“In een wereld waar de waarheid wordt gemanipuleerd door politieke druk, wordt de stem van de oprechte analist steeds zwakker. Terwijl de echo’s van de Oekraïne-crisis in 2014 nog steeds weerklinken, blijven de schaduwen van desinformatie de publieke perceptie vervormen. De vrijheid van meningsuiting, ooit een fundament van onze samenlevingen, zakt als een schim door het ijs van censuur en controle.”
De voormalige Zwitserse kolonel en NAVO-insider vertelt Scott Ritter wat hij achter de schermen meemaakte tijdens de Oekraïne-crisis van 2014.
Jacques Baud, oud-inlichtingenanalist en gepensioneerd Zwitsers kolonel, sprak met voormalig VN-wapeninspecteur Scott Ritter over zijn indrukwekkende carrière — en over wat hij zag bij de NAVO toen de Oekraïne-crisis in 2014 uitbarstte. Wat hij vertelde, zal menig mainstream-journalist ongemakkelijk maken.
Van neutrale spion tot wereldwijde crisismanager
Baud groeide op in Genève, studeerde econometrie en werd als jonge militair op een avond gebeld door iemand die zich niet wilde voorstellen. “Wil je voor ons werken?” Die mysterieuze beller bleek werkzaam bij de Zwitserse militaire inlichtingendienst. Zo begon een carrière die hem van de Koude Oorlog naar Angola, Afghanistan, Rwanda, Soedan en uiteindelijk het NAVO-hoofdkwartier in Brussel zou brengen:
Wapens in Donbas: Rusland schuldig verklaard vóórdat bewijs er was
Het meest spraakmakende deel van het gesprek gaat over 2014. Baud zat op dat moment bij de NAVO. Toen de opstand in de Donbas in het oosten van Oekraïne losbarstte, was de druk vanuit het bondgenootschap enorm om te bevestigen dat Rusland de rebellen van wapens voorzag. Baud weigerde.
“Voor mij was het volstrekt duidelijk: de rebellen haalden hun wapens bij overlopers uit het Oekraïense leger. We hadden foto’s, we hadden informatie. Het was helder genoeg.” Toch werd hij onder druk gezet om een andere lezing te onderschrijven — namelijk dat Rusland de wapenleverancier was. Dit is precies het soort politieke druk waar een goede inlichtingenanalist, zo benadrukt Baud meermaals, volledig immuun voor moet zijn. “Jij rapporteert feiten. De politicus maakt beleid. Niet andersom.”
Het Oekraïne dat niemand je vertelt
Baud bezocht Oekraïne tweemaal in zijn hoedanigheid bij NAVO: eenmaal voor de hervorming van de Oekraïense strijdkrachten en eenmaal voor een ontmijningsprogramma in de Donbas-regio. Wat hij zag in Odessa in oktober 2014 staat haaks op het dominante westerse narratief.
“De opstand beperkte zich niet tot Donbas. Het hele zuiden van Oekraïne rebelleerde. En de complete Oekraïense Zwarte Zeevloot — van admiraal tot laatste matroos — liep over naar de Russen.” Dat dit nauwelijks in westerse media terechtkwam, vindt hij veelzeggend. Bovendien was de interne verdeeldheid binnen het Oekraïense leger enorm: Russisch-sprekende soldaten verlieten massaal hun eenheden, en vertrouwen binnen de krijgsmacht was ver te zoeken.
Vrije meningsuiting: Europa zakt door het ijs
Het gesprek met Ritter vond plaats in Brussel en was ingebed in een bredere discussie over vrije meningsuiting — een recht dat volgens Ritter in Europa steeds verder wordt uitgehold. Baud onderschrijft dat. Als auteur van meerdere boeken over Oekraïne en jihadistisch terrorisme heeft hij aan den lijve ondervonden hoe kritische stemmen in het Westen worden weggezet of gemarginaliseerd, terwijl officiële narratieven kritiekloos worden overgenomen.
Zijn boodschap is ongemakkelijk eenvoudig: een analist die zijn baas naar de mond praat, is een slechte analist. Hetzelfde geldt voor media en politici die feiten laten buigen naar gewenste conclusies. “Je herinnert de baas aan de feiten. Of hij daar iets mee doet, is zijn verantwoordelijkheid.”
Op de sanctielijst
De Europese Unie heeft onlangs besloten de sancties tegen Baud te verlengen tot 9 oktober 2027. De EU beschuldigt hem van het verspreiden van pro-Russische propaganda en complottheorieën, onder meer vanwege zijn analyses over de oorlog in Oekraïne en de rol van de NAVO. Ja, echt.
Baud ontkent de beschuldigingen en stelt dat hij zijn analyses baseert op Oekraïense en Amerikaanse bronnen. Hij zegt nooit geld uit Rusland te hebben ontvangen. Door de sancties heeft hij nauwelijks toegang tot zijn banktegoeden, waaronder zijn pensioen, en kan hij België niet vrijelijk verlaten.
Hij heeft inmiddels bij het Gerecht van de Europese Unie beroep aangetekend tegen zijn plaatsing op de sanctielijst.