De regering-Trump heeft aangekondigd dat de VS zich terugtrekken uit tientallen organisaties, waaronder 31 van de Verenigde Naties. In de lange lijst van organisaties waar de Amerikanen de stekker uit trekken, prijkt een aantal opvallende namen met Nederlandse wortels, iets wat onze media in hun berichtgeving achterwege laten.
In een Substack-artikel schrijft onafhankelijk Wob-onderzoeker Cees van den Bos dat deze koerswijziging verstrekkende gevolgen heeft voor de internationale orde én voor landen als Nederland, die diep in deze netwerken zijn verweven.
Van den Bos stelt dat Nederland, ondanks zijn beperkte omvang, een opvallend prominente rol speelt binnen meerdere van de 66 organisaties waarmee de VS de banden verbreken. Nederlandse denktanks, universiteiten, ngo’s en mogelijk ook inlichtingendiensten zijn financieel en inhoudelijk sterk afhankelijk van Amerikaanse financiering en samenwerking. Deze dimensie blijft in de berichtgeving van grote Nederlandse media grotendeels onderbelicht.
Organisaties met Nederlandse wortels
Van den Bos bespreekt een reeks instellingen waarin Nederlandse betrokkenheid groot is. Het Global Counter-Terrorism Forum, gevestigd bij het T.M.C. Asser Instituut in Den Haag, ontvangt een aanzienlijk deel van zijn financiering van de Amerikaanse overheid en onderhoudt nauwe banden met veiligheidsdenktanks zoals het ICCT. Het European Centre of Excellence for Countering Hybrid Threats in Finland fungeert als schakel tussen NAVO en EU op het gebied van strategische communicatie en informatie-oorlogsvoering, met betrokkenheid van Nederlandse ministeries, de MIVD, NCTV en kennisinstellingen.
Ook het IPCC, het centrale orgaan van de mondiale klimaatgemeenschap, kent een relatief sterke Nederlandse inbreng via ministeries, het KNMI en universiteiten. Daarnaast noemt Van den Bos het International Institute for Justice and the Rule of Law, waar Nederland oprichtend donor is en structureel participeert in juridische en contraterrorisme-activiteiten.
Verder wijst hij op Nederlandse betrokkenheid bij het Global Community Engagement and Resilience Fund, de Freedom Online Coalition en het Global Forum on Cyber Expertise. Deze publiek-private samenwerkingsverbanden richten zich op thema’s als preventie van extremisme, internetvrijheid en cybersecurity, en werken nauw samen met overheden, ngo’s en grote technologiebedrijven.
Geopolitieke context
De breuk past in een bredere geopolitieke heroriëntatie van de Verenigde Staten. Spanningen binnen de NAVO over Oekraïne, Amerikaanse acties richting Venezuela en claims op grondstoffen in Groenland laten zien dat Washington onder Trump steeds nadrukkelijker een autonome koers vaart, waarbij nationale belangen prevaleren boven multilaterale afstemming, aldus Van den Bos.
Of deze ontwikkeling uiteindelijk leidt tot een versterking of juist een verzwakking van de Europese democratieën, blijft volgens Van den Bos een open vraag. “Trump – en daarmee de VS – vaart zijn eigen koers, waardoor de kaarten opnieuw worden geschud.”
Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack voor exclusieve content.
…
.
