## Nederlanders niet verantwoordelijk voor energietransitie
Nederlanders hoeven geen blanco cheque te tekenen voor de energietransitie. Zeker niet als netbeheerders zelf miljarden aan mogelijke besparingen aanwijzen, terwijl de grote kostenreducties uitblijven. Het is tijd dat de minister niet alvast uitlegt waarom de burger meer moet betalen, maar zich richt op het verlagen van die rekening.
### Minister van Veldhoven moet actie ondernemen
Stientje van Veldhoven, minister van Klimaat en Groene Groei, moet de portemonnee van gezinnen en ondernemers net zo serieus nemen als de klimaatambities van haar D66. Een warmtepomp werkt niet dankzij politieke goede bedoelingen, en een huishouden betaalt zijn energienota niet met complimenten over de Nederlandse koploperspositie.
De nieuwste kritiek komt van hoogleraar energietransitie Jan Rotmans, die denkt dat de kosten voor het stroomnet aanzienlijk lager kunnen. Als hij zich al afvraagt wie dit moet betalen, dan is het hoog tijd dat de politiek de betaalbaarheid niet als hinderlijk bijverschijnsel behandelt.
### Miljarden op papier, maar wie betaalt de rekening?
Het FIEN26-rapport van de netbeheerders schat de netto-investeringen in energienetten tussen 2026 en 2040 op 235 miljard euro. Van dat bedrag betreft ongeveer 212 miljard elektriciteit. Maar hoe mooi het rapport ook klinkt, het geld moet ergens vandaan komen. Investeringen worden doorberekend in de nettarieven. Wie een gezin draaiende houdt of een bedrijf probeert te runnen, heeft alle reden om te vragen welke uitgaven echt noodzakelijk zijn.
Het rapport wijst ook op een mogelijke verlaging van investeringen in het elektriciteitsnet met 9 tot 33 miljard euro tot 2040, afhankelijk van keuzes en uitvoering. Maar zolang deze besparingen slechts op papier staan, heeft de burger er niets aan.
### Al eerder signalen van besparingen
Netbeheer Nederland wees al eerder op miljarden aan mogelijke besparingen door flexibeler netgebruik. Slimmer gebruik van bestaande capaciteit en een betere afstemming van opwek en verbruik zijn aloude ideeën. Wie deze mogelijkheden serieus neemt, moet echter verder komen dan vage beloftes. Welke investeringen zijn echt overbodig? Wat merken de betalende burgers hiervan?
Van Veldhoven is minister en draagt de verantwoordelijkheid voor de veranderingen onder haar leiding. De geschiedenis van het dossier mag geen excuus zijn voor het uitblijven van resultaat.
### Voorbeeld Arnhem: Wat is haalbaar?
In een recente reportage van Nieuwsuur komt een wijk in Arnhem aan bod met zevenduizend geplande woningen. Door de wijk als één systeem te ontwerpen, kan er met veel minder aansluitcapaciteit worden gewerkt. Maar de woningen worden volgens de reportage wel duurder. Dit alternatief heeft een echte prijs, en het is cruciaal dat de besparing niet wordt gepresenteerd alsof de koper vanzelf goedkoper uit is.
Rotmans denkt dat de uitbreidingsrekening kan halveren volgens zijn inschatting, maar dat is geen vastgestelde besparing. De netbeheerders wijzen erop dat nieuwe kabels en transformatoren nog steeds nodig zullen zijn. Dat mag zo zijn, maar dan moet de lat hoger gelegd worden: noodzakelijke werkzaamheden uitvoeren en overbodige kosten schrappen.
### Geen vrijheid voor de burger
Flexibiliteit kan nuttig zijn, bijvoorbeeld voor bedrijven die hun gebruiksuren aanpassen. Maar dat betekent niet dat iedereen in hetzelfde stramien gepast moet worden. Een bakker kan zijn openingstijden niet eindeloos aanpassen, en gezinnen kunnen hun leven niet constant organiseren rond de meest gunstige stroomuren. Bij elk voorstel moet de vraag gesteld worden wat mensen daarvoor moeten opofferen.
Zelfs als een deel van de rekening via belastingen wordt betaald, verdwijnt de rekening niet. Een kabinet dat lagere netkosten aankondigt terwijl het elders de lasten verhoogt, heeft vooral de betalingsroute veranderd. De belastingbetaler verdient beter dan deze boekhoudkundige trucs.
### Dringende keuzes maken
We kunnen geen woningbouw die op stroomcapaciteit vastloopt blijven uitstellen tot elk toekomstplan perfect is. Daarom moeten schaarse vakmensen, materialen en euro’s worden ingezet voor projecten die aansluitingen opleveren. Elke onnodige uitgave concurreert met wat echt dringend nodig is.
Van Veldhoven moet de mogelijke besparingen uit de rapporten omzetten in daden. Laat haar bepalen welke dure uitbreidingen kunnen vervallen en wie daardoor eerder stroom krijgt. Blijft het bij ambities terwijl gezinnen meer betalen en ondernemers wachten, dan faalt ze in haar opdracht. Nederland heeft werkende aansluitingen nodig tegen een eerlijke prijs. Geen klimaatbeleid waarvoor burgers eindeloos moeten betalen.
### De waarheid achter de schermen
De vraag is: wie profiteert werkelijk van deze energietrans
Source: https://www.dagelijksestandaard.nl/politiek/energienetten-235-miljard-stroomnet-kosten-van-veldhoven
.
