## Boeren in de Klem: De Stikstofdictatuur van Van Essen
De boeren mochten weer aan tafel komen, maar onderhandelen? Dat is een brug te ver voor D66-minister Jaimi van Essen. Op donderdag keerden de LTO en de jonge boeren van NAJK bitter teleurgesteld terug van zijn ministerie. Vandaag wordt alweer het eerste wetsvoorstel van zijn stikstofaanpak verwacht, en de onvrede is palpable.
“Op dit moment zien we onvoldoende beweging,” verzuchtte Gerben Boom van NAJK na het gesprek met de minister. LTO-voorzitter Ger Koopmans sprak van een “moeilijk” gesprek, vol nieuwe formuleringen die de situatie alleen maar erger maken. Verbeteringen worden overschaduwd door extra voorwaarden, en de angst voor Haagse dictaten dreigt de gebiedsgerichte aanpak te ondermijnen.
“Wij gaan ons beraden,” liet Boom weten. De boeren hebben hun geduld op de proef gesteld, maar de avond werd gekenmerkt door gefrustreerde gesprekken, en De Telegraaf kopte dat de boeren boos wegliepen uit het stikstofoverleg.
**Praten Mag, Onderhandelen Niet**
De minister houdt de touwtjes stevig in handen. Volgens Van Essen zijn de gesprekken met de boeren geen onderhandelingen – hij staat open voor “verbeteringen”, maar de uiteindelijke beslissing ligt bij hem. De boeren mogen hun ideeën aandragen, maar dat is geen overleg; het is een eenzijdige audiëntie. Dit is dezelfde minister die de Kamer een spreekverbod oplegde over de Brusselse grutto-eisen.
En waar gaat het nu eigenlijk om? De toekomst van de melkveehouderij staat op het spel. Van Essen’s regels betekenen dat veehouders hun stikstofuitstoot met bijna de helft moeten reduceren. Dit kan alleen door het aantal koeien te verminderen of met dure aanpassingen aan stallen. Buiten grazen telt niet mee in de cijfers, waardoor boeren in de knel komen.
Boeren struikelen over het maximum van 2,6 koeien per hectare en de zones rond kwetsbare natuurgebieden. Een boer die al generaties lang zijn bedrijf runt, hoort nu dat zijn erf in de verkeerde zone ligt en moet verdwijnen.
**Minder Stikstof, Minder Boeren**
De plannen zijn niet alleen gericht op het verminderen van stikstof; ze zijn vooral gericht op het verminderen van het aantal boeren. Terwijl de boeren wachten op een rekenkundige ondergrens voor vergunningen, blijft de overheid doodleuk beloven dat dit “op termijn” komt. Koopmans eist concrete data, geen loze beloften.
Waarom beweegt Van Essen niet? Het antwoord is simpel: Jesse Klaver. Zijn partij PRO heeft steun toegezegd aan de stikstofplannen, maar trekt die in als de plannen worden afgezwakt. Zonder deze steun heeft het kabinet geen meerderheid. Klaver wint, en de boeren verliezen.
Binnen de coalitie is de keuze al gemaakt: D66 en CDA kijken naar links, terwijl de VVD naar rechts wil. Het CDA, ooit de stem van het platteland, laat zijn boeren in de steek. Klaver’s invloed is ongekend, en de boeren blijven met lege handen achter.
**De Stikstofwet Moet Van Tafel**
Van Essen moet zijn stikstofwet intrekken. Geen halvering van de veestapel, geen verdwijning van boerenbedrijven, en de rekenkundige ondergrens moet per direct worden ingevoerd. Premier Jetten moet kiezen: regeert hij voor de boeren die dit land voeden, of voor Klaver, die met een enkel dreigement het overleg gijzelt?
Vijf maanden lang zaten de boeren keurig aan tafel, maar Van Essen heeft niet geluisterd. Het is tijd dat hij de tafel verlaat.
**En terwijl de boeren strijden voor hun bestaan, rijst de vraag: wie trekt werkelijk de touwtjes in handen? Is dit alles een zorgvuldig geregisseerd spel om de controle over ons voedsel en onze toekomst?**
.
