
Tweehonderd jaar geleden telde de wereld ongeveer 1 miljard mensen, zo’n 7 miljard minder dan vandaag. De levensverwachting bij de geboorte lag onder de 30 jaar, en meer dan vier op de tien kinderen stierven vóór hun vijfde verjaardag. Afgezien van steenkool in Groot-Brittannië en enkele andere plaatsen, was het in wezen een koolwaterstofvrije economie.
Koolwaterstoffen ontbraken nooit
Toch was de wereld van 1800 niet koolwaterstofvrij omdat koolwaterstoffen onbekend waren. Mensen kenden en gebruikten ze al duizenden jaren. In het oude Mesopotamië werd bitumen dat uit de grond sijpelde gebruikt als mortel en waterdichtingsmiddel; de Griekse historicus Herodotus beschreef het gebruik ervan in de muren van Babylon. In China, ten tijde van de Han-dynastie zo’n tweeduizend jaar geleden, leverden geboorde putten in Sichuan aardgas op, dat via bamboeleidingen werd getransporteerd om pekel te koken voor de zoutwinning. Rond de Kaspische Zee, waar aardgas uit de grond brandde, werd vuur onderwerp van verering, en Marco Polo beschreef een bron waarvan de olie in lampen werd verbrand en werd gebruikt voor de verzorging van kamelen. In Japan vermeldt de oude kroniek Nihon Shoki dat in het jaar 668 “brandende aarde en brandend water” aan de keizer werden aangeboden vanuit de provincie Koshi, die zich uitstrekte langs de kust van de Japanse Zee over wat nu de Hokuriku-regio is, inclusief de prefectuur Niigata, waar nog steeds op natuurlijke wijze olie uit de grond sijpelt.
Wat ontbrak, waren niet de koolwaterstoffen, maar het vermogen om ze te ontsluiten. Duizenden jaren lang konden mensen alleen de kleine hoeveelheden gebruiken die naar de oppervlakte sijpelden, als lijm, lampolie, medicijn of heilige vlam. De enorme voorraad koolstof onder de grond bleef onbenut en de latente waarde ervan bleef onaangeroerd.
Waar de wereld in plaats daarvan op draaide
Het begin van de 19e eeuw was geen koolstofvrije economie. Ze draaide op koolstof die uit levende wezens werd gehaald. Warmte om te koken en om ons te verwarmen kwam van het verbranden van hout, houtskool, stro en mest. Licht kwam van talgkaarsen en walvisolie. Mechanische kracht kwam van menselijke spierkracht, paarden en ossen, die allemaal van het land gevoed moesten worden. Kleding kwam van wol, katoen, vlas en leer. Bijna alles wat mensen aten, droegen, als bouwmateriaal gebruikten of verbrandden, was rechtstreeks afkomstig uit bossen, van akkers en van dieren.
Het leven was zwaar en smerig, met veel sterfgevallen als gevolg van het weer en ziekten; de last rustte zowel op de natuur als op de mensen. Groot-Brittannië had zoveel van zijn bossen gekapt dat het gedwongen was hout te importeren en over te schakelen op steenkool. Walvissen werden tot op het punt van uitsterven bejaagd om de lampen te laten branden, en het was kerosine, geraffineerd uit ruwe olie, en niet een natuurbeschermingsverdrag, dat in de tweede helft van de 19e eeuw grotendeels een einde maakte aan de vraag naar walvisolie voor verlichting.
Wanneer mensen voor hun levensonderhoud, grondstoffen en energie tegelijkertijd afhankelijk zijn van levende wezens, strijden mens en natuur om hetzelfde land. Het ontsluiten van de latente waarde van koolstof die al honderden miljoenen jaren onder de grond opgeslagen lag, maakte grotendeels een einde aan die concurrentie.
Zelfs vandaag de dag koken nog steeds ongeveer 2,1 miljard mensen met vervuilende brandstoffen zoals hout, houtskool, mest, gewasafval, kerosine of ruwe steenkool, op open vuren of eenvoudige fornuizen. De Wereldgezondheidsorganisatie brengt luchtvervuiling binnenshuis in verband met naar schatting 2,9 miljoen vroegtijdige sterfgevallen per jaar. Voor een kwart van de mensheid is de koolwaterstofvrije economie van 1800 geen geschiedenis. Het is het dagelijks leven.
Meer dan 6.000 producten die in 1800 nog niet bestonden
Tegenwoordig leveren ruwe olie, aardgas en steenkool meer dan 80% van de wereldwijde energie, en ze vormen ook de grondstoffen voor meer dan 6.000 producten die in 1800 nog niet bestonden.
- Vervoersbrandstoffen: Benzine, diesel, vliegtuigbrandstof en bunkerbrandstof, geraffineerd uit ruwe olie, drijven auto’s, vrachtwagens, vliegtuigen, schepen en raketten voor ruimtevaart aan.
- Industriële grondstoffen: Ethyleen en andere petrochemische stoffen, gemaakt van aardgasvloeistoffen en ruwe olie, vormen de bouwstenen van kunststoffen, synthetische vezels, rubber, oplosmiddelen en smeermiddelen.
- Alledaagse producten: Propaan voor gasbarbecues, butaan in aanstekers, paraffinewas, asfalt voor wegen en de kunststoffen in medische hulpmiddelen zijn allemaal afkomstig van koolwaterstoffen.
- Warmte en stroom: Aardgas en steenkool verwarmen huizen, drijven elektriciteitscentrales aan en leveren de extreem hoge temperaturen die nodig zijn voor de productie van cement, staal en glas.
In feite was ruwe olie al lang voordat auto’s populair werden een hoeksteen van de Amerikaanse economie. Vanaf de jaren 1860 verlichtte uit ruwe olie geraffineerde kerosine huizen in heel Amerika en over de hele wereld.
Energie is niet hetzelfde als elektriciteit
Veel mensen gebruiken de termen “energie” en “elektriciteit” alsof ze hetzelfde betekenen. Dat is niet zo. Elektriciteit maakt slechts ongeveer een vijfde uit van het wereldwijde eindverbruik van energie. Windturbines en zonnepanelen wekken alleen elektriciteit op. Ze kunnen geen van de producten of transportbrandstoffen produceren die afkomstig zijn van koolwaterstoffen.
Elektriciteit zelf is een kind van het tijdperk van de koolwaterstoffen. Een van ’s werelds eerste grote elektriciteitscentrales, het Pearl Street Station van Thomas Edison in New York, werd in 1882 geopend en draaide op steenkool. Tegenwoordig is elke methode voor het opwekken van elektriciteit – of het nu gaat om steenkool, aardgas, waterkracht, kernenergie, windenergie of zonne-energie – gebouwd met producten, onderdelen en apparatuur die zijn vervaardigd uit koolwaterstoffen. Dat geldt ook voor elektrische voertuigen, en voor alles wat op elektriciteit draait, van smartphones en computers tot datacenters en röntgenapparatuur. Zonder koolwaterstoffen zouden er geen hernieuwbare energiebronnen zijn, en niets waar elektriciteit kracht aan zou kunnen geven.
Van 1 miljard naar 8 miljard
De producten die van koolwaterstoffen worden gemaakt, hebben de wereld van vandaag mogelijk gemaakt. Ze stelden ons in staat om modern vervoer, een medische industrie en elektronica- en communicatiesystemen te creëren. Ze hebben de kindersterfte teruggedrongen, de levensverwachting meer dan verdubbeld tot boven de 70 jaar, en mensen de mogelijkheid gegeven om overal ter wereld naartoe te reizen per vliegtuig, trein, schip en auto. Het risico om te overlijden als gevolg van overstromingen, stormen, droogte en extreme hitte of kou is de afgelopen eeuw drastisch gedaald, dankzij stevigere gebouwen, waarschuwingssystemen, vervoersmiddelen en noodhulp die allemaal afhankelijk zijn van koolwaterstoffen.
Bijna de helft van de wereldbevolking wordt gevoed door gewassen die worden geteeld met synthetische stikstofmeststoffen, gemaakt van aardgas of steenkool. Zonder deze meststoffen zou de wereldwijde voedselproductie de huidige 8 miljard mensen niet kunnen voeden.
Geen van de volgende infrastructuur bestond 200 jaar geleden in een economie zonder koolwaterstoffen, en geen enkel onderdeel ervan kan vandaag de dag functioneren zonder de producten en transportbrandstoffen die uit koolwaterstoffen worden gemaakt:
- Ziekenhuizen
- Luchthavens
- Leger
- Medische apparatuur
- Telecommunicatie
- Ruimtevaartprogramma’s
- Huishoudelijke apparaten en elektronica
- Sanitaire systemen
- Verwarmings- en ventilatiesystemen
- Vervoer — voertuigen, spoor, zee en lucht
- Bouw — wegen en gebouwen
Raffinage heeft de verborgen waarde ontsloten
Het heeft honderden miljoenen jaren geduurd voordat koolwaterstoffen zoals olie, steenkool en aardgas zich ondergronds hebben gevormd. Zoals de antieke wereld al liet zien, was het simpelweg beschikken over deze grondstoffen nooit genoeg. Op zichzelf zijn ze niet erg nuttig voor de mens. Niemand verbrandt ruwe aardolie, en zoals hierboven opgemerkt blijft het binnenshuis verbranden van ruwe vaste brandstoffen een van de belangrijkste oorzaken van vroegtijdig overlijden wereldwijd.
Er is een raffinaderij, een vergassingsinstallatie of een verwerkingsfaciliteit van meerdere miljarden dollars nodig om de sluimerende hulpbronnen van de aarde om te zetten in transportbrandstoffen en de meer dan 6.000 producten waarvan het moderne leven afhankelijk is. Vliegtuigen, schepen, vrachtwagens en auto’s rijden niet op ruwe aardolie. Ze rijden op brandstoffen die in speciaal daarvoor gebouwde raffinaderijen uit ruwe aardolie worden vervaardigd. Raffinage, vergassing en verwerking zijn geen zaken waarvoor we ons hoeven te verontschuldigen. Het zijn de noodzakelijke stappen die een lang begraven grondstof omzetten in iets bruikbaars en veiligs, net zoals een zaadje dat in de grond is begraven water, zonlicht en kooldioxide uit de lucht nodig heeft voordat het überhaupt iets kan worden.
Zo bekeken is het verhaal van de afgelopen twee eeuwen niet dat de mensheid “verslaafd” is geraakt aan koolwaterstoffen. Het is het verhaal van het leren ontsluiten van hun verborgen waarde. Koolstof is het element waaruit onze lichamen zijn opgebouwd en het voedsel dat ze in stand houdt, dat de grondstoffen levert voor bijna elk product dat we gebruiken, en dat de energie levert die de beschaving aandrijft. Vóór de raffinage moesten alle drie – leven, materialen en energie – uit dezelfde bossen, velden en dieren komen. De raffinage heeft daar verandering in gebracht. Koolstof uit de ondergrond levert nu het grootste deel van onze energie en materialen, en via kunstmest helpt het bij het verbouwen van het voedsel dat het leven in stand houdt, waardoor de druk op bossen en wilde dieren wordt verlicht.
Wat we werkelijk nodig hebben van koolwaterstoffen
Wat we nodig hebben, zijn niet de koolwaterstoffen op zich, maar de producten en transportbrandstoffen die ze opleveren. Laten we zeker doorgaan met het ontwikkelen van hernieuwbare energiebronnen voor elektriciteit en het verkennen van nieuwe technologieën en plantaardige alternatieven, die immers ook uit koolstof bestaan. Maar geen van deze alternatieven komt ook maar in de buurt van het vervangen van de producten en brandstoffen die 8 miljard levens ondersteunen.
Veel van de retoriek die we van vertegenwoordigers van rijke landen horen tijdens mondiale bijeenkomsten, richt zich op één enkel doel: het verlagen van de wereldwijde CO2-uitstoot. Die eenzijdige focus gaat voorbij aan de veelzijdige realiteit van het milieu en, nog belangrijker, negeert energiearmoede en de essentiële behoefte aan toegang tot een toereikende voorraad betaalbare energie – de enige manier om overal het welzijn te verhogen en de wereldwijde ongelijkheid te verminderen. Voor de nabije toekomst zal een groot deel van die energie afkomstig zijn van koolwaterstoffen.
Niemand die eerlijk naar het begin van de 19e eeuw kijkt, zou daar naar terug willen. Een koolwaterstofvrije economie is geen schonere toekomst. Het is een verleden dat we al hebben meegemaakt: kortere levens, kinderen die vóór hun vijfde jaar stierven, en voortdurende druk op bossen en wilde dieren.
Het moderne leven is afhankelijk van producten en transportbrandstoffen die uit koolwaterstoffen worden gemaakt, dezelfde producten en transportbrandstoffen die wind- en zonne-energie niet kunnen produceren.
Source: https://clintel.nl/koolwaterstoffen-moderne-samenleving-energiearmoede/
.
