## Chaos achter de tralies: Minder toezicht in gevangenissen
Slachtoffers van geweld in Nederland staan perplex. De straffen die rechters opleggen voelen al vaak te mild, maar nu blijkt dat de situatie achter de tralies nog schrijnender is. Door een nijpend tekort aan bewaarders krijgen criminelen in drie gevangenissen, waaronder in Ter Apel, ineens meer vrijheid en minder toezicht. Dit beleid, dat onder VVD-minister David van Weel wordt gevoerd, wordt zelfs door vakbonden geprezen als een noodzakelijke maatregel. Terwijl Justitie faalt in het vinden van bewakers, worden de gedetineerden beloond met een loos regime.
Uit een persbericht van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) blijkt hoe scheef de verhoudingen zijn. In de normaal beveiligde gevangenissen van Ter Apel, Veenhuizen en Middelburg start binnenkort een experiment met 72 gedetineerden. Deze zogenaamde ‘regieafdeling’ betekent simpelweg dat criminelen minder toezicht hebben en zonder begeleiding gebruik kunnen maken van recreatieruimtes. Ze krijgen zelfs vaste taken, en DJI overweegt om met nog minder bewaarders te werken. Als deze proef succesvol is, zal dit beleid volgend jaar worden uitgebreid naar andere locaties.
### Ter Apel: Een pijnlijke schande
De keuze om dit experiment in Ter Apel te starten is voor veel Nederlanders een doorn in het oog. In een gebied waar de orde al wankelt, wordt het toezicht op criminelen verminderd. Grote vakbonden zoals CNV en FNV juichen deze afbraak van toezicht echter toe. CNV-bestuurder Roel van Riezen zegt opgelucht dat dit “een bittere noodzaak” is. Zijn redenering klinkt als een slechte grap: minder toezicht zou de problemen verminderen en de terugkeer naar de samenleving vergemakkelijken. Voor de slachtoffers van misdaad is dit een klap in het gezicht.
DJI probeert de burgers gerust te stellen met rapporten en intakegesprekken voor gedetineerden, maar de vraag blijft: hoe betrouwbaar zijn criminelen die zich tijdelijk aan afspraken houden? De directeur van DJI, Jannine van den Berg, geeft zelfs toe dat deze plannen voortkomen uit een gebrek aan personeel en middelen, niet uit een afname van criminaliteit.
### De puinhoop van het personeelstekort
De cijfers zijn verontrustend. Bij de gevangenisdiensten staan momenteel 940 voltijdsbanen open, en cellen blijven ongebruikt omdat er niemand is om ze te bemannen. Een eerder onderzoek toont aan dat vier op de tien bewaarders overwegen te stoppen, omdat ze worden bespuugd, bedreigd en met onhoudbare werkdruk te maken hebben. Terwijl het personeel gillend wegloopt, wordt minder toezicht als vooruitgang gepresenteerd.
Zelfs de vakbonden vragen zich af hoe deze aanpak opschaalbaar is. Het doel mag niet zijn om met zo min mogelijk mensen te werken, maar dat is precies wat er nu gebeurt. Ondertussen zit een VVD-minister, die zich graag voordoet als strenge misdaadbestrijders, vast in een web van eigen falen. Het actieplan ‘Ruimte voor Recht’ leidde er zelfs toe dat veroordeelden eerder op straat kwamen omdat de cellen vol zaten.
### Oproep tot actie: Stop deze slappe proef
Niemand verwacht dat zware criminelen zonder begeleiding vrij rondlopen. Toch is het signaal dat deze proef uitzendt gevaarlijk. Een gevangenis hoort geen plek te zijn waar criminelen vrij spel hebben, ook niet op papier. De overheid schuift haar bestuurlijke tekortkomingen door naar de werkvloer. Als er iets misgaat, staat het personeel er alleen voor.
In plaats van toezicht te verminderen, moet de overheid investeren in de veiligheid van haar personeel. Geef bewaarders fatsoenlijke salarissen, en zorg ervoor dat gewelddadige criminelen direct opgesloten worden. De veiligheid binnen en buiten de gevangenismuren mag nooit afhankelijk zijn van de goede wil van gedetineerden.
De 940 openstaande vacatures moeten worden ingevuld door capabele mensen, niet door bezuinigingen op toezicht. De overheid moet de controle terugnemen binnen de muren van de gevangenis. De rechtsstaat staat op het spel, en als we niet oppassen, zullen we de grip op onze veiligheid volledig verliezen. Wie profiteert er uiteindelijk van deze chaos? Het is tijd om te vragen: wie controleert hier werkelijk de touwtjes?
.
