## Daders Vervroegd Vrij – Een Schokkende Ontwikkeling
Je bent beroofd, bedreigd of zelfs in elkaar geslagen. De dader krijgt van de rechter een straf van een jaar of anderhalf. Recht gedaan, denk je? Maar vanaf eind november kan het zomaar zijn dat hij tot vier weken eerder weer thuis is. Niet vanwege goed gedrag, maar simpelweg omdat er geen plek meer is in de gevangenis. Dit onthulde staatssecretaris Claudia van Bruggen (D66) in een brief aan de Tweede Kamer.
In haar Kamerbrief geeft ze aan “genoodzaakt” te zijn om deze maatregel door te voeren. Officieel heet het eindverlof, maar in de praktijk betekent het: een vrijbrief voor criminelen om eerder de cel te verlaten.
### Niet Twee, Maar Vier Weken
Tot nu toe mochten gevangenen al tot 14 dagen eerder naar huis als hun straf niet langer was dan een jaar. Dit was al een noodmaatregel, maar Van Bruggen gaat nu nog verder. Het eindverlof wordt verlengd tot maximaal 28 dagen en geldt voortaan voor straffen tot twee jaar.
Daders van ernstig geweld of seksuele misdrijven vallen hier buiten, maar dat is een schrale troost. De inbreker, de oplichter, de dief – zij krijgen allemaal de kans om eerder de gevangenis te verlaten. Zelfs vrouwelijke gevangenen komen in aanmerking voor eindverlof tot 14 dagen.
**Het vonnis van de rechter lijkt in Den Haag niet meer dan een richtlijn.**
### 99 Procent Vol
De situatie in de gevangenissen is nijpend. De gevangenissen voor mannen zitten gemiddeld rond de 99 procent vol. De politie heeft maximaal 100 cellen als noodopvang, maar zelfs die ruimte is inmiddels overschreden. Van Bruggen meldt dat er “structureel tientallen arrestanten” op politiebureaus blijven achterblijven, en dat aantal groeit gestaag.
Ambtenaren hebben zelfs andere opties onderzocht, zoals het niet meer oppakken van arrestanten of het direct naar huis sturen van mensen die in de politiecel zitten. Zodra de politiecellen vol zijn, wordt er per geval afgewogen of iemand met een openstaande straf nog kan worden opgepakt.
**Dit is geen ongeluk. Dit is jarenlang wegkijken.** Een vorige staatssecretaris riep eind 2024 al code zwart uit voor het gevangeniswezen, maar sindsdien is er weinig veranderd. Resultaat: daders gaan nu nog eerder naar huis.
### “Een Wrange Boodschap”
Van Bruggen is zich terdege bewust van de impact van deze maatregel. “Het verruimen van het eindverlof is een ingrijpende maatregel die mij niet licht valt”, schrijft ze. Ze erkent ook dat dit een “wrange boodschap” is voor de maatschappij en in het bijzonder voor slachtoffers.
Haar ambtenaren zijn nog duidelijker in hun oordeel. Ze wijzen erop dat deze maatregel “afdoet aan de straf” die de rechter heeft opgelegd en dat het voor slachtoffers een “nadelige optie” is. Ook de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming heeft zijn bedenkingen geuit over de uitvoerbaarheid van deze regeling.
**Een wrange boodschap. Dat is alles wat slachtoffers krijgen.**
### Eerst Cellen, Dan Het Pluche
Terwijl het kabinet al dagen in crisisberaad zit over zijn eigen toekomst, lijkt er geen oplossing voor de overvolle cellen in zicht. De eerste voortgangsrapportage over het actieplan laat nog op zich wachten.
De gewone Nederlander vraagt niet om wonderen, maar om rechtvaardigheid. Hij wil dat straffen ook daadwerkelijk worden uitgevoerd. Bouw cellen, desnoods tijdelijke, en laat criminelen hun straf uitzitten. Laat niemand eerder vrij komen zolang er slachtoffers zijn die wachten op hun recht.
**Een land dat zijn vonnissen niet meer uitvoert, is geen rechtsstaat, maar een wachtkamer voor de duistere krachten die alles achter de schermen controleren.**
.

