig jaar volgde de aanpak van de ACIP ten aanzien van HPV-vaccinatie een traject van uitbreiding van de doelgroep, verhoging van de acceptatie en toevoeging van nieuwe indicaties.
Eenmaal goedgekeurd, werden de kernveronderstellingen die ten grondslag lagen aan het beleid zelden herzien.
Die aanpak lijkt nu te verschuiven.
Een lang uitgestelde herbeoordeling
In december 2025 heeft het CDC zijn website bijgewerkt met nieuwe referentiekaders, waarin de nieuwe werkgroep wordt opgedragen het cumulatieve bewijs na bijna twee decennia van praktijkgebruik opnieuw te beoordelen.
Voor die taak zal naar verwachting een beroep worden gedaan op expertise uit verschillende vakgebieden, waaronder klinische geneeskunde, epidemiologie en volksgezondheid.
Levi zei dat de herziening begint vanuit de erkenning dat baarmoederhalskanker een ernstige ziekte blijft en dat HPV-infectie een belangrijke risicofactor is.
Hij merkte op dat “de HPV-vaccins, samen met screeningprogramma’s en voorlichting over verantwoord seksueel gedrag, allemaal onderling samenhangende beleidsmaatregelen zijn die bedoeld zijn om de incidentie, prevalentie en impact van baarmoederhalskanker te beperken.”
Levi wees ook op het eigen beleid en de procedures van ACIP, waarin staat dat elk door de commissie aanbevolen vaccin ten minste om de zeven jaar uitgebreid moet worden geëvalueerd.
“Dienovereenkomstig”, zei hij, “is de HPV-werkgroep van plan een uitgebreide evaluatie uit te voeren van de gepubliceerde en ongepubliceerde wetenschappelijke en klinische kennis met betrekking tot het huidige bewijs en de onzekerheden over de voordelen en risico’s van het vaccin.”
Hij voegde eraan toe dat de werkgroep momenteel hooggekwalificeerde deskundigen werft, met als doel evidence-based analyse en open onderzoek toe te passen ter voorbereiding op een stevige discussie onder de ACIP-leden.
Stamvervanging weer op de agenda
Volgens het mandaat heeft de werkgroep tot taak de trends in typespecifieke HPV-infecties in de loop van de tijd te onderzoeken.
Wat die trends laten zien, is het onderwerp van voortdurende discussie in de wetenschappelijke literatuur.
De oorspronkelijke HPV-vaccins waren gericht op de meest voorkomende kankerverwekkende stammen, met name HPV-16 en HPV-18, en latere studies op populatieniveau meldden een afname van die stammen waarop het vaccin was gericht.
Sommige studies hebben echter een relatieve toename gemeld van andere oncogene HPV-stammen die niet door de oorspronkelijke vaccins worden gedekt, waardoor de mogelijkheid ontstaat dat het onderdrukken van dominante stammen andere stammen in staat stelt de ecologische ruimte op te vullen.
Een Fins bevolkingsonderzoek constateerde bijvoorbeeld een afname van HPV-16 en HPV-18 en een toename van stammen zoals HPV-52 en HPV-66.
Bezorgdheid over onvolledige dekking van stammen leidde tot de ontwikkeling van Gardasil 9, dat de bescherming uitbreidde van vier naar negen HPV-types.
Maar een bredere dekking heeft niet noodzakelijkerwijs geleid tot betere resultaten.
In een door Merck gesponsord onderzoek onder meer dan 14.000 vrouwen leidde Gardasil 9 niet tot een vermindering van hooggradige baarmoederhalsletsels in vergelijking met het oorspronkelijke quadrivalente vaccin, ondanks dat het tegen vijf extra stammen beschermt.
Kortom, de dekking van meer stammen leidde niet tot minder ernstige precancereuze aandoeningen in het algemeen.
Hoeveel doses?
De werkgroep heeft de opdracht gekregen om bewijs te onderzoeken over HPV-vaccinatieschema’s met minder doses, inclusief hoe het aantal doses de effectiviteit, de duurzaamheid van de bescherming en de resultaten op lange termijn voor de bevolking beïnvloedt.
De Amerikaanse federale gezondheidsautoriteiten hebben sindsdien echter het vaccinatieschema voor kinderen herzien en de HPV-vaccinatie teruggebracht tot één enkele routinematige dosis.
Die verschuiving geeft een nieuwe invulling aan de taak van de werkgroep, waarbij meer nadruk wordt gelegd op het beoordelen hoe goed het bestaande bewijs zich laat vertalen naar verschillende populaties, inclusief hoe duurzaam de bescherming is en of de immuniteit afneemt.
Vragen over veiligheid komen weer naar voren
De meest opvallende verschuiving is hoe veiligheid nu wordt behandeld.
De referentiekaders geven de werkgroep de opdracht om het veiligheidsbewijs na het in de handel brengen grondig te onderzoeken, met inbegrip van meldingen van bijwerkingen per dosis en tijdstip, gegevens uit het Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS) en bevindingen uit zowel klinische proeven als observationele studies.
Ze geven de groep ook de opdracht om “de potentiële toxiciteit van het HPV-vaccin, hulpstoffen en mogelijke verontreinigingen en/of onzuiverheden” nauwkeurig te onderzoeken.
In mijn verslaggeving is een langdurige zorg naar voren gekomen dat in de meeste onderzoeken vóór de goedkeuring Merck’s eigen aluminium adjuvans, AAHS, als placebo werd gebruikt, waardoor het moeilijk was om zuivere vergelijkende veiligheidsgegevens te genereren.
Een andere onopgeloste kwestie die ik heb onderzocht, is de resterende DNA-verontreiniging die is aangetroffen in het Gardasil HPV-vaccin.
Regelgevende instanties hebben herhaaldelijk gezegd dat de aanwezige niveaus geen risico vormen, maar die conclusie is grotendeels gebaseerd op theoretische drempelwaarden en niet op directe veiligheidsstudies bij mensen.
Tot op heden zijn er geen klinische onderzoeken geweest die specifiek de veiligheid van residueel DNA in deze producten hebben getest – een leemte die nu volledig binnen het bereik van de beoordeling van de werkgroep valt.
Deze hernieuwde aandacht komt tegen de achtergrond van rechtszaken over vermeende Gardasil-gerelateerde letsels, waardoor er meer aandacht is gekomen voor de manier waarop veiligheidssignalen werden beoordeeld en hoe onzekerheden na goedkeuring werden gecommuniceerd.
Afweging van voordelen en nadelen
Het HPV-vaccin is uniek omdat het verwachte voordeel – het verminderen van baarmoederhalskanker – pas over tientallen jaren zichtbaar zal zijn. Als er daarentegen wel een ernstig bijwerking optreedt, zal het letsel veel eerder zichtbaar worden en mogelijk levenslang zijn.
Die timingongelijkheid is de reden waarom de afweging tussen voordelen en nadelen bij het vaccineren van gezonde adolescenten nu volledig voor de werkgroep ligt.
In het nieuwe mandaat staat dat het werk van deze groep kan leiden tot “herziening of intrekking” van de aanbevelingen van het ACIP als er nieuw bewijs naar voren komt.
Voor een vaccin dat lange tijd als onaantastbaar werd beschouwd, is die formulering van belang.
Nu er bijna 20 jaar aan gegevens beschikbaar is, voldoet het ACIP aan zijn mandaat en kijkt het opnieuw naar het vaccin, dit keer met minder aannames en veel meer vragen.
Bron: Childrens Health Defense
.