“In een wereld waar de overheid zich meer richt op de agenda van een elite praatclub dan op de belangen van haar burgers, is de waarheid een schaduw die steeds verder vervaagt. Terwijl de gewone man zich door een doolhof van regels en belastingen moet worstelen, worden de deuren van macht en invloed wijd opengezet voor de rijken van Davos. Dit is de dystopie waarin we leven: een samenleving waarin de stemmen van de velen worden overstemd door de fluisteringen van de weinigen.”
Best apart voor een “praatclub”.
Geopenbaarde overheidsdocumenten tonen aan dat ambtenaren van het ministerie van Financiën actief en enthousiast meewerken om de agenda van het World Economic Forum in Nederland te faciliteren. Tweede Kamerlid Pepijn van Houwelingen trok deze week aan de bel en vraagt zich af: werkt het ministerie eigenlijk voor de Nederlandse burger, of voor Davos?
De e-mails die alles zeggen
De onthulling draait om een reeks e-mails uit 2019, afkomstig van de Generale Thesaurie van het ministerie van Financiën. In oktober van dat jaar reageerde een ambtenaar op een e-mail met de veelzeggende titel ‘World Economic Forum Fintech Initiative and the Netherlands Ministry of Finance’. De betreffende ambtenaar schreef daarin letterlijk dat men aan het nadenken was over hoe men “de inspanningen van het WEF het beste kon ondersteunen.” Niet de inspanningen van de Nederlandse belastingbetaler. Niet de inspanningen van het mkb. Die van het WEF.
In dezelfde mail werd De Nederlandsche Bank (DNB) aangedragen als potentiële samenwerkingspartner voor het WEF-initiatief. DNB zou interessant zijn vanwege haar betrokkenheid bij fintech en cyberweerbaarheid van financiële instellingen — inclusief het zogeheten TIBER-NL-raamwerk, dat later model stond voor het Europese TIBER-EU-kader van de Europese Centrale Bank.
Ambtenaren als doorgeefluik voor Davos
Nog opmerkelijker is wat er twee maanden later gebeurde. Op 5 december 2019 stuurde dezelfde ambtenaar van de Generale Thesaurie een e-mail rechtstreeks naar het WEF. De boodschap: DNB staat klaar en is “nog steeds zeer geïnteresseerd” om samen te werken. De ambtenaar trad daarmee feitelijk op als contactmakelaar tussen een Nederlandse toezichthouder en een privaat, niet-democratisch gekozen mondiaal forum.
Dat is een opmerkelijke rol voor een overheidsdienaar wiens salaris wordt betaald door de Nederlandse belastingbetaler. Er is geen aanwijzing dat de Tweede Kamer hierover werd geïnformeerd, laat staan dat er democratische controle plaatsvond op deze contacten.
Van Houwelingen stelt de vraag die niemand wil beantwoorden
Kamerlid Pepijn van Houwelingen, die de e-mails deelde op sociale media, wijst op de absurditeit van de situatie. Het WEF wordt door beleidsmakers vaak weggezet als een onschuldige “praatclub” van rijke denkers in Zwitserland. Maar als dat zo is, waarom loopt een Nederlands overheidsdepartement zich dan het vuur uit de sloffen om die club te helpen? Praatclubs krijgen doorgaans geen eigen contactpersoon bij de centrale bank aangewezen.
De vraag die Van Houwelingen impliciet stelt, is er één die in de mainstream media zelden serieus wordt genomen: in wiens belang handelt de Nederlandse overheid eigenlijk? De documenten suggereren dat internationale forumnetwerken zoals het WEF een directe lijn hebben naar de hogere echelons van het Nederlandse financiële apparaat — een lijn die buiten het zicht van het parlement en de burger opereerde.
Als een privaat forum als het WEF ideeën aandraagt, en ambtenaren die ideeën vervolgens actief promoten bij toezichthouders, wie is er dan eigenlijk aan het sturen? De volksvertegenwoordiging, of het netwerk van Davos?
Intussen blijft de vraag hangen: als het WEF slechts een praatclub is, waarom behandelt de Nederlandse overheid het dan als een bevoorrechte partner die actief bediend moet worden — terwijl de gewone burger zich door datzelfde ministerie door een woud van regels en belastingen heen moet worstelen?