Tornado’s, die voornamelijk in de VS voorkomen, zijn kleiner en eisen minder slachtoffers dan orkanen. Maar ze ontstaan snel en verwoesten vaak huizen en gebouwen op hun doorgaans smalle pad. Net als orkanen worden tornado’s ingedeeld op basis van windsnelheid, aan de hand van de verbeterde Fujita-schaal die loopt van EF0 tot EF5 (F0 tot F5 vóór 2007); EF5-tornado’s bereiken windsnelheden tot 480 km per uur.
De onderstaande afbeelding, samengesteld door NOAA, laat zien waar alle tornado’s in de VS tussen 1 januari 1950 en 31 mei 2026 de grond raakten. Zoals je kunt zien, concentreren tornado’s zich voornamelijk in de oostelijke helft van het land, met name in de zogenaamde “Tornado Alley”, een gebied dat zich vanuit centraal Texas noordwaarts uitstrekt door de “Plains States”.
Het bovenste deel van de volgende figuur toont het jaarlijkse aantal van alle EF1- of sterkere tornado’s in de VS tussen 1950 en 2021, waarbij geen significante trend zichtbaar is. Dit is een periode waarin zowel opwarmings- als afkoelingsfasen voorkwamen, met een netto opwarming van de aarde van ongeveer 1,0 graad Celsius in die tijd. Als EF0-tornado’s worden meegerekend, laat dezelfde grafiek een schijnbare toename van het jaarlijkse aantal zien sinds 1990, maar dat is simpelweg te wijten aan de introductie van Doppler-weerradar in het begin van de jaren negentig, waardoor er meer tornado’s werden gemeld dan voorheen.
Zoals echter te zien is in het onderste paneel, is het jaarlijkse aantal sterke tornado’s in de VS (EF3 of hoger) in de 72 jaar van 1950 tot 2021 drastisch gedaald. Het gemiddelde aantal sterke tornado’s per jaar tussen 1986 en 2017 lag zelfs 40% lager dan tussen 1954 en 1985. De opwarming van de aarde, waarvan men zou verwachten dat deze de activiteit van sterke tornado’s zou doen toenemen, kan hier geen rol hebben gespeeld.
Tornado’s in de VS eisen doorgaans ongeveer 80 doden en meer dan 1500 gewonden per jaar. De dodelijkste gebeurtenis aller tijden op één enkele dag was de “tri-state”-uitbraak in 1925, waarbij meer dan 700 mensen omkwamen en die de grootste schade veroorzaakte van alle tornado-uitbraken in de geschiedenis van de VS. De fotomontage toont een van de twaalf of meer tornado’s die in Missouri, Illinois en Indiana werden waargenomen en die een boerderij naderen (boven); enkele van de 154 stadsblokken die in Murphysboro, Illinois, volledig werden verwoest (midden); en het puin van de Longfellow School in Murphysboro, waar 17 kinderen omkwamen (onder).
In tegenstelling tot het smalle pad van de meeste tornado’s was de verwoestingsstrook van de belangrijkste F5-tornado tot wel 2,4 km breed. Verbazingwekkend genoeg hield de woeste storm het gedurende 3½ uur vol over een afstand van 353 km. Samen met kleinere F2-, F3- en F4-tornado’s verwoestte de F5-tornado in de drie staten talrijke plaatsen (bijna) volledig. Nog eens 33 schoolkinderen kwamen om in De Soto, Illinois, toen hun school instortte. De plaatsvervangend sheriff van De Soto werd de trechterwolk ingezogen en is nooit meer teruggevonden.
De woede van de natuur kwam opnieuw tot uiting tijdens de hevigste tornado-uitbraak die ooit is geregistreerd, waarbij in april 1974 in totaal 30 F4- of F5-tornado’s ontstonden – de zogenaamde Super Outbreak. In totaal troffen 148 tornado’s van verschillende sterktes gedurende twee dagen 13 staten in de Tornado Alley en de Canadese provincie Ontario; hun verspreiding en geschatte trajectlengtes zijn weergegeven in het linkerpaneel van de onderstaande afbeelding.
De foto’s rechts tonen de enorme F5-tornado, de ergste van de 148, die Xenia, Ohio (29.000 inwoners, boven) teisterde, en de daaruit voortvloeiende schade (midden en onder). De tornado in Xenia was zo krachtig dat hij goederentreinen op hun kant gooide en zelfs een schoolbus liet neerstorten op een podium waar leerlingen nog maar enkele ogenblikken eerder hadden gerepeteerd. In totaal eiste de Super Outbreak 335 dodelijke slachtoffers en meer dan 6.000 gewonden.
Net als bij orkanen heeft het IPCC in zijn Zesde Evaluatierapport elk verband tussen de opwarming van de aarde en tornado’s van de hand gewezen. Hoewel het panel toegeeft dat stijgende temperaturen en luchtvochtigheid atmosferische instabiliteit kunnen veroorzaken die bevorderlijk is voor tornado’s, wijst het er ook op dat andere factoren die de vorming van tornado’s beïnvloeden, zoals windschering, afnemen in een opwarmend klimaat.
De tornado-activiteit in de VS kan echter van jaar tot jaar sterk variëren. De volgende afbeelding toont het gemiddelde aantal tornado’s per staat per jaar van 2006 tot 2025.
Het gemiddelde voor Illinois, dat met 66 per jaar lager ligt dan dat van verschillende andere staten in de vlakten, is in 2026 al ruimschoots overschreden. Op 29 augustus stond het aantal bevestigde tornado’s in Illinois op 210, veruit het hoogste aantal dat de staat ooit heeft geregistreerd in betrouwbare gegevens die teruggaan tot de jaren vijftig. Ook de aangrenzende staat Indiana had op dezelfde datum een recordaantal tornado’s meegemaakt. Dit ongebruikelijke patroon wordt toegeschreven aan een scherpe zuidwaartse afbuiging van de straalstroom, waardoor buitensporig warme en vochtige lucht naar het Midwesten werd gevoerd.
Source: https://clintel.nl/tornados-geen-toename-lange-termijn/
.