“In een wereld waar de overheid de grond onder je voeten wegtrekt, worden families gedwongen te vechten tegen een systeem dat hen als pionnen beschouwt. Terwijl politieke machtsstrijd de aandacht afleidt, blijft de menselijke nood op de achtergrond, een schaduw van wanhoop in de schijnwerpers van bureaucratische onverschilligheid. ‘Dit gun je niemand,’ fluistert de dochter, terwijl ze zich afvraagt wie er nog naar hen omkijkt in deze dystopische realiteit.”
Provincie wil hun grond onteigenen — dan duikt een explosief document op.
De dreigende onteigening van de boerenfamilie Van der Veen in Lucaswolde heeft woensdag geleid tot een ongekend politiek gevecht in de Provinciale Staten van Groningen — een gevecht waarbij de familie zelf naar eigen zeggen steeds verder naar de achtergrond verdween, terwijl politici urenlang met elkaar in de clinch lagen. En ondertussen blijft de dreiging voor de Van der Veens gewoon bestaan.
Provincie wil 31 hectare landbouwgrond inpikken
Al jaren probeert de provincie Groningen de hand te leggen op 31 hectare vruchtbare landbouwgrond van de familie Van der Veen in Lucaswolde. De grond is nodig voor het zogenaamde project Dwarsdiep, waarbij waterberging en nieuwe natuur worden aangelegd. Omdat onderhandelingen over een vrijwillige verkoop op niets uitliepen, stemden Provinciale Staten eerder dit jaar in met het opstarten van een onteigeningsprocedure. Een gedwongen vertrek van de boerenfamilie dreigt daarmee bittere werkelijkheid te worden.
Verstopt document onthult dat grondruil wél mogelijk is
De politieke bom barstte toen BBB aankondigde nieuwe informatie te hebben gevonden die de zaak in een heel ander daglicht plaatst. Het ging om het Grondstrategieplan (GSP), een provinciaal beleidsdocument waarin staat dat grondruil binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN) onder bepaalde voorwaarden gewoon mogelijk is. Sterker nog: zo’n grondruil is in het verleden al eerder toegepast bij andere boeren in vergelijkbare situaties.
Pikant detail: het document stond niet op de website van de provincie zelf, maar was weggestopt op de site van het waterschap. De familie Van der Veen spreekt ronduit van een bewuste actie. Dochter Dina van der Veen schrijft op Facebook dat de provincie informatie heeft verborgen die juist aantoont dat een oplossing wél haalbaar is. Dat dit document via een omweg boven tafel moest komen, roept serieuze vragen op over de transparantie van het provinciebestuur.
Gedeputeerde Wenneger in de knel
Gedeputeerde Leo Wenneger beweerde dat grondruil geen duurzame oplossing zou zijn, omdat de betreffende ruilgrond ook al bestemd is voor natuur en waterberging. Maar toen Statenleden doorvroegen wie dat dan precies had bepaald — en wanneer — bleef een concreet antwoord uit. Wenneger raakte zichtbaar in de knel, waarna commissievoorzitter Paas ingreep met een schorsing zodat de gedeputeerde met ambtenaren kon overleggen. Na de schorsing kwam hij terug zonder het gevraagde antwoord.
De familie Van der Veen trekt daar harde conclusies uit. Als een gedeputeerde geen antwoord kan geven op de vraag wie een beslissing heeft genomen die hun toekomst bepaalt, is er iets grondig mis. Bovendien beweerde Wenneger tijdens de vergadering dat er eind deze maand een gesprek gepland staat met de familie. Dat klopt niet, aldus de familie zelf: er staat helemaal geen gesprek ingepland en de provincie mijdt juist elk contact. “Dat is voor ons echt bizar,” aldus Dina.
Motie van afkeuring als politiek rookgordijn
In plaats van de inhoudelijke discussie over de onteigening centraal te stellen, ontaardde het debat in een politieke afrekening. Het CDA diende een motie van afkeuring in tegen BBB vanwege de manier waarop die partij het dossier had opgepakt. Die motie werd gesteund door 23 van de 43 Statenleden.
BBB-Statenlid Klaas-Willem de Jong wees de kritiek van de hand en stelde dat zijn fractie juist bezig is met waarheidsvinding. Toch stelt Dina teleurgesteld dat BBB de confrontatie uiteindelijk niet volledig is aangegaan. De partij bracht cruciale informatie naar boven, maar verdedigde die bij de eigen motie over grondruil niet met woorden. Of dat te maken heeft met druk achter de schermen, is onduidelijk.
Intussen werd er uren gedebatteerd over politieke verhoudingen, terwijl de familie zelf op de tribune zat te kijken hoe hun zaak steeds verder naar de achtergrond gleed. “Afleiding”, noemt de familie het zelf. Politieke belangen boven menselijke nood.
Een klein lichtpuntje
Eén positief signaal was er wel: een motie van Groninger Belang, die oproept tot hernieuwd overleg over een minnelijke schikking, werd aangenomen. Dat terwijl gedeputeerde Wenneger de Statenleden opriep die niet te steunen. De familie reageert gematigd. Ze zijn blij met de motie, maar vertrouwen erop dat er nu daadwerkelijk iets verandert, hebben ze nog niet. Te vaak werden oplossingen die leken te werken alsnog door de provincie onmogelijk verklaard — soms met argumenten die niet eens formeel vastliggen in enig beleidsdocument.
Vechten tegen de overheid
De onteigening van de boerenfamilie is meer dan een lokaal grondconflict. Het is een schoolvoorbeeld van hoe een overheid een gezin jarenlang in onzekerheid kan houden, cruciale documenten moeilijk vindbaar maakt, en in een openbare vergadering feitelijk onjuiste informatie presenteert. De familie Van der Veen staat er nog steeds alleen voor. Hun grond is nog steeds bedreigd. En de provincie doet er alles aan om echte antwoorden uit de weg te gaan.
“Dit gun je niemand, vechten tegen de overheid”, schrijft Dina. “Wij als gezin blijven altijd voor elkaar staan en strijden door.” Dat moeten ze wel — want voorlopig heeft niemand in Den Haag of Groningen die strijd voor hen overgenomen.
“Voor ons voelt het als één grote poppenkast,” verzucht Dina.