
Het Verenigd Koninkrijk vormt een treffend voorbeeld. Volgens de berekeningen die in het programma worden gepresenteerd, zou het bereiken van netto nul tegen 2050 Groot-Brittannië ongeveer £ 695 miljard kosten in contante waarde. Toch zou de geschatte daling van de mondiale temperatuur aan het eind van deze eeuw hierdoor slechts 0,00376 °C bedragen. De website schat ook dat de mondiale klimaatvoordelen van het Britse beleid dan ongeveer 74 miljard pond zouden bedragen, wat een rendement oplevert van ruwweg 11 pence voor elke uitgegeven pond. Voor Nederland zijn deze getallen: 256 miljard euro, voor een gerealiseerde mondiale temperatuurdaling van 0,00156 °C en een geschat rendement van 14 cent per uitgegeven euro (zie ook dit artikel door Clintel).
Lomborg zegt dat de temperatuurberekening is gebaseerd op het MAGICC-klimaatmodel, een relatief eenvoudig model dat door het VN-klimaatproces is gebruikt. Hij vergelijkt twee scenario’s: één dat het verwachte emissietraject onder het huidige beleid weergeeft en een ander waarin Groot-Brittannië klimaatneutraal wordt. Het verschil tussen beide leidt tot dit minuscule temperatuureffect. “Dit is allemaal gebaseerd op de beste wetenschappelijke kennis die we hebben.”
Lomborg wil hiermee niet zeggen dat klimaatverandering niet bestaat. Hij stelt veeleer dat de omvang van de voorgestelde maatregelen moet worden afgewogen tegen de omvang van het probleem en de economische middelen die worden ingezet om het op te lossen.
De verborgen economische kosten
Het bedrag van 695 miljard pond, zo legt Lomborg uit, moet niet simpelweg worden geïnterpreteerd als het geld dat Groot-Brittannië aan bedrijven in hernieuwbare energie zal betalen. Economische modellen schatten in plaats daarvan de alternatieve kosten van het gebruik van duurdere energie dan anders beschikbaar zou zijn geweest.
Hogere energieprijzen remmen immers de economische groei af. Landen worden in absolute termen niet armer, zo stelt Lomborg, maar ze worden minder rijk dan ze anders zouden zijn geweest. De modellen die in zijn analyse worden gebruikt, suggereren dat het cumulatieve verlies aan economische output door agressieve decarbonisatie zou kunnen oplopen tot enkele procentpunten van het bbp, met schattingen variërend van ongeveer 3 % tot 18 %. Lomborg kiest de middelste schatting als de meest redelijke.
Het Britse cijfer van 695 miljard pond is daarom een verdisconteerde schatting van het economische verlies over de loop van de eeuw. Zonder toekomstige verliezen te verdisconteren, zegt hij, zou het cijfer in de buurt van 3 biljoen pond komen.
Tegenover deze kosten zet Lomborg het geschatte klimaatvoordeel. Op basis van economische beoordelingen door klimaateconoom Richard Tol en de Nobelprijs-winnende econoom William Nordhaus berekent hij dat het netto-nulbeleid van Groot-Brittannië wereldwijd ongeveer 74 miljard pond aan klimaatvoordelen zou opleveren.
Het belangrijke woord is hierbij: wereldwijd. Groot-Brittannië profiteert namelijk nauwelijks direct van zijn eigen emissiereducties, omdat klimaatverandering wordt bepaald door de wereldwijde uitstoot. Groot-Brittannië is momenteel slechts verantwoordelijk voor ongeveer twee derde van één procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen.
Het argument van “goedkope hernieuwbare energie”
Een groot deel van het interview gaat over de bewering dat wind- en zonne-energie nu de goedkoopste vormen van elektriciteit zijn. Lomborg stelt dat deze bewering de marginale kosten van het opwekken van elektriciteit bij wind of zon verwart met de totale kosten voor het in stand houden van een betrouwbaar elektriciteitsnet.
Zijn analyse is gebaseerd op gegevens over elektriciteitsprijzen uit ongeveer 100 landen. De gegevens, zo zegt hij, laten een duidelijk empirisch patroon zien: landen met een groot aandeel zonne- en windenergie hebben geen goedkope elektriciteit. Integendeel, de landen met meer (variabele) hernieuwbare opwekking hebben doorgaans hogere elektriciteitsprijzen.
De verklaring hiervoor ligt in de kosten van back-up. Wanneer de productie van wind- en zonne-energie laag is, moet er een andere elektriciteitsbron beschikbaar zijn. Wanneer de productie te hoog is, moet de opwekking van hernieuwbare energie mogelijk worden beperkt (curtailment). Uitbreiding en versterking van het elektriciteitsnet zijn eveneens noodzakelijk, omdat hernieuwbare energiebronnen vaak ver van de vraagcentra liggen.
Lomborg gebruikt de analogie van een auto op zonne-energie die alleen kan rijden als de zon schijnt. De auto is misschien buitengewoon goedkoop in het gebruik, maar als de eigenaar een andere auto nodig heeft wanneer het donker of bewolkt is, is het totale systeem niet langer goedkoop.
Hetzelfde geldt voor elektriciteit, zo stelt hij: consumenten betalen uiteindelijk zowel voor variabele hernieuwbare energieopwekking als voor betrouwbare back-upcapaciteit.
Klimaatverandering: ernstig, maar niet het einde van de wereld
Lomborg verwerpt ook het idee dat het in twijfel trekken van ‘netto nul’ betekent dat men klimaatverandering ontkent. Hij vindt dat de opwarming van de aarde een reëel probleem is en merkt op dat gangbare klimaatmodellen een aanzienlijke opwarming voorspellen als het huidige beleid ontoereikend blijft.
Zijn eigen model, zegt hij, leidt tot een opwarming van ongeveer 2,8 °C ten opzichte van het pre-industriële niveau, wat grotendeels overeenkomt met andere schattingen die in het interview aan de orde komen.
Maar Lomborg maakt een onderscheid tussen de constatering dat klimaatverandering schadelijk is en het behandelen ervan als een existentiële catastrofe die onbeperkte uitgaven vereist. Hij wijst op de enorme afname van het sterfterisico per persoon als gevolg van overstromingen, droogte, stormen en bosbranden in de afgelopen eeuw, die hij voornamelijk toeschrijft aan economische ontwikkeling en grotere veerkracht. “We weten uit drie decennia onderzoek dat klimaatverandering een probleem is, maar het is niet het einde van de wereld.”
Dat onderscheid staat centraal in zijn betoog. Rijkere samenlevingen zijn over het algemeen veel beter in staat om met klimaatgerelateerde gevaren om te gaan, omdat ze zich sterkere infrastructuur, betere gezondheidszorg, airconditioning, bescherming tegen overstromingen en andere vormen van adaptatie kunnen veroorloven. Voor Lomborg is economische groei daarom niet de vijand van klimaatveerkracht. Het is juist een van de belangrijkste bronnen ervan.
Een politieke reactie
Andrew Neil vraagt of politici zich beginnen te realiseren dat netto-nulpolitiek moeilijk is geworden nu de kosten zichtbaarder worden. Lomborg zegt dat er tekenen zijn van een verschuiving in Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland en de Verenigde Staten.
Zijn uitleg is eenvoudig. Klimaatbeleid was politiek aantrekkelijk toen de kosten nog decennia in de toekomst leken te liggen. Politici konden beloven “de planeet te redden”, terwijl de onmiddellijke financiële gevolgen grotendeels onzichtbaar bleven. Na twee of drie decennia krijgen kiezers echter steeds meer te maken met hoge energieprijzen en de gevolgen daarvan voor het bedrijfsleven.
Lomborg wijst op de veranderende standpunten van conservatieve en populistische partijen in Groot-Brittannië en elders, en op een bredere verschuiving onder Amerikaanse Democraten, die het klimaatbeleid niet langer uitsluitend presenteren in termen van het uitbannen van fossiele brandstoffen. Hij vindt dat de gevestigde partijen hierop moeten reageren door af te zien van duur klimaatbeleid, in plaats van toe te laten dat de kwestie een springplank wordt voor politieke buitenstaanders.
Lomborgs alternatief: innovatie
Het door Lomborg voorgestelde alternatief is niet om het klimaatbeleid op te geven, maar om de focus ervan volledig te verleggen. In plaats van de samenleving te dwingen dure technologie toe te passen voordat deze economisch concurrerend is, zouden regeringen moeten investeren in onderzoek en ontwikkeling die erop gericht zijn schone energie goedkoper te maken dan fossiele brandstoffen.
Hij zegt dat hij samenwerkte met 50 vooraanstaande (klimaat)economen, waaronder drie Nobelprijswinnaars, om de meest effectieve manieren te identificeren om geld uit te geven aan klimaatbeleid. Hun conclusie was dat er aanzienlijk meer overheidsgeld moet worden geïnvesteerd in onderzoek en ontwikkeling op energiegebied.
Zijn aanbeveling is dat rijke landen ongeveer 0,1% van het bbp besteden aan onderzoek naar groene energie, wat volgens de in het interview aangehaalde cijfers ongeveer vijf keer de huidige uitgaven is. “Als we groene energie goedkoper kunnen maken dan fossiele brandstoffen, zouden we het hele probleem hebben opgelost.”
Het voordeel, zo stelt Lomborg, is dat bij echt goedkope schone energie, overheden ontwikkelingslanden niet zouden hoeven te dwingen deze in te voeren. Landen zouden vrijwillig overstappen omdat het economisch gezien zinvol is.
Ontwikkeling als klimaatbeleid
Het tweede onderdeel van Lomborgs alternatief is economische ontwikkeling. Hij stelt dat de armste bevolkingsgroepen ter wereld ook het meest kwetsbaar zijn voor klimaatverandering, omdat armoede mensen kwetsbaar maakt voor vrijwel elk gevaar, van ziekte en honger tot extreme weersomstandigheden.
Voor een groot deel van Afrika, zegt hij, ligt de prioriteit daarom niet bij het verlagen van de temperatuur met een fractie van een graad, maar bij het realiseren van economische groei, banen, beter onderwijs, minder corruptie en een betere gezondheid. “Het gaat niet om het verlagen van de temperatuur. Het gaat erom mensen uit de armoede te halen.”
Hij wijst naar China en India als voorbeelden van hoe toegang tot overvloedige en betaalbare energie samenlevingen kan transformeren. Rijkere bevolkingsgroepen zijn beter toegerust om met klimaatverandering om te gaan, ongeacht de uiteindelijke omvang ervan.
Lomborg pleit ook voor adaptatie in plaats van ervan uit te gaan dat elke klimaatimpact moet worden voorkomen. De bredere les, zo stelt Lomborg, is dat samenlevingen geld moeten besteden waar dat het grootste nut oplevert, in plaats van symbolische verminderingen van de nationale uitstoot na te streven.
Een andere klimaatstrategie
Het interview presenteert Lomborgs standpunt uiteindelijk als een kosten-batenafweging in plaats van als een afwijzing van de klimaatwetenschap. Zijn kritiek is gericht op de aanname dat elke vermindering van de uitstoot bijna elke economische prijs waard is. Zijn website is bedoeld om die afweging zichtbaar te maken.
Voor Lomborg is de conclusie niet om niets te doen. Men moet beleid nastreven dat decarbonisatie uiteindelijk economisch aantrekkelijk kan maken, terwijl in de tussentijd economische groei en adaptatie worden ingezet om mensen te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering.
Zijn laatste waarschuwing is dat het voortzetten van de huidige aanpak tot een politieke reactie zou kunnen leiden. Als regeringen steeds duurdere energiesystemen opleggen terwijl de klimaatvoordelen nauwelijks merkbaar zijn, zouden kiezers uiteindelijk het hele beleidskader kunnen afwijzen.
Zijn alternatief is bewust minder ingrijpend: investeren in innovatie, schone energie goedkoop maken, economische ontwikkeling laten doorgaan en ons op rationele wijze aanpassen aan de klimaatveranderingen die niet te vermijden zijn. “We zouden veel meer goeds kunnen doen als we ons geld verstandig zouden besteden.”
Source: https://clintel.nl/bjorn-lomborg-kosten-netto-nul-klimaatbeleid/
.
