Tuvalu verdrinkt alweer!

Fig.1   Bron: NU.nl

Lees s.v.p. het bovenstaande NU artikel over de verdrinkende eilandstaat Tuvalu. Tuvalu in de Grote Oceaan bestaat uit een aantal atollen (koraaleilanden) die net boven water uitsteken. Het bevolkingsaantal is sinds 1980 meer dan verdubbeld, naar ruim 11.000 inwoners. Dat is niet erg veel, maar de bevolkingsgroei is opzienbarend hoog, zeker voor een ‘verdrinkende’ eilandstaat. Ik ging eens kijken hoe hoog de nood werkelijk is.

Fig.2   Bron: Google Earth

Atollen zijn ringvormige eilanden gevormd door koralen. Figuur 2 is een van de atollen van Tuvalu, Funafuti geheten. Het eilandenrijk ligt zo’n 3500 km ten ONO van Australië.

Atol-eilanden (en de riffen waarop ze liggen) zijn niet statisch. Ze groeien mee met de zeespiegel via biologische en morfologische processen. Tijdens de 120 m zeespiegelstijging sinds de laatste ijstijd (~13.000 jaar geleden) zijn vele atollen meegegroeid met die zeespiegelstijging. De vroege Holocene stijging was sneller (soms 10–20 mm/jaar in smeltwaterpulsen), maar veel riffen hielden het vol of haalden de zeespiegel in toen de stijging na ~7.000–6.000 jaar geleden afnam.

De huidige atolriffen bestaan daarom vaak uit Holocene kalksteen bovenop oudere platforms. Die atollen steken soms maar enkele meters boven het zeeniveau uit. Recente satellietstudies laten zien dat de meeste atol-eilanden de afgelopen decennia stabiel zijn gebleven of zelfs in oppervlakte zijn gegroeid, ondanks de recente zeespiegelstijging van enkele decimeters.

Dat wordt een ander verhaal als de zeespiegelstijging sneller gaat dan de aangroei. Holocene verticale aangroeisnelheden van riffen liggen vaak tussen 3 en 10 mm per jaar, en kunnen onder gunstige omstandigheden lokaal 15–20+ mm/jaar bereiken. De zeespiegelstijging moet dus wel erg sterk zijn wil de verticale aangroei het verliezen van het water. NU.nl schrijft: “De afgelopen drie decennia is de zeespiegel in Tuvalu met 15 centimeter gestegen, een stuk sneller dan het wereldgemiddelde. De stijging neemt de komende jaren toe: de eilandstaat ‘verdrinkt’ langzaam.”

Fig.3   Bron: Adams et al (2023)

Ik volgde de link in de tekst die verwees naar een Amerikaans artikel (niet peer reviewed). Mij viel meteen op de dat die 15 cm gebaseerd was op een korte getijdenmeetreeks vanaf 1993, terwijl er vanaf 1977 data beschikbaar zijn. Het NU-artikel stelt verder dat de stijging de komende jaren toe gaat nemen, en ik zie in het Amerikaanse artikel dat dat de uitkomst is van modellen (figuur 3). Daar moet je erg voorzichtig mee zijn, vooral als twee van die modellen die in het Amerikaanse artikel gebruikt zijn SSP5-8.5 en SSP3-7.0 heten. Beide modellen zijn kort geleden door het IPCC in de prullenmand gedaan omdat ze zelfs voor het IPCC te overdreven waren en nooit gehaald zullen worden. Het artikel van Adams et al maakt gebruik van die foute modellen.

Fig.4   data: PSMSL

Adams et al en het artikel van NU maken gebruik van de jongste (korte) getijdenreeks van Funafuti B., die begint in 1992 (blauwe lijn). Maar er is ook een reeks van 1977 tot 2000, Funafuti geheten (rode lijn). De grafiek van figuur 4 laat zien dat de getijdenreeks (op basis van de maanddata) van Funafuti en Funafuti B elkaar van 1993 tot 2000 overlappen. Die parallelmetingen van 1993 tot 2000 zijn standaard bij verplaatsingen van meetlocaties. Dat die overlapping bijna perfect is is niet verwonderlijk: beide getijdenstations liggen op enkele kilometers afstand van elkaar op hetzelfde eiland (figuur 2).

Fig. 5   Data: PSMSL

De grafiek van figuur 5 toont de maandelijkse RSL van mei 1993 t/m maart 2026. De trend over de gehele periode is 4,3 mm/jaar. Dat komt aardig overeen met de 15 cm stijging over de gehele periode van bijna 33 jaren die in het NU artikel genoemd wordt. Maar we weten intussen dat korte tijdreeksen erg gevoelig zijn voor de kop en de staart van een grafiek. Zo heeft het laatste stukje van bovenstaande grafiek (rechts van de groene lijn, van 2018 t/m 2025) een trend van maar liefst 8,7 mm/jaar. Voor het verkrijgen van een betrouwbare trend is het dus wenselijk om gebruik te maken van lange meetreeksen. Daarom maakte ik van beide getijdenreeksen Funafuti en Funafuti B één samengevoegde reeks van 48 jaren (1978 t/m 2025) :

Fig.6   Data: PSMSL

Dat heeft meteen grote effecten: de trend daalt van bijna 4,3 mm/jaar naar 3,2 mm/jaar (figuur 6). Dat betekent dat die stijging van de zeespiegel in Tuvalu over de afgelopen 3 decennia van 15 cm, waar het NU-artikel over schrijft, veel te groot is. Met een stijging van 3,2 mm per jaar is de totale stijging over de laatste dertig jaar zo’n 10 cm.

Bedenk wel dat het bij metingen op getijdenstations altijd gaat om de relatieve zeespiegeldata, de zeespiegelhoogte ten opzichte van het land ter plaatse. Maar de bodem op de locatie van getijdenstations is bijna altijd in beweging. Met behulp van gps zijn de laatste jaren verticale bodembewegingdata van Tuvalu beschikbaar van 2002 tot 2020.

Fig.7   Bron: SONEL

In de aangegeven periode is de snelheid van de bodemdaling 1,43 mm/y. Als we ervan uitgaan dat die bodemdaling langjarig is , dan kan de absolute zeespiegelstijging in Tuvalu geschat worden op 3,2 – 1,43 = ~ 1,7 mm/y.

Voor een antwoord op de vraag of de inwoners van Tuvalu bedreigd worden door de zee zijn echter maar twee factoren van belang: de relatieve zeespiegelstijging (data van getijdenstations) en processen die de eilanden verhogen (koraalgroei, sedimentatie en eventueel kustprotectie). Daar is de laatste jaren veel onderzoek naar gedaan, vaak op basis van vergelijking van satellietopnames van atollen.

Fig.8   Bron: Duvat (2018)

Virginie Duvat (2018) bestudeerde decennialange gegevens van 709 eilanden op 30 atollen in de Grote en Indische Oceaan. Haar conclusies: 88,6 % van de eilanden was stabiel of toegenomen in oppervlakte, en slechts 11,4 % werd kleiner. Die laatste categorie bestond volledig uit zeer kleine onbewoonde eilanden van <  10ha.

Fig.9   Bron: Kench et al (2018)

Kench et al (2018) bestudeerden de 101 eilanden van de Tuvalu archipel. De resultaten lieten zien dat de totale landoppervlakte van Tuvalu ondanks de zeespiegelstijging met 73,5 hectare (2,9%) is toegenomen. Op de 9 bewoonde atollen van Tuvalu nam de landoppervlakte op acht van de negen atollen toe (figuur 9). Ook hier is te zien wat Duvat al ontdekte: de afname van eilandoppervlak vindt vrijwel uitsluitend plaats bij (onbewoonde) eilanden van < 10 ha. In totaal waren er veel meer eilanden die groter dan kleiner werden: 74% ten opzichte van 26%.

Conclusie van Kench et al: “De resultaten zetten het gangbare beeld van het verdwijnen van eilanden ter discussie. Ze laten zien dat eilanden dynamische landschapselementen zijn die naar verwachting ook de komende eeuw als woongebieden behouden zullen blijven. Dit biedt alternatieve mogelijkheden voor aanpassing, waarbij rekening wordt gehouden met de grote verscheidenheid aan eilandtypen en de dynamiek waarmee deze eilanden veranderen.”

Mijn conclusie: het verhaal van NU.nl over Tuvalu is eenzijdig en deels onjuist. De auteur heeft geen moeite gedaan om wat dieper in de materie te graven. Ik zocht op mijn website in het zoekvenster op de naam ‘Tuvalu’ en ontdekte dat ik in het recente verleden al minstens 4 keer over de ondergang van Tuvalu heb geschreven, het laatst eind 2023 met een artikel onder de kop: ‘Tuvau alweer kopje onder’. Het lijkt erop dat zodra er ergens een klimaattop wordt gehouden, Tuvalu als slachtoffer uit de kast wordt gehaald en afgestoft. Er zijn dan altijd wel media die de alarmistische versie van het verhaal oppikken en kritiekloos publiceren. Heel jammer.